Уопсастыба

Саха уустарын түҥ былыргыттан аныгы үйэҕэ диэри сүппэккэ-симэлийбэккэ тиийэн кэлбит тѳрүт сатабыллара билиҥҥи ювелирнай ускуустуба тулхадыйбат укулаатыгар кубулуйбута үѳрдэр. Кэрэ кѳстүүнү саҕар саха үрүҥ кѳмүс, кыhыл кѳмүс, бриллиант, күндү таас кыбытыктаах киэргэллэр дойдуга эрэ буолбакка, аан дойдуга биллэллэр, Сахабыт Сирин киэн туттар уратыта — брендэ буолаллар.

Дьокуускайга Ювелир күнүн кѳрсѳ аhыллыбыт «Саха Сирин бастыҥ ювелирнай оҥоһуктара - 2023» быыстапка Саха Ѳрѳспүүбүлүкэтин кылааты мунньар сиригэр үлэлии турар. Манна 100 үлэни 30 ювелирнай хампаанньалар уонна ювелирдар, дизайнердар туруордулар. Тэрийээччилэрэ — Саха Сирин Гохрана, “Аартыка ювелирдара” Ассоциация, П.П. Романова  аат. Дьокуускайдааҕы художественнай училище.

Быыстапка аhыллыытыгар бастакы тыл СѲ үпкэ миниистирин бастакы солбуйааччыта Иван Иванович Алексеевка бэрилиннэ. Кини айар оҥоhуктар быыстапкалара ѳрѳспүүбүлүкэ ювелирдарын оҥоhуктарын киэҥ кѳрүүгэ таhааралларын, бу оҥоhуктар ѳрѳспүүбүлүкэ визитнай карточката буолалларын уонна ювелирнай салаа Саха Сирин экэниэмикэтигэр суолтатын билинии улахан ситиhии буоларын бэлиэтээтэ.

Салгыы Саха Сирин ювелирнай ускуустубатын салгыы сайыннарарга үлэлии сылдьар дьоммут тыл эттилэр.

Галина Николаевна Павлова, «Киэргэ» ювелирнай фирма генеральнай дириэктэрэ, «Аартыка ювелирдара» Ассоциация тѳрүттээччилэртэн биирдэстэрэ:

— Биhиги Ассоциациябыт саха ювелирнай ускуустубатын Арассыыйаҕа уонна аан дойдуга ѳрѳ таhаарарга улахан үлэни ыытар. Билигин дойдуга да, кыраныысса да таhыгар, ураты саха ювелирнай оҥоhуктарын эндэппэккэ билэллэр уонна үрдүктүк сыаналыыллар. Биhиги талааннаах уустарбыт үлэлэригэр саха норуотун дууhата уонна култуурата ырылхайдык кѳстѳр. Билигин тѳhѳ да уустук балаhыанньа буоллар, ювелирдарга түhээн саҥа тиһигэ  олохтоннор, кинилэр норуот үгэстэрин харыстабыллаахтык илдьэ сылдьаллара кэрэхсэнэр эрэ.

Кирилл Петрович Гаврильев, П.П. Романов аат. Дьокуускайдааҕы художественнай училище дириэктэрэ:

- Училищебытыгар 1999 сылтан ювелирнай мастарыскыайы аhан үлэлэтэбит. Саха Сирин талааннаах оҕолорун бу үрдүк ускуустубаҕа үѳрэтэбит. Сыл аайы 5-6 эдэр ювелирдары иитэн таhаарабыт. Саха Фабержеларын. Ол оҕолорбут ѳрѳспүүбүлүкэ, Арассыыйа таhымыгар ситиhиилээхтик үлэлии сылдьаллар. Билигин ювелирнай фирмаларга ыарахаттар баар буоллахтарына, биhиэхэ барыта кѳҥүл. Үѳрэх тэрилтэбитигэр ыра санаалаахпыт — үрдүк таhымнаах оҥоhуктары оҥорон таhаарыахпытын сѳп эбит. Аартыка ювелирдарын Ассоциациятын тула айар үлэhиттэри түмэн, айар лаборатория курдук тэринэн, аан дойдуну барытын баhылыахпытын сѳп. Биhиги оннук таhымҥа тиийдибит. Онон Ассоциация билигин саамай наадалаах, кини тула түмүллүѳҕүҥ, үлэлиэҕиҥ, бары бииргэ буолуоҕуҥ.

Александра Анатольевна Неустроева, быыстапка куратора, П.П. Романов аат. ДьХУ преподавателэ:

— Биhиэхэ ѳссѳ хаhан да буолбатах быыстапка буолла. Холобур, биhиги ааспыт сылга быыстапканы тэрийэрбитигэр, П.П. Романов аатынан Дьокуускайдааҕы художественнай училище, АГИКИ, М.К. Аммосов аат. ХИФУ выпускниктарын үлэлэригэр тирэҕирбит эбит буоллахпытына, быйылгы биhиги кыттыылаахтарбыт сүрүннээн - ѳрѳспүүбүлүкэ ювелирнай фирмалара уонна биhиги инники күѳҥҥэ сылдьар, биллэр маастардарбыт. Ону таhынан, АГИКИ, ДьХУ устудьуоннарын, быйыл үрдүкү дизайн Британскайдааҕы оскуолатын бүтэрбит оҕолорбут ахсааннарыттан биирдиилээн эдэр ааптардар үлэлэрэ эмиэ бааллар. Ол үѳрдэр. Быйылгы быыстапкаҕа саҥаны киллэрии быhыытынан устудьуоннарбыт эскизтарын кѳрдѳрдүбүт. Онон киэргэл-симэх хайдах оҥоhуллан тахсарын билиhиннэрэбит. Биллэрин курдук, хас биирдии оҥоhук эскизтэн саҕаланар, оттон онно худуоhунньук идиэйэтэ, кѳрүүтэ, иэйиитэ барыта түмүллэр. Ѳссѳ биир бэлиэ сонуммут диэн, биhиэхэ ювелирдар Сойуустара тэриллиитэ буолар. «Аартыка ювелирдара» Ассоциация үлэтэ-хамнаhа Арассыыйаҕа туhуламмыт буоллаҕына, саҥа холбоhук ѳрѳспүүбүлүкэ иhигэр айар дьону, ювелирнай дьыала маастардарын түмүѳҕэ.

Ювелирнай-кырыылыыр кластер оператора, АГИКИ индустриальнай партнера, ювелирнай дизайн лабораториятын үлэhитэ Анна Владимировна Еремеева:  

— АГИКИ-ны кытта холбоhон, ювелирнай дьыала профессионалларын ортолоругар харчы бириистээх «Ювелирнай креатон» диэн куонкуруhу ыытыахпыт. Ол иhигэр ювелирнай масстардартан, дизайнердартан, технологтартан, креативщиктартан уонна маркетологтартан хамаандалар тэриллиэхтэрэ. Сыалынан экспорт ырыынагар туhуламмыт ювелирнай коллекциялары оҥорон таhаарыы буолар. Хоппут хамаанда бэйэтин бырайыагын куонкурус харчынан бирииhин суотугар олоххо киллэрэр кыахтаныаҕа.

Этиллибити бигэргэтэн, саалаҕа мустубут дьон иннигэр Саха Сирин “Киэргэ”, “Уруу”, “Ohуор утум”, “Саха таас” ювелирнай тэрилтэлэрин уонна Петр Алексеев мастарыскыайын оҥоhуктарын дефилелара буолла. Моделлэр саха үгэс буолбут уонна аныгылыы таас кыбытыктаах оҥоhуллубут кѳрүѳхтэн кэрэ киэргэллэрин кэтэн кѳрдѳрбүттэрэ Сахабыт Сиригэр ювелирнай ускуустуба муҥутуур сайдан турарын, кэскиллээҕин илэ-чахчы туоhулаата.

Быыстапка СѲ кылааты мунньар сирин үhүс этээhин эксклюзивнай саалатыгар аhыллыбыт. Онно, этэргэ дылы, харах халтарыйар кэрэтэ мунньуллубут. Барыта ураты, хатыламмат оҥоhуктар. Манна ааттаах-суоллаах ювелирдар үлэлэрин кытта эдэр ааптардар үлэлэрэ туруоруллубуттар. Барытын ыксаабакка, сирийэн кѳрүѳххэ, сѳҕѳ-махтайа сэргиэххэ наада…

Киирээти кытта, таас кыбытыктаах дьикти оҥоhуктар болҕомтону тардаллар. «Саха Таас» ювелирнай хампаанньа бэрэстэбиитэлэ, Дьокуускай салонун филиалын дириэктэрэ Надежда Константиновна Ли:

 — Биhиги туруорар оҥоhуктарбыт барыта илиинэн оҥоhуллар эксклюзивнай үлэлэр. Ааптардар үлэлэрэ хаhан да хатыламматтар. Таастар бэйэлэрэ туhунан номохтоохтор, бэйэлэрэ дууhалаахтар. Ону таайыы – биhиги кистэлэҥмит. Дьиҥнээх күндү уонна күндү аҥаардаах таастары туттабыт. Диопсиды, чароиты уо.д.а. Таастары бэйэбит кырыылыыбыт уонна онтон араас оҥоhуктары оҥорон таhаарабыт. Фирмабыт бу курдук үлэлээбитэ 30 сыла буолла. Сүрүн маастарбыт Александр Николаевич Назаров үлэлэрэ киэҥник биллэллэр. Кини «Тайҕа Хотунун биhилэҕэ» диэн улахан үлэтэ СѲ кылааты мунньар сиригэр кѳрдѳрүүгэ эрдэттэн турар. Ону таhынан, биhиэхэ Кира Васильевна Портнягина, эдэр ювелир, П.П. Романов аат. художественнай училище выпускницата Милена Ивановна Власова уо.д.а. талааннаах маастардар үлэлииллэр, — диир.

Быыстапкаҕа Милена Власова «Ый кыыhа» кольета турбут. Ый турмалин киириилээх хайа курустаалыттан оҥоhуллубут, онно Ыйга ыттан иhэр кыыс баар.

Оттон «Киэргэ» ювелирнай фирма эдэр ювелирын Владимир Шадрины кытта кѳрсѳн кэпсэттибит. Кинини «Аартыка ювелирдара» Ассоциация салайааччыта Галина Николаевна Павлова улаханнык хайҕыырын биллэрдэ: — Володя ураты талааннаах киhи. Тугу барытын сатыыр, бэл скульптуралары оҥорор. Ѳссѳ художественнай училищеҕа үѳрэнэр кэмигэр бэйэтин үлэлэринэн кыттан, араас куонкурустарга бириистээх миэстэлэри ылар этэ. Оттон биhиэхэ «Киэргэҕэ» үлэлии кэлэн баран, эмиэ ол тэтиминэн таhаарыылаахтык үлэлиир,  бириистээх миэстэлэртэн түспэт. Холобур, бу кѳрѳр «Халлаан кийиитэ» («Небесная невеста») диэн кэлэктиип үлэтигэр кини эмиэ кытынна. Билигин биhиги Саха Сирин брендин – национальнай кѳстүүмү бэлэмниибит. Онно сүрүн үлэ Володя санныгар сүктэрилиннэ.

Оттон Владимир бэйэтэ Хаҥалас улууhун Сиинэтиттэн сылдьарын, П.П. Романов аат. художественнай училищены бүтэрбитин, дьон хатыламмат оҥоhуктары ордук сѳбүлээн сакаастыылларын уонна билиҥҥи кэмҥэ «12 Айыы харысхаллара» үлэни оҥоро сылдьарын туhунан кэпсээтэ.

***   

Онон ааттыын да  «Саха Сирин бастыҥ ювелирнай оҥоһуктара - 2023» быыстапканы баран кѳрүҥ, кэрэхсээҥ. Быыстапка сэтинньи 10 күнүгэр диэри үлэлиэҕэ.

Раиса НИКИФОРОВА