Уопсастыба

“Туох барыта –боруоҥҥа, туох барыта – Кыайыы туһугар!”

Ил Дархан Докучаевскайга сылдьан эппитин курдук, Саха Сирин олохтоохторо биир да күнү тохтообокко, тугу барытын боруоҥҥа, кыайыы туһугар айан-тутан, оҥорон, хомуйан ыыта тураллар.

Соторутааҕыта Саха Сирин тирэх пууннарыттан биирдэстэригэр Анал байыаннай дьайыы хонуутугар байыастарга массыыналары туттардылар. Ыарахан уйуктаах таһаҕаһы тиэйэр тырааныспарынан улахан баартыйа гуманитарнай көмөнү, ол иһигэр таба тириитин тиэртилэр. Бу туһунан  Саха Сирин тирэх пууннарын сүрүн координатора: «Таба тириитэ байыастарга эбии экипировка быһыытынан көрүллүбүтэ олус үчүгэй. Саха Сирин тирэх пууннарыгар  улуустар бэрэстэбиитэллэрэ үлэлииллэр. Кинилэр тирэх пууннарын үлэһиттэрин  көмөтүнэн аадырыстаах баһыылкалары, матаһыыкыллары уонна араас надаалаах тэриллэри туттардылар», — диэн бэлиэтиир.

Атырдьах ыйын 15 күнүгэр Дьокуускайга волонтердар таҥас тигэр сыахтарыгар байыастарга ичигэс таҥаһы тигиини саҕалаатылар. Онуоха флис таҥас матырыйаала уонна араас фурнитура наадатын ыйан туран, Бүтүн Арассыйатааҕы #МЫ ВМЕСТЕ  аахсыйа Саха Сиринээҕи ыстаабын салайааччыта Айыллаан Винокуров иһитиннэрдэ Ону тэҥэ, аахсыйа чэрчитинэн аадырыстаммыт баһыылкалары уонна эми-тому, боруоҥҥа наадалаах тэриллэри, маллары хомуйуу барарын санатыахха сөп. 

Анал байыаннай дьайыы байыастарыгар гуманитарнай көмөнү хомуйар пуун билигин кылгас болдьоххо Дьокуускай Бестужев-Марлинскай уулуссатын 5 дьиэтигэр10-тан 18 чааска диэри үлэлиир.      Сайаапкалары 122 сулууспа нөҥүө түһэриэххэ сөп.

***

Ил Дархан Донбааска буолбут биир көрсүһүүгэ Саха Сириттэн сылдьар буойуннарбытыгар  доруоп саалары уонна дроннары туттартаабыта.

Бу сайын Саха Сирин олохтоохторо от ыйын бүтүүтэ-атырдьах ыйын саҥатыгар доруоп саалары хомуйар анал аахсыйаҕа бэйэлэрин баҕа өртүлэринэн аҕалан туттартаабыттара. Икки нэдиэлэ устатыгар ыытыллыбыт аахсыйаҕа сүүһүнэн доруоп саа хомуллубут.

 Ил Дархан биир дойдулаахтарбытыгар анаан: “Cаха Сирин олохтоохторо баҕа санааларынан туттарбыт саалара Кыайыыны чугаһаттын. Маннык, бары бииргэ тутуһан, түмсүүлээх буоллахпытынан биһиги кыайыахпыт!”, -диэн ыҥырда.   

Доруоп саа өстөөх дроннарын утары бэрт көдьүүстээх, онон буойуттарга олус наадалаах. 

 Бу көрсүһүүгэ Ил Дарханы кытта Арассыыйа сэриилэрин Илиҥҥи группировкатын хамаандыырдара сырыттылар.

***

Ону тэҥэ, Айсен Николаев биир тирэх пууҥҥа сылдьан, көрсүһүү кэмигэр буойуттарга саҥа тиэхиньикэни уонна гуманитарнай көмөнү туттарда.  Ол курдук, Саха Сиригэр оҥоһуллубут  «Якт-Сокол» квадроцикл күлүүстэрин байыастарга туттарарыгар: “Арассыыйа көҥүлүн уонна кэскилин иһин дьоруойдуу киирсэ сылдьар хорсун санаалаах буойуттарбытыгар дириҥ махталбытын тириэрдэбин!  Эһигини кытта тэҥҥэ бастакы эрээккэ Саха Сирин буойуттара киирсэллэриттэн биһиги киэн туттабыт. Саха Сирэ боруоҥҥа наадалаах бородууксуйаны оҥорууну өссө элбэтиэҕэ, күүһүрдүөҕэ. Өрөспүүбүлүкэбит бириэндинэн биллибит “Сокол” квадроцикллары таһынан, билигин электроматаһыыкыллары, бэйэтэ көтөр тэриллэри, аһылык бородууксуйатын, таҥаһы ыыта турабыт, салгыы өссө улаатыннарыахпыт. Саха Сирин олохтоохторо “Туох барыта - боруоҥҥа, туох барыта-  Кыайыы туһугар!”, - диэн бары биир киһи курдук түмсэн, боруоҥҥа көмөлөһө, өйүү туруохпут!”, - чорботон бэлиэтээбитэ.

Кутузов уордьаннааах мотострелковой  дивизия хамандыырын солбуйааччыта Ил Дарханы кытта көрсүһүүгэ: “Илиҥҥи байыаннай  уокурук сэрииһиттэрин байыастарыгар, аармыйаҕа куруук көмөлөһөр, өйүүр Саха Сирин салалтата уонна олохтоохторо чугас, аймах курдук ылынар дьоммутунан буолаҕыт”, -диэн дириҥ махталын биллэрдэ. 

Байыастар төрөөбүт Сахаларын Сиригэр, биир дойдулаахтарыгар эҕэрдэлэрин, махталларын ыыттылар.

***

Салгыы өрөспүүбүлүкэ Ил Дархана бэйэтэ көтөр тэриллэр оператордарын бэлэмниир оскуолаҕа сылдьан аныгы технологиялары, саҥа моделлары, байыаннай электроника сайдыытын кытта билсистэ.

Полигоҥҥа ыытыллыбыт көрсүһүүгэ оскуола хамаандыбанньыйата уонна инструктордара Айсен Сергеевичкэ Саха Сириттэн сылдьар байыастар саҥа байыаннай исписээлинэстэри хайдах ылыналларын, бэлэмнэнэллэрин көрдөрдүлэр.   

Саха Сирэ  Докучаевскайы чөлүгэр түһэриэҕэ!

Ил Дархан Саха Сирэ шефтэһэр Докучаевскай куоратыгар сылдьан, өрөмүөннүүр-чөлүгэр түһэрэр үлэлэр хайдах ыытыллан иһэллэрин кытта билсистэ. Үлэлэр  сүрүннээн социальнай  уонна инфраструктуралаах эбийиэктэргэ уонна олорор дьиэлэргэ барар.

Ил Дархан бэлиэтээбитинэн, өрөмүөннүүр-чөлүгэр түһэрэр үлэлэр кыраапыгы тутуһан, сөптөөхтүк ыытыллан иһэллэр.  Былааннаммыт 65 эбийиэктэн 14 -дэ туттарылынна, аны салгыы бу күннэргэ эбии 10 тутуу үлэтэ түмүктэниэҕэ.  Бу сыллааҕы былааны толоруохпут.

«Биир үөрүүлээх сонуну иһитиннэриэхпин баҕарабын -  биһиги тутааччыларбыт Докучаевскайдааҕы спорткомплекс (бассейыннаах) өрөмүөнүн бу сыл бүтүүтүгэр түмүктээн туттарыахтара. Былааннаммытынааҕар биир сыл эрдэлээн.

Докучаевскай куорат уопсастыбаннай сирдэрин сайыннарыыга улахан боҕомтобутун уурабыт. Дьон табыгастаах уонна куттала суох усулуобуйаҕа олороллоругар, эйэлээх олоххо  үөрүйэх үөскүүрүгэр бары кыаллары оҥорорго дьулуһабыт ”, -диэн Айсен Сергеевич үлэни көрөн сыаналаата уонна быйыл балаҕан ыйын 8 күнүгэр Донбаас ньиэмэс-фашист сэриилэриттэн босхоломмута 81 сыла туолуутун бэлиэтиир тэрээһиннэр куорат өрөмүөннэммит пааркатын былаһааккатыгар ыытыллалларыгар эрэллээҕин биллэрдэ. 

Докучаевскай куорат уокуругун баһылыга Александр Качанов тыл этиитигэр Саха Сирин Ил Дарханыгар махтанан туран, өрөспүүбүлүкэ норуотугар сүгүрүйэбин диэтэ. “Саха Сирэ 8 ый анараа өртүгэр биһиги куораппытын кытта шефтэһэр туһунан докумуоҥҥа илии баттаһан, үлэ саҕаламмыта. Бу кэм устата сөҕүмэр улахан кээмэйдээх өрөмүөннүүр-чөлүгэр түһэрэр үлэ оҥоһулунна уонна ыытылла турар. Үлэ барыта кыраапыгы эрдэлээн, бэрт хаачыстыбалаахтык толоруллар.

Саха Сирэ 65 эбийиэктэн 53 элбэх кыбартыыралаах олорор дьиэни өрөмүөннүүр. Ону таһынан уу-канализация ситимин, суоллары, үөрэхтээһин эбийиэктэрин чөлүгэр түһэрии ыытыллар. Еленовка бөһүөлэгэр МФЦ, полиция, баан, бибилэтиэкэ, үлэлиир дьаһалта дьиэтин өрөмүөнэ түмүктэннэ.

Биһиги куораппытыгар  Саха Сирин быраастарын биригээдэлэрэ үлэлииллэр. Миэдиктэр суукканы эргиччи ыарыһахтары, эчэйбит, бааһырбыт дьону быыһыыллар, көрөн-истэн эмтииллэр. Манна Дьокуускай куорат офтальмологическай килииникэтин филиалын аһар былаан баар.  Саха Сирэ 4 симиэнэ  устатыгар шефтээх куорат  400 оҕотун  лааҕырдарга сынньаналларын тэрийдэ, киинэ көрдөрөр аныгы тэрили туруорда, ”-диэн Докучаевскай баһылыга куорат олохтоохторун дириҥ  махталларын иһитиннэрдэ.  

Саха Сириттэн аныгы технологиялары туһанан

Соторутааҕыта Москубаҕа ыытыллыбыт байыаннай-тиэхиньиичэскэй «Аармыйа-2024» пуорумҥа Саха Сириттэн «Якутия» технопаарка резиденнэрэ, «Кангалассы» ТОР уонна «Север» НОЦ, «Север-Тент», «Арктех», Арктическай судаарыстыбаннай агротехнологическэй үнүбэрситиэт, «Лиханов пиэрмэтэ», «ЛАБЫКТА» пиирмэ, М.К. Аммосов аатынан ХИФУ, «Север-СТТ», «ЛИС», ТД «Восток», «Сахатек-АРМС», АНИЦ, «Сокол-ЯКТ», «Рысь» вездеход тэрилтэтэ, «Зелёная энергия», Саха Сирин хочуол собуота кыттан, бородууксуйалара үрдүк сыанабылы ылбыттара. Пуорум чэрчитинэн Саха Сирин Ил Дархана Айсен Николаев Арассыыйа Оборуонаҕа министиэристибэтин инновационнай сайдыытын управлениетын начаалынньыгын, генерал-лейтенант Александр Осадчугу кытта Саха Сирэ уонна Арассыыйа Оборуонаҕа министиэристибэтэ билимҥэ уонна тиэхиньиичэскэй эйгэҕэ бииргэ үлэлииргэ сөбүлэҥ түһэрсибиттэрин ураты суолталаах диэн бэлиэтиэххэ сөп.

Байыаннай тэрээһиҥҥэ кыттыыны ылбыт «Зеленая энергия» ХЭТ дириэктэрэ, «Саха сирин хогуол собуота» ХЭТ инженерэ Виталий Прокопьев: “Пуорум таһыма олус улахан этэ. Хас да судаарыстыбаттан кэлэн кыттыыны ыллылар. Үксүн дрон, мэдиссиинэ, экипировка оҥорор тэрилтэлэр кэлбиттэр этэ.  Биһиги  АСПБ -87 диэн аармыйа оһоҕун көрдөрдүбүт. Оһохпутун олус сэргээтилэр, оҥоһуутун сөхпүттэрэ. Оһохпут тыаһа суоҕун, түргэнин, кыаҕын сэргээбиттэрэ. Биһиги «Тимир Ат» курдук оҥоһуулаах электроэндуро олус аҕыйах этэ. Ол иһин дьон сөҕө көрбүтэ. «ЯК -14м » платформабыт курдук олус элбэх этэ эрээри, биһиэнин курдук оҥоһуулаах суоҕун тэҥэ. Пуорумҥа маннык платформаны салайар, сибээһин оҥорор дьону кытта билсибиппит, салгыы бииргэ үлэлэһиэх буолбуппут”, -диэн  СИА суруйар.

Саха Сирин олохтоохторо Арассыыйа бары норуоттарын кытта бииргэбит!

Хаартыскалар куйаар ситимиттэн, ЯСИА саайтыттан ылылыннылар