Уопсастыба

Аан дойду биир саамай кыраһыабай куоратын ахсааныгар хас да үйэ тухары Санкт-Петербург киирэр. Нева өрүс кытылыгар ыраахтааҕы Петр I туттарбыт Хотугу Пальмира куората икки үйэ тухары Арассыыйа империятын тэбэр сүрэҕэ буолан, албан аата аан дойдуга аатырбыта, улуу держава быһыытынан биллибитэ.

Күн бүгүн Питер нэһилиэнньэтин ахсаанынан Москва уонна Лондон кэнниттэн Европаҕа үһүс миэстэҕэ турар. 2023 с. туругунан, манна 5,6 мөл. киһи олорор. Сыл ахсын Санкт-Петербурга аан дойду араас уһугуттан 10 мөлүйүөҥҥэ тиийэ туристар тоҕуоруһан кэлэллэр.

Арассыыйа хотугу киин куоратыгар 68 паарка, 166 саадтаах күөх дуол, 730 искибиэр, 232 бульвар баар. Аҥаардас уулуссалара сэлэлии үүммүт хойуу маһынан хаймыыланаллар, хас хардыы аайы сибэкки тэтэрэр. Биирдэ Питерга үктэммит киһи бу улуу куораты хаһан да умнубаттык ис-сүрэҕиттэн астына-дуоһуйа көрөр уонна булгуччу төннүөн, фонтаннаах пааркаларынан өссө төгүл күүлэйдиэн баҕарар.

Петергоф

Финскэй залив кытылыгар аатырбыт Петергоф билигин мусуой-заповедник буолан турар, оттон уруккута ыраахтааҕы дыбарыаһа, сынньанар, ыалдьыттары көрсөр резиденцията этэ. Түмэл XVIII – XX үйэлэргэ чочуллан, нуучча архитектуратын, скульптуратын, ландшафнай ускуустубатын чаҕылхай холобурун быһыытынан биллэр. Арассыыйа Хотугу сэриигэ кыайан, Балтийскай муораҕа тахсыбыт өрөгөйүн туоһулуур.

Петр I Петергоф тутуутун, киэргэтиитин тус бэйэтэ толкуйдаан, бырайыактаан таһаарбыта. Кини Версаль Франция хоруолларын резиденциятыттан өссө кыраһыабай уораҕайы, паарканы тутуон, Арассыыйаны Европаҕа аар-саарга аатырдыан баҕарара.

Ол ыра санаатын олоххо киллэрээри Петергоф тутуутугар талааннаах тарбахтаах мраморщиктары, литейщиктары, дыбарыас эркинигэр көмүһү күлүмүрдэтэр, паркеты уурар маастардары, скульптордары, худуоһунньуктары түмпүтэ. Хас да көлүөнэ бастыҥтан бастыҥ маастардар икки үйэ тухары дыбарыаһы, паарканы киэргэппиттэрэ, ситэрэн-хоторон биэрбиттэрэ.

Голландскай тылтан тылбаастаатахха, Петергоф — Петр тиэргэнэ 1724 с. аһыллыбыта. Үс үйэ тухары олох үлүскэнник сайынна даҕаны, күн бүгүҥҥэ диэри Петергоф кэрэ-бэлиэ көстүүтүгэр тэҥнэһэр паарка дойду үрдүнэн өтөрүнэн тутулла илик.

Сүүһүнэн фонтан аһыллыытын уонна сабыллыытын ыам ыйыгар, күһүн балаҕан ыйыгар фейерверк, лазернай шоу киэргэтэр, ону биирдэ көрбүт киһи хаһан даҕаны умнубат.

Петергофка мастарын линейканан тэҥнээн олордубуттарын курдук көбүс-көнө аллеялар быыстарыгар үгүс-үтүмэн фонтан ыһыахтана оонньуур. Аны дьээбэ соҕус фонтаннар эмиэ бааллар, хааман истэххинэ алларааттан эмискэ уунан ыһаллар.

Ыраахтааҕы дьээбэтэ

Ыраахтааҕы Петр I придворнай дьону дьээбэлиирин сөбүлүүрүн туһунан гидтар кэпсииллэр, саадка баар беседкаҕа тэриэккэҕэ фрукта сытарын ылаары гыннахтарына эмискэ фонтан уута таҥастарын, сирэйдэрин саба ыһар эбит. Ону көрөн ыраахтааҕы дьээбэтэ табыллан, ис-иһиттэн күлэрэ-үөрэрэ диэн этэллэр. Күн бүгүн фонтан аҕыйах мүнүүтэ арахсан турар кэмигэр түргэнник уҥуор өттүгэр сүүрэн тиийиэхтээххин, оттон хойутаабыт киһи ууннан ыһыллар.

Заповеднигы, дыбарыаһы барытын көрөргө биир күн тиийбэт курдук, паарка оннук улахан, киэҥ сиргэ тайаан сытар. Икки-үс күн ыксаабакка ыскамыайкаҕа олорон, мороженай сиэн, аттаах каретанан, эбэтэр вагончиктардаах көлөнөн хатааһылаабыт ордук.

Петр I паарканы көҕөрдөргө соҕурууҥҥу мастары кытта аҕалтаран олордубута. Хотугу килиимэккэ кыайан силис тардыа суоҕа диэбиттэрэ даҕаны, манна үйэлэри уҥуордаабыт баараҕай аарыма мастар суон лабааларын күлүктэригэр туристар сөбүлээн сынньаналлар, сайын куйааска күн сардаҥатыттан хаххаланаллар. 

 Гиды эккирэтиэх оннугар бэйэ сылдьыбыт ордук

Өскөтүн экскурсия атыыластаххына, оптуобуһунан Петергофка аҕалан биэрэллэр, гид барытын кэпсиир, көрдөрөр эрээри, хаартыскаҕа таптаабыт сириҥ аайы түспэккэ,  дьоҥҥуттан хаалымаары, кинилэри эккирэтэн иһиэххин наада.

Турист элбэх, заповедник улахан буолан, гидтар ыксал муҥунан сүүрэкэлии сылдьан көрдөрөллөр, оптуобуска хойутаабакка болдьоспут бириэмэҕэ кэлэргин ирдииллэр. Аны 20-30 киһи хаһан хаартыскаҕа түһэллэрин кэтэһэ-манаһа турдаххына, биир өттүттэн гидыҥ ыксатар. Онон дьону кытта бардаххына, сөбүлүү көрбүт сириҥ аайы тохтообокко, гиды кытта тэҥҥэ хааман иһиэххин наада.

Оттон метронан, маршрутнай оптуобуһунан, метеорунан бэйэҥ тиийдэххинэ, эйигин ким даҕаны ыксаппат, хаартыскаҕа түһэ турдаххына тиэтэппэт, киэһэ хойукка да диэри таптаабыккынан сылдьаҕын. Заповедник устуоруйатын билиэххин баҕардаххына, кулгаахха кэтэр аудиогид ылыаххын, эбэтэр Петергоф иһигэр кэпсиир гидтары булуоххун сөп.

Клен, ясень, липа кыраһыабай уп-уһун аллеяларынан көмүс күһүн күүлэйдиир ураты хатыламмат кэрэ көстүүлээх. Кыһыл, саһархай сэбирдэхтэр чуумпутук тэлээрэн түһэн, суолгун тэлгииллэр, тулаҥ барыта көмүһүнэн күлүмүрдүүр.

Экскурсия атыыласпакка, бэйэ сылдьыбыта быдан чэпчэки. Күнү супту хас да километры хаамарга табыгастаах үчүгэй атах таҥастаах, рюкзакка кыра астаах, уулаах сылдьар ордук. Биллэн турар, заповедник иһигэр кыра атыы-эргиэн баар эрээри, сыаната ботуччу.

Биллэн турар, Хотугу Венеция — Санкт-Петербург хатыламмат көстүүтүн, түүн аһыллар муостатын, Царское село, Стрельна, Ораниенбаум, Павловскай, Кронштадт кэрэтин ааҕан сиппэккин. Биһиги бүгүн кыратык Петергоф эрэ туһунан сырдаттыбыт.