Уопсастыба

Кэнники сылларга элбэх кыбартыыралаах дьиэлэр элбии тураллара, чааһынай дьон саҥа туттар дьиэтин толору хааччыллыылаах оҥороро үгүс убаҕас тобох тахсыытыгар тириэрдэр, экология өттүнэн чөл буолуубутугар эмиэ туспа кыһалҕаны үөскэтэр. Дьэ онон бу Амма улууһугар эрэ буолбакка, бүтүн өрөспүүбүлүкэ бары улуустарыгар турар “төбө ыарыыта” буоларынан Ил Түмэн тутууга, олох-дьаһах хаһаайыстыбатыгар уонна энергетикаҕа, ону кытта сир сыһыаннаһыыларыгар, айылҕа ресурсаларыгар уонна экологияҕа сис кэмитиэттэрэ бу боппуруоска болҕомто ууран муниципальнай чааһы ыыттылар. Мунньаҕы салайан ыыппыт Александр Корякин бэлиэтээбитинэн, бу кини Амма улууһугар дьокутаат буоларынан эрэ сибээстэммэккэ, улууска убаҕас тобоҕу харайыы боппуруоһа сытыытык турарынан, манна КОС (канализационнай ыраастыыр станция) тутуллара былааннанарынан сирдэнэр. Сүрүн дакылааттары СӨ олох-дьаһах коммунальнай хаһаайыстыбатын уонна энергетикаҕа миниистирэ Вячеслав Емельянов, СӨ экология, айылҕаны туһаныы уонна ойуур хаһаайыстыбатын миниистирэ Евгений Перфильев, СӨ сыана бэлиитикэтигэр Судаарыстыбаннай кэмитиэтин бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Саргылана Матвеева, Амма улууһун баһылыга Степан Кузьмин, Горнай улууһун баһылыгын бастакы солбуйааччы Алгыс Стручков уонна Уус Алдан улууһун Түүлээх тыа сирин түөлбэтин баһылыга Станислав Винокуров оҥордулар.
Сүрүн дакылааттар кэннилэриттэн боппуруос биэриитэ буолла.  Долгутар ыйытыктарын улуус дьокутааттарын Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Владимир Колосов, МУП “Коммунсервис” салайааччыта Иван Слепцов, экологическай Сэбиэт чилиэнэ Степан Сутаков, улуус КУМИ-тын салайааччыта Валентин Петров биэрдилэр.

“Парламент бу муниципальнай чаас диэн саҥа форматы киллэрдэ. Онно билигин тутуу хаамыыта кэҥээбитигэр, элбэх кыбартыыралаах дьиэлэр киирэннэр убаҕас тобох кыһалҕатын харайыы, канализация боппуруостара сытыырхайан эрэллэр. Мунньахха миниистирдэр, ВКС нөҥүө баһылыктар да кытта бу боппуруоска кэккэ этиилэр киирдилэр, инники тугу гыныахха сөбүн эмиэ дьүүллэстибит. Александр Иванович күһүн исписэлиистэр кыттыылаах олох-дьаһах коммунальнай хаһаайыстыба боппуруостарынан форум ыытыахха диэн этии киллэрбитигэр биһиги сөбүлэстибит уонна форум тэрээһинигэр, ыытыытыгар, үлэтигэр кыттыһыахпыт диэн былааннаахпыт”, — диэн СӨ Бырабыыталастыбатын бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы Дмитрий Садовников мунньах кэнниттэн санаатын үллэһиннэ.

Муниципальнай чаас диэн бу Ил Түмэн дьокутааттара нэһилиэнньэҕэ тирээн турар боппуруостары миэстэтигэр тахсан, туһааннаах дьону кытыннарар, Бырабыыталыстыба өйөбүллээх ыытар сүбэ мунньаҕа буолар. Онон бу маннык тэрээһин саҕалааһын буолар уонна инникитин салҕаныахтаах.

“Бүгүн көрүллүбүт боппуруос олус сытыытык турар диэххэ наада. Биһиги бэйэбит үлэбитинэн араас улуустарынан элбэхтик нэһилиэнньэни кытта көрсөбүт. Ил Түмэҥҥэ өрөспүүбүлүкэ бары улуустарыттан дьокутааттар талыллан кинилэр интэриэстэрин көмүскүүллэр. Онно бу Аммаҕа көрүллүбүт тиэмэбит хас биирдии киһини долгутар. Бу биһиги олорор олохпут усулуобуйатын тупсарыыга биир көрүҥ буолар буоллаҕа дии. Аммаҕа былаһааккаланан ыыппыппыт эмиэ түбэһиэхчэ буолбатах. Билэргит курдук манна бэртээхэй диэн ууну ыраастыыр улахан станция тутуллан бастакы этаба түмүктэннэ. Бу эбийиэк сууккаҕа 1500 куб ууну ыраастыыр кыахтаах. Онон да сибээстээн канализационнай ыраастыыр станция тутуллуохтаах. Тоҕо диэтэр ол 1500 куб уу ыалларга тиийэн баран ханна эрэ барыахтаах буоллаҕа дии. Онон КОС тутуутун улуус салалтата көтөхпүтэ ыраатта. Биһиги өрөспүүбүлүкэ Бырабыыталыстыбатын кытта ыкса сибээстээхтик бары боппуруостарынан үлэлиибит. Онон бу да муниципальнай чааспытыгар Бырабыыталыстыба бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы Дмитрий Дмитриевич Садовников күүскэ өйөөн бары туһааннаах, наадалаах миниистирдэр кэлэн кыттыыны ыллылар. Боппуруос элбэх, кыһалҕа эмиэ. Биллэн туран бары боппуруостарга эппиэттэри булан быһаарбаккын гынан баран, хайаатар да кэпсэтии, санаа атастаһыыта баар буолуохтаах. Бүгүҥҥү кэпсэтии түмүгүнэн бу тиэмэни салгыы сайыннарыахпыт диэн сүбэлэстибит. Тахсыбыт кэпсэтиини бэйэм тэрийээччи киһи буоларбынан астынным. Ол курдук олус сөптөөх дьиҥ дьоһун этиилэр киирдилэр. Холобура олох-дьаһах коммунальнай хаһаайыстыба миниистирэ Вячеслав Павлович Емельянов бэйэтин көрүүлэрин, этиилэрин тириэртэ. Онно баар балаһыанньаны хайдах, тугу гыннахха уларытыахха сөбүн туһунан санаалар бааллар. Бу олус үчүгэй уонна суолталаах. Биһиги күһүн туһааннаах исписэлиистэри ыҥыран форум тэрийэн олох-дьаһах усулуобуйатын хайдах тупсарар туһунан кэпсэтиэхпит. Мин саныахпар кыаллыбат боппуруос диэн суох. Баар да буоллаҕына, ону дьүүллэһэн, кэпсэтэн син биир эппиэт булуохха сөп. Ол туоһутунан холобура бу Аммаҕа ыытыллыбыт муниципальнай чаас диэххэ сөп”,- диэн Ил Түмэн тутууга, олох-дьаһах хаһаайыстыбатыгар уонна энергетикаҕа сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Александр Корякин этэр.

Кэлбит оробуочай бөлөх Аллараа Бэстээхтэн айаннаан кэлэн иһэн суол асфаллааһынын үлэтин билистилэр, үлэ график быһыытынан баран иһэрин бэлиэтээтилэр. Дмитрий Садовников бэлиэтээбитинэн төһө да үп-харчы кырыымчык буоллар, суол оҥоһуутун былаана туолуоҕа, 2028 сылга диэри “Амма” айан суола асфалланыа, бу үлэни суол тутааччылартан биир  күүстээхтэрэ  “РИК Автодор” тэрилтэ эппиэтинэстээхтик тута сылдьар. Онон күн-дьыл туран биэрдэр быйылгы былаан туолуо диэн эрэллээхтэр. “Суол тутуутугар ылсыбыппыт эбээһинэспитинэн ыарахаттар да баар буоллахтарына, тиһэҕэр тиэрдиэхпит” диэн Дмитрий Дмитриевич этэр.
Муниципальнай чаас кэнниттэн бөлөх тутулла турар поликлиникаҕа, “Хаарбах дьиэттэн гражданнары көһөрүү” бырагырааматынан тутулла турар икки элбэх кыбартыыралаах дьиэлэргэ сырыттылар, тутааччылары кытта көрүстүлэр. Манна дьиэтэ  хаһан киирэрин күүскэ кэтэһэр Николай Солдатов сылдьан муунтуйбут санаатын бэдэрээччиккэ, туһаннаах салайааччыларга тириэртэ.

“Биһиги Бырабыыталыстыба бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы Дмитрий Дмитриевич Садовниковы кытта Амма улууһугар тутулла турар эбийиэктэргэ сырыттыбыт, тутуу хаамыытын билистибит. Манна күҥҥэ 200 киһини көрөр кыахтаах поликлиника дьиэтэ контракт быһыытынан бу сыл бүтүүтэ үлэҕэ киириэхтээх. Ону тэҥэ хаарбах дьиэ бырагырааматынан тутулла турар икки дьиэлэри көрдүбүт. Хомойуох иһин былырыын киириэхтээх дьиэлэр кыайан киирбэккэ тураллар. Бу дьиэлэртэн “Нидстрой” диэн хампаанньа тутар дьиэтин көҥдөйө бүтэн турар буоллаҕына, “Экострой” хампаанньа 103 кыбартыыралаах дьиэни тутууга күүскэ хойутаан иһэр. “Нидстрой” бары миэрэлэри ылынан дьиэни үлэҕэ киллэриэм диэн этэр. Бу дьиэ тутуута бэдэрээттэһэр тэрилтэ мөлтөх буолан тутуута хаалла. Бу тутуулары  “Олорор дьиэни тутуу” дирекцията күннэтэ хонтуруоллуур. Тутар тэрилтэ манна киириэхтээх олохтоохтору кытта көрсүһүүтүн тэрийиэхпит. Онно кини тоҕо бытааран иһэрин быһааран кэпсиэҕэ”, — диэн этэр СӨ Тутууга миниистирэ Виктор Романов.

Бу күн кэлбит министиэристибэлэр уонна Амма улууһун дьаһалтата бастыҥ үлэһиттэргэ наҕараадалары туттарда.

Хаартыскалар “Амма олоҕо” хаһыат саайтыттан