Өрөспүүбүлүкэҕэ Счетнай балаата 2011 с. сокуонунан ылыныллан үлэлиир, ити кэм тухары судаарыстыбаннай үбү хонтуруоллуурга саҥа үктэллэри дабайан, 2022 с. конституционнай уорган статуһун ылла. Маннык быһаарыныы тэрилтэ тутулуга суох уонна үп-харчы аудитын тастан оҥорорго үрдүкү уорган буоларын чиҥэттэ.
Ил Түмэн Бэрэссэдээтэлэ Алексей Еремеев тэрилтэ бүддьүөтү эрэ хонтуруоллуур үлэнэн муҥурдаммакка, судаарыстыбаннай уонна муниципальнай салайыыга биир сүрүн салаа буоларын, национальнай уонна эрэгийиэннээҕи бырайыактар олоххо киирэллэригэр төһүү күүс буоларын бэлиэтээтэ. Күн бүгүн үбү хонтуруоллуурга үс таһымнаах ситим үлэлиир: федеральнай, эрэгийиэннээҕи уонна олохтоох уорганнар.
Спикер СӨ Счетнай балаататын үлэһиттэрин ахсаанын 44 киһиттэн 52 киһиэхэ диэри элбэтэргэ 2024 с. алтынньытыгар быһаарыныы ылыныллыбытын туһунан эттэ.
«Муниципалитеттары кытта бииргэ үлэлэһэргэ биһиги улахан болҕомтобутун уурабыт, сүрүн сыалбыт — үбү салайыы уонна хонтуруоллааһын ситимин көдьүүһүн улаатыннарыы. Судаарыстыбаннай уонна муниципальнай үбү хонтуруоллуурга тутулуга суох буолууну бөҕөргөтөргө көмөлөһөргө бэлэммит, оччотугар өрөспүүбүлүкэ үбэ-харчыта уонна материальнай ресурсата сөпкө туттуллуохтаах», — диэтэ Алексей Ильич.
Кини улуустарга хонтуруоллуур-ааҕар уорганнар тута тэриллэн барбыттарын, оттон икки муниципальнай тэрээһиҥҥэ өссө суохтарын туһунан эттэ, ол эрээри, Счетнай балаатаны кытта бииргэ үлэлэһэ олороллор. Дотационнайа суох бүддьүөттээх улуустары ылан көрдөххө, бырамыысыланнас сайдыбыт оройуоннара Мииринэй, Ленскэй киирэллэр, ону таһынан, Алдан, Нерюнгри, Өймөкөөн бэйэлэрин хааччыналлар, маны сэргэ Дьокуускай куорат. Атыттар дотацияҕа олороллор.
Ил Түмэн хонтуруоллуур кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Андрей Николаев Счетнай балаата норуот дьокутааттарын көҕүлээһининэн, былаан быһыытынан хонтуруоллуур, экспертнэй-аналитическай үлэни толорорун билиһиннэрдэ. 2024 с. сис кэмитиэттэр мунньахтарыгар экспертнэй-аналитическай үлэ түмүгэ көрүллүбүт. Дьокутааттар баар кэһиини туоратарга 9 суругу ыыппыттар, онтон үһэ толоруллан уһуллубут. Хонтуруоллуур кэмитиэт мунньаҕар Счетнай балаата отчуотун, итиэннэ РИА Өрөспүүбүлүкэтээҕи ипэтиэкэ ааҕыныстыбата судаарыстыбаннай бүддьүөтү туттууга хайдах дьаһаммытын көрбүттэр.
СӨ Счетнай балаататын бэрэссэдээтэлэ Алена Федорова 2024 с. уопсайа 120 тэрээһин, онтон 45-һэ хонтуруоллуур үлэ ыытыллыбытын туһунан иһитиннэрдэ. Ол түмүгүнэн 7,3 млрд. солк. суумалаах үбү туттууга араас кэһии баара биллибит, 1 млрд. солк. кэһии көннөрүллүбүт. 128 мөл. солк. бүддьүөккэ төнүннэрбиттэр, Счетнай балаата 156 этиитэ нормативнай-правовой аакталарга учуоттаммыт.
2024 с. хонтуруоллуур-ааҕар уорганнар 375 тэрээһини ыыппыттар, кинилэр 74 млрд. солк. үбү бэрэбиэркэлээбиттэр, онно 4000 кэриҥэ кэһиини булбуттар. Чуолаан, бу хайысханан улахан үлэ Мэҥэ Хаҥаласка, Дьокуускайга, Бүлүүгэ ыытыллыбыт, оттон Орто Халымаҕа, Анаабырга, Кэбээйигэ, Эбээн-Бытантайга о.д.а. хоту улуустарга үстэн аҕыйах тэрээһин ыытыллыбыт. Үбү-харчыны туттууга саамай элбэх кэһии Дьокуускайга, Үөһээ Бүлүүгэ, Жатайга баара биллибит.
Андрей Шукан, хоруупсуйаны бопсор сокуону толорууга СӨ Борокуратууратын отделын начаалынньыга хоруупсуйаны утарар сокуоҥҥа бүддьүөт тэрилтэлэригэр туох-ханнык кэһии баарын туһунан иһитиннэрдэ.
Биллэрин курдук, хоруупсуйа уопсастыбаннай бэрээдэги кэһэр, экэниэмикэ сайдыытын харгыстыыр, уопсастыба былааска итэҕэйэрин мөлтөтөр. 2024 с. Өрөспүүбүлүкэ Борокуратууратын уоргана хоруупсуйа чааһыгар 2000 кэриҥэ кэһиини булла. Итиниэхэ олоҕуран, 1000 тахса аакт толорулунна, 700 тахса дуоһунастаах киһи эппиэтинэскэ тардылынна, 17 холуобунай дьыала көбүтүлүннэ, 54 киһи административнай эппиэтинэскэ тардылынна.
Судаарыстыбаннай уонна муниципальнай үлэһиттэр дохуоттарын, бас билэр баайдарын, дьиэлэрин-уоттарын, массыыналарын, сыаннай кумааҕыларын туһунан сымыйа дааннайы биэрэллэрэ биллибит. Сорохтор сокуоннайа суох ньыманан дохуот ылбыттар. Маннык түгэҥҥэ Борокуратуура уоргана суукка иск түһэрэр.
Ону таһынан, Андрей Шукан интэриэс иирсээнэ (конфликт интересов) тахсарын бэлиэтээтэ, Борокуратуура үлэһиттэрэ 2024 с. отуттан тахса оннук түгэни арыйбыттар. Онон түөрт дуоһунастаах киһи итэҕэлтэн тахсан боломуочуйатын болдьоҕо бүппүт. Интэриэс иирсээнэ диэн ол аата дуоһунастаах киһи үлэтинэн туһанан, аймахтарыгар, чугас дьонугар, эбэтэр аффилированнай тэрилтэҕэ субсидия, гыраан харчытын, дьиэни-уоту биэрэр. Холобур, бүддьүөттэн үбүлэнэр тэрилтэ тойоно аймаҕар субсидия аныыр.
Борокуратуура үлэһиттэрэ харахтарын далыттан түһэрбэккэ сокуоннаһы тутуһууну ирдэһэллэр, хоруупсуйаҕа түбэспит дьону эппиэтинэскэ тардаллар.
Ол туһунан сиһилии «Ил Түмэн» хаһыат кэлэр нүөмэригэр ааҕыҥ.
Василий Кононов хаартыскаҕа түһэриитэ.
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
