Литература

Өссө 2009 сыллаахха бэс ыйын 6 күнүгэр И.В. Мигалкин 55 сааһын көрсө самаан сайын салаллан кэлиитэ «Алааһым арылы кустуга» диэн хоһоон түһүлгэтигэр хатыҥ чараҥнардаах Кулантай аатынан литературнай музей комплекска улуус 9 оскуолатыттан уонна 6 уһуйааныттан барыта 73 оҕо кыттыыны ылбыта. Иван Мигалкин хоһооннорун олохтоох мелодистар Ким Колодезников, Григорий Дьячковскай, Станислав Луковцев ырыа гынан көтүппүттэрэ.

Оттон 2014 cыллаахха Кулантай аатынан литературнай музейга бэс ыйыгар улуус  уһуйааннарыттан, оскуолаларыттан  суруйааччы Иван Мигалкин 60 сааһыгар «Төрөөбүт Мүрүм хатыҥ чараҥар » диэн хоһоон түһүлгэтигэр оҕо аймах мустан бэлиэтээбиппит. Манна инсценировка туруоруута, “Кэскил” хаһыат нөнүө «Иван Мигалкин – оҕо суруйааччыта» дьиэ кэргэн күрэһэ, эссе суруйуута, кинигэ оҥоруута, викторина ыытыллыбыта. Бу тэрээһиннэргэ  237 кыттааччы поэт илиититтэн бэлэх ылан, олохторугар биир умнуллубат түгэн буолбута. Конкурс иннинэ бары кыттааччылар «Мүрүбэр» хоһоонунан флешмоб, 60 шары баҕа санааларын этэн туран, халлааҥҥа ыытан үөрүүлээх түгэн буолбута. Күһүн кыайыылаах оҕолор Дьокуускайга народнай поэт дьоро күнүн бэлиэтээһиҥҥэ ыҥырыллан,  Опера уонна балет театр сыанатыгар тахсан хоһооннорун доргуччу аахпыттара бэйэтэ ураты долгутуулаах буолбута.

2019 сыллаахха Иван Мигалкин 65 сааһыгар  Саха сирин араас улуустарыттан элбэх дьиэ кэргэн, оҕолор кыттыылаах киэҥник бэлиэтээбиппит. «Киэн тутун, эн, саха буоларгынан» диэн дьиэ кэргэнинэн ааҕыыга өрөспүүбүлүкэтээҕи интерактивнай конкурска Булуҥтан, Мэҥэ Хаҥаластан, Чурапчыттан, Намтан, Уус Алдантан барыта 14 дьиэ кэргэн кыттан, литературнай викторинаҕа Үөһээ Дьааҥыттан, Булуҥ, Кэбээйи, Үөһээ Бүлүү, Бүлүү, Ньурба, Горнай, Сунтаар, Чурапчы, Таатта, Нам, Уус Алдан улуустарыттан, Дьокуускайтан 82 оҕо көхтөөхтүк кыттыбыттара. “Элбэҕи аахтыбыт, хаһыстыбыт, поэт туһунан үгүс интэриэһинэйи биллибит, элбэх кинигэни суруйбутун сөхтүбүт, коллекцията элбэҕиттэн соһуйдубут, маннык талааннаах киһини кытары биир улууска төрөөбүппүнэн киэн туттабын уонна айар үлэҕэр өссө үрдүк ситиһиилэри баҕарабыт” диэн тыллардаах бэрт сэргэхтик, истиҥник суруйбуттарын Иван Васильевич астына, долгуйа аахпыттаах.

Дьиэ кэргэнинэн народнай поэт оҕолорго суруйбут айымньыларынан «Алыптаах дойду» диэн остуол оонньуутун айыыга, “Оҕо мичээрэ, оҕо үөрүүтэ” диэн оҕолорго хоһоон айыытыгар конкурс тэрээһиннээхтик ааспыта. Бу конкурстар кыайыылаахтарын Национальнай библиотека Оҕо ыччат ааҕар киинигэр суруйааччы кыттыылаах көрсүһүүгэ түмпүппүт.

Оттон быйыл, 2024 сылга Иван Мигалкин 70 сааһын бэлиэтээһинин бэс ыйыгар диэн былааннаабыппыт. Ол эрээри, ытыктыыр киһибит ыарахан ыарыыттан олохтон туораан кыаллыбата. Саха народнай поэта, оҕо суруйааччыта Иван Мигалкин төрөөбүтэ 70 сылын көрсө сайыҥҥы сынньалаҥҥа оҕолор айылҕа биир дьикти көстүүтүн кустугу хаартыскаҕа түһэрэн ыытан, «Кустуктар куустунар алааспын» диэн фотоконкурска  түмүкпүт

1 миэстэ – Тая Татаринова, Мүрү 2№-дээх орто оскуолатын  4 “а” кылааһын үөрэнээччитэ

2 миэстэ – Айхал Неустроев, Мүрү № 1- дээх орто оскуолатын  9 кылааһын үөрэнээччитэ

3 миэстэ – Саша Местникова, Дьокуускай куорат 25№-дээх орто оскуолатын 6 кылааһын үөрэнээччитэ

«Оҕо мичээрэ, оҕо үөрүүтэ» диэн өрөспүүбүлүкэтээҕи уус-уран ааҕыы куонкуруһугар барыта 28 дьиэ кэргэн кытынна. Манна Бүлүү, Үөһээ Бүлүү, Ньурба, Сунтаар уонна улууспут нэһилиэктэрин дьиэ кэргэттэрэ Иван Мигалкин хоһооннорун видеоҕа устан ааҕан иһитиннэрдилэр.

1 миэстэ –  Федосеевтар дьиэ кэргэн (I Хоро, Уус Алдан улууһа)

2 миэстэ –  Саввиновтар дьиэ кэргэн (Ньурба улууһа, Дьиикимдэ нэһ.)

3 миэстэ  –  Васильевтар дьиэ кэргэн (Мүрү нэһилиэгэ, Уус Алдан улууһа)

Биһирэбил бирииһинэн Игнатьевтар дьиэ кэргэттэрэ (Үөһээ Бүлүү), Ордаховтар (Суотту), Черкашиннар (Тумул), Стручковтар (Саһылыкаан) бэлиэтэннилэр.

 Дьиэ кэргэнинэн улуустааҕы «Квиз-плиз» диэн онлайн оонньууга 9 дьиэ кэргэн кыттыбытыттан

1 миэстэ – Матвеевтар дьиэ кэргэн (Чэриктэй нэһилиэгэ)

2 миэстэ – Петуховтар дьиэ кэргэн (Бороҕон нэһилиэгэ, Тумул )

3 миэстэ – Бурцевтар дьиэ кэргэн ( I Хоро нэһилиэгэ, Чараҥ) буолан, поэт айар талааныгар сүгүрүйдүлэр.

…Поэт эрэ барыта оҕолорго анаан суруйбат. Оҕоҕо анаан суруйуу туспа талааны, ирдэбили эрэйэр, ону таһынан, оҕоҕо анаан суруйар поэт бэйэтэ оҕолуу ыраас, аһаҕас дууһалаах, тулатын оҕолуу сонун хараҕынан сатаан көрөр буолуохтаах. Дьиҥэр, оҕолорго анаан суруйар поэт үгүс. Поэт үксэ даҕаны улахан киһи хараҕынан көрөн, иэйэн туран оҕо туһунан суруйуон сөп, оттон оҕо хараҕынан көрөн, кини сүрэҕинэн, дууһатынан тулалыыр эйгэни ылынан суруйара олус уустук, ити дьоҕур суруйааччыга эрэ барытыгар бэриллибэт диэн  народнай поэт айар үлэтин туһунан Галина Фролова суруйар.

Саха Өрөспүүбүлүкэтин народнай поэта – саха Самуил Маршага Иван Мигалкин – Кэрэл оҕо суруйааччытын быһыытынан оҕолорго анаммыт айымньылара сырдыкка, кэрэҕэ үтүөҕэ үйэлэр тухары уһуйа туруохтара.

Вера ПОРТНЯГИНА, улуустааҕы оҕо бибилэтиэкэтин сэбиэдиссэйэ

"Мүрү саһарҕата" хаһыат саайтыттан

Хаартыскалар "Мүрү саһарҕата" хаһыат саайтыттан