Тыыл үлэһиттэрин үйэтитэр өйдөбүнньүк  
Издательский дом Редакция Подписка
Погода в Якутске: . 16 oC

Сүрүн сонуннар

Бүгүҥҥү сонуннар

Бэлиитикэ

Биэнсийэ, хамнас уонна тииһинэн олоруу алын кээмэйэ улаатар

Бэс ыйын 1 күнүттэн үлэлээбэт биэнсийэлээхтэр биэнсийэлэрэ 10 %-ынан үрдүөҕэ, ону таһынан хамнас алын кээмэйэ уонна тииһинэн олоруу алын кээмэйэ 10 %-ынан улаатыаҕа. Итинник дьаһалы Судаарыстыбаннай Сэбиэт президиумун мунньаҕар Бэрэсидьиэн Владимир Путин…
26.05.22 09:08

Экэниэмикэ

Дьоруой сулуһугар тиэрдибит суол

Сунтаар улууһун «Кириэстээх» кэпэрэтиибин чулуу ыанньыксыта, үс истиэпэннээх «Үлэ Албан аата» уордьан толору кавалера, Саха сирин хомсомуолун бириэмийэтин лауреата, «Бочуот» уонна «Хотугу сулус» уордьаннардаах Владимир Африканович Михайловка Саха…
26.05.22 14:29

Уопсастыба

Култуура

Саха театрын сыанатыгар кэскиллээх бырайыак сүрэхтэннэ!

Ыам ыйын 24 күнүгэр Саха театрыгар дьоhун тэрээhин ыытылынна. Ол курдук Дьокуускайдааҕы педагогическай колледж устудьуоннарын кытта Саха театрын артыыстара биир санааҕа түмсэн, эрдэттэн бэлэмнэнэн, айымньылаахтык үлэлээн-хамнаан «Семинария паартатыттан…
25.05.22 23:10

Түһүлгэ

 Мүрүйээдэ: үтүмэн үйэлэр быыстарын сэгэтэн

Мүрү Эбэ аата аан бастаан сурукка-бичиккэ киирбитэ 355, Бороҕон улууһугар оҕону үөрэхтээһин саҕаламмыта 250, Саха АССР тэриллибитэ 100 сылларынан, итиэннэ Мүрүгэ Саха Сирин норуоттарын VIII спортивнай оонньууларын көрсө, "Мүрүйээдэ (үтүмэн үйэлэр быыстарын…
07.04.22 22:37

Тыа сирэ

Хаптаҕайтан хааннаахпын хаһан да умнубаппын...

Өлүөнэ эбэбит уҥа биэрэгэр, Мыла, Тамма үрэхтэр икки ардыларыгар тайаан сытар, үс Геройу үөскэппит өлгөм буордаах, үтүө-мааны үлэһит дьонноох, төрөөбүт-үөскээбит Хаптаҕайбыт төрүттэммитэ 200 сылыгар, Социалистическай Үлэ Геройа Гаврил Семенович Самсонов…
10.04.22 16:09

Дойдуга бэриниилээх буолуу сыла

Эһиил Пионерия төрүттэммитэ 100 сылын бэлиэтиэхпит

Бүгүн, алтынньы 1 күнүгэр, Москуба куоракка «Кыайыы» түмэлигэр Норуоттар икки ардыларынааҕы «СПО-ФДО» оҕолор уопсастыбаннай түмсүүлэрин сойууһун ассамблеята ыытылла турар. Арассыыйа эригийиэннэриттэн уонна СНГ дойдуларыттан кэлбит делегаттар сайдар саҕахтары…
01.10.21 23:59

Устуоруйа

Устуоруйа

75 саастаах Өйдөбүнньүк

1941-1945 сс. Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэриигэ оҕолорун мэлиппит ийэлэр, кэргэттэрин сүтэрбит огдооболор, аҕаларын былдьаппыт тулаайахтар манна кэлэн сүгүрүйэллэрэ, өлбүттэр куттара манна баарын курдук саныыллара...
26.05.22 14:08

  Бүгүн - бэс ыйын 22 күнэ. 1941 сыллаахха бу күн сарсыарда 4 чааска ньиэмэстэр Сэбиэскэй Сойууска саба түспүттэрэ. Ол күнтэн ыла 1418 хонуктаах, ол эбэтэр 3 сыл 10 ыйдаах алдьархайдаах сэрии дьон олоҕун атыйахтаах уулуу аймаабыта...

  Бүгүн - бэс ыйын 22 күнэ. 1941 сыллаахха бу күн сарсыарда 4 чааска ньиэмэстэр Сэбиэскэй Сойууска саба түспүттэрэ. Ол күнтэн ыла 1418 хонуктаах, ол эбэтэр 3 сыл 10 ыйдаах алдьархайдаах сэрии дьон олоҕун атыйахтаах уулуу аймаабыта...

        1996 сыллаахха РФ Бэрэсидьиэнэ Ельцин от ыйын 8 күнүнээҕи 857 №-дээх Ыйааҕынан бэс ыйын 22 күнүн Кутурҕан уонна кэриэстэбил күнүнэн биллэрбитэ.

день памяти 

Кырдьыга да, наһаа улахан сиэртибэлээх,  хас эмэ мөлүйүөнүнэн киһи тыынын толук ууран ситиһиллибит Кыайыы буолар. Ол аҥаардас фроҥҥа эрэ өлбөтөхтөрө, тыылга да аччыктаан-хоргуйан суорума суолламмыт үтүмэн-үгүс...

 Кинилэр бары, оҕолуун-оҕонньордуун, утуйар ууларын умнан, түүннэри-күнүстэри фронт туһугар үлэлииллэрэ. Тыыл туруу үлэһиттэрин үйэтитэр, Кыайыыны уһансыыга сүдү кылааттаахтарын  кэрэһилиир өйдөбүнньүк инсталляцияны Таатта улууһун Уолбатыгар нэһилиэк олоҕун-дьаһаҕын көрөр, хааччыйар тэрилтэ үлэһиттэрэ оҥорон туруордулар.

 Александр Винокуров, Олох-дьаһах коммунальнай хаһаайыстыбатын учаастактааҕы маастара, улуус дьокутаата:

 - Биэс сыллааҕыта биһиги ОДЬХ тэрилтэбит, Кыайыы 70 сылынан, Уолба нэһилиэгин Кыайыыга аналлаах скверигэр пушка оҥорон туруорбута. Быйыл эмиэ нэһилиэкпитигэр туох эрэ үйэлээҕи оҥорон бэлэхтиэххэ диэн буолбута. Онуоха мин уонча сыллааҕыта Нуораҕанан айаннаан иһэн көрбүт баннербын саныы түспүтүм. Онно оҕо эһээтин кытта оҕус сиэтэн иһэрэ олус истиҥник, дириҥ суолталаахтык ойууламмыт этэ. Ол хартыына өйбөр хатанан хаалбыт эбит. Дьэ, ону саныы биэрэн, бу сырыыга аны тыыл бэтэрээннэригэр анаммыт сквергэ ол баннерга майгынныыр дьүһүйүүнү оҥорорго соруммуппут. Нэһилиэкпит худуоһунньуктара Тамара Софроновна Афанасьева уонна Алек Алексеевич Кириллин идиэйэбин тута өйдөөн, барытын бэркэ табан, эскиһин, трафаретын оҥорон биэрбиттэрэ.

уолба1

Ол курдук, сүрүн көстүүтэ -- иннигэр хатыйа күрүөлээх, чарапчылаах саха балаҕана. Ортотугар ааспыт кэмтэн тобулу көрөр харах. Ол харахха оччотооҕу олох көстөр: оонньооботох оҕо састаах оҕо оҕуһу сиэтэн иһэр. Өбүгэ ситимин биллэрэн, көлүөнэ солбуһугун бэлиэтээн, сухалаах эһээтин хайыһан көрбүт гына оҥордубут. Кини – олоҕу салҕааччы, кэлэр кэм киһитэ. Эһээтэ – удьуорун төрүттээччи, ааспыт кэм туоһута. Ити хайыһыыта өссө биир суолталаах -- кэннигэр хаалбыт эйэлээх олоҕун одуулуур, ол эрээри  туохтан да дьулайбакка, эдэр киһи сиэринэн эрчимнээхтик, хорутуулаахтык  иннин диэки, сырдык-кэрэ олох диэки дьулуһар. Эбээлэрэ бурдук ыһар, ол сиэмэтиттэн үүнүөхтээх кэрэ кэм үнүгэстэрэ быгыахтара. Күөллэрэ, балаҕаннара, ойуур тыалара – кинилэри тулалыыллар. Ол аата саха дьоно барахсаттар, алаастарыттан арахпакка да, сэриигэ туох баар күүстэрин-кыахтарын ууран туран көмөлөһө сылдьаллар. Аны, түөрт муннугар бэлиэлэр бааллар. Илинтэн күн тыгар. Күн анныгар, айылҕа оҕото, булчут барахсан бултуу сылдьар. Ити кини фроҥҥа анаан күндү түүлээхтиир. Ону дьахталлар таҥастаан, үтүлүк-бэргэһэ тигэн, саллааттарга ыыталлар. Ол иһин биир муннугар иннэлээх сап ойуута баар. Оттон арҕаа, сэрии буолбут сиригэр, дойдубут тэбэр сүрэҕэ баар чааһыгар, үлэлээн иитиллэр норуоттаах Сэбиэскэй Сойуус дьоно буоларбытын туоһулуур сиэрпэ уонна өтүйэ бэлиэтин киллэрдибит.

         Бу дьүһүйүү кэнчээри ыччакка туһаайыллар. Эһээлэрэ, эбээлэрэ кинилэр дьоллоох олохторун туһугар хайдах үлэлээбиттэрин кэпсии, саната туруоҕа. Манна даҕатан эттэхэ, бу инсталляцияны оҥорууга нэһилиэк дьоно күүс-көмө буоллулар, эдэр дьон тута ылсан, нэдиэлэ курдук күүскэ үлэлэһэн, бырайыакпыт олоххо киирдэ. 

Тимир лиистэн сыбааркалаан, болкарганан, лобзигынан быһан оҥордубут, онон үйэлээх, бөҕө буолуоҕа. Саах сыбахтаах балаҕан диэн, кугас өҥнөөтүбүт. Хараҥа эрээри, ойуута халлаан сырдыгар бэркэ көстөр. 

уолба2

Улуус дьокутаата буолан тураммын, Арассыыйа дьоно саамай улахан кыайыыбыт, норуот барыта турунан ситиспит Улуу Кыайыыбыт Төрүт сокуоммутугар бигэргэнэр буолбутуттан үөрэбин. Уонна түгэнинэн туһанан, Сахабыт сирин олохтоохторун барыгытын от ыйын 1 күнүгэр РФ Конституциятыгар уларытыылары киллэрии иһин куоластыы кэлэргитигэр ыҥырабын. Сөпсөһөр да, сөпсөспөт да буоллаххытына, бэйэҕит санааҕытын кэлэн биллэриҥ. Ити эһиги гражданин быһыытынан быраапкыт, дойду кэскилин түстүүргэ кыттыһар, санааҕытын этэр тоҕоостоох түгэҥҥит.

  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0

Комментарии (0)

Никто ещё не оставил комментариев, станьте первым.

Оставьте свой комментарий

  1. Опубликовать комментарий как Гость.
Вложения (0 / 3)
Поделитесь своим местоположением