Уопсастыба

ххх

Балаҕан ыйын саҥатыгар сурунар киниискэбэр кыракый бэлиэтээһин оҥорбутум:

“Испокон веков якуты осень называют золотой. Действительно, нынешний сентябрь заполнен золотыми датами для якутян. 25 сентября 1632 года основан город Якутск и является датой присоединения Якутии к Русскому государству.

Мой прародитель Легой Тойон 370 лет назад от чистого сердца благословил искреннюю дружбу с великим русским народом. Благодаря его мудрой и дальновидной политике мы связываем свою судьбу с Россией почти четыре столетия. Любовь первопроходца Семена Дежнева и якутской девушки Абакаяды – это символ светлой радости, земного счастья, преданности. За все это время отношения России и Якутии закреплена кровью и потом за нашу общую победу, за наше счастливое будущее.

Во время Великой Отечественной войны под Москвой, на Курской дуге и на озере Ильмень, за освобождение Украины и Польши и в других полях ожесточенной битвы с немецко-фашистскими захватчиками отдали свою жизнь 29 молодых и сильных парней, по фамилии Мигалкины. Они все мои близкие и дальние родственники по отцовской линии, а по материнской линии погибли 5 дядей. Они наравне любили родную Якутию и великую Россию.

Двадцать лет назад в своем стихотворении “Якуты мои” я писал:

Якуты мои, в этой жизни кипучей

Для дружбы протянута ваша рука,

Но встанут над Родиной черные тучи,

Вы встретите недруга блеском штыка.

Якуты мои, вы горите, как звезды,

Чей возраст вселенский умом не понять.

Вы вечны, как солнце, как реки, как воздух,

И вы же бессмертны, как Родина-мать.

Кто жил и трудился за народ знает, что Родину-мать украшают люди, а дружбу с русским народом украшаем мы простые люди искренней и преданной любовью…”

ххх

Дьон-аймах олоҕун атыйахтаах уулуу аймаабыт алдьархайдаах сэриигэ Улуу Кыайыыны түүннэри-күнүстэри түбүктээх үлэнэн тыылга уһансыбыт Ульяна Андреевна уонна Михаил Алексеевич Власовтар дьиэ кэргэннэригэр 1945 сыллаахха атырдьах ыйын 23 күнүгэр мин кэпсиир киһим, кэлин биллиилээх государственнай деятель буола үүммүт Василий Михайлович Власов Дьокуускай аттынааҕы Аччыгый Мархаҕа төрөөбүтэ.

Василий Михайловичтыын 1994 сыллаахха тохсунньу саҥатыгар быраатым Афанасий төрөөбүт yлyyһyгap баһылыктыы олорон билиһиннэрбитэ. Билсибиппит бастакы күнүттэн ыла кини туһунан сылаас өйдөбүл хаалбыта. Кэлин хаста да көрсөн, кини миигин умнубатаҕын, туох туһунан сэһэргэспиппитин өйдүүрүттэн сөхпүтүм. Василий Михайлович улахан салайааччы быһыытынан бар дьонугар оҥорбута төһө да элбэҕин үрдүнэн, сэмэй майгылааҕын бэлиэтии көрөммүн, киниэхэ ытыктабылым ураты сылааһынан угуттанар.

Саха сиригэр төрөөбүтүнэн ис сүрэҕиттэн киэн тутгар итиэннэ саха дьонун-сэргэтин хаан-уруу аймахтарын курдук истиҥник саныыр, кинилэр олохторун уйгута тупсарыгар бары күүһүн-күдэҕин биэрэн үлэлиир дьонтон биирдэстэринэн Василий Михайловиһы ааттыыбын. Кини олоҕор элбэх үйэлээҕи, үтүөнү оҥорбут буолуохтаах. Үлэлээбит дуоһунастара да улахаттар. Чопчу биир холобуру аҕалыахпын баҕарабын. В А. Протодьяконов-Кулантай аатынан Литературнай комплекс 1993 сыллаахха Уус Алдан улууһун Чараҥ бөһүөлэгэр аһыллыбыта. Маны тэрийиигэ кэргэним Зоя Васильевналыын элбэхтик сүүрбүппүт-көппүппүт. Нааратын аннынан уһун турбаларынан ититиллэр балаҕан туттарбыппыт. Бу балаҕаҥҥа аан бастакынан Василий Михайлович хонон ааспыта. Салгыы киһи хонуон, сынньаныан сөптөөх икки этээстээх дьиэ туттарар санаалаахпытын Василий Михайловичка эппиппит.

Биллиилээх суруйааччы, бөдөҥ государственнай деятель В.А. Протодьяконов-Кулантай сырдык аатын үйэтитиигэ көмөлөһүөм диэн эрэннэрбитэ. Инньэ гынан, суруйааччы төрөөбүт Хоро нэһилиэгэр Чараҥҥа Литературнай комплекс территориятыгар икки саҥа объект тутуллан, Василий Михайловичка эппит болдьохпутугар 1995 сыл бэс ыйын 1 күнүгэр үлэҕэ киирбитэ. Бастакы ыалдьыттар ортолоругар Саха Республикатын Президенэ М.Е. Николаев, А.А. Томтосов, В.М. Власов, А.К. Акимов уо.д.а. бааллара.

“В А. Протодьяконов-Кулантайы үйэтитии иһин” кыһыл көмүс түөскэ иилинэр бэлиэнэн аан бастаан В.М. Власов наҕараадаламмытын улуус олохтоохторо саамай сөптөөҕүнэн ааҕаллар. Быйыл саас В.М. Власовка “Уус Алдан улууһун бочуоттаах гражданина” аат иҥэриллибитин кини туттарбыт дьиэтигэр бэлиэтээбиппитигэр ис сүрэҕиттэн долгуйан эппитэ: “1932 сылтан 1957 сыллаахха диэри мин аҕам колхоз председателинэн үлэлээбитэ. Бу үйэ чиэппэрин устата аҕам салайар колхоһун аата хаста да уларыйбыта, арай аҕам уларыйбакка, биир кэм колхоһу салайан олорбута. Ийэм соҕотоҕун бүтүн колхоз дьоно сиир килиэптэрин астыыра. Колхозка, кэлин совхозка ыанньыксыттыыр сылларыгар биир ынахтан 5 тыһыынча литр үүтү ыан, Саха АССР Верховнай Советын Президиумун Бочуотунай грамотатынан наҕараадаламмыта. Оттон мин бүгүн, кыра сааспыттан тыа сирин олоҕун, кини бүппэт түбүктэрин эппинэн-хааммынан билэн улааппыт буоламмын, тыа сирин улуустарыттан биир бөдөҥнөрө Уус Алдан улууһун Бочуоттаах гражданина аатын иҥэрбиккитигэр үөрэн, долгуйан туран, төрөппүттэрбин санаатым. Кинилэр миигин тыа сирин олохтоохторун ытыктыыр, кинилэргэ истиҥник сыһыаннаһар гына ииппиттэрин…”

Василий Михайловичтан хаста да истэн турабын, ийэлээх аҕатын наһаа истиҥник саныырын, кинилэргэ өрүү махтанарын. Республикаҕа киэҥник биллэр бөдөҥ салайааччы төрөппүттэригэр маннык сыһыаннааҕа кини киһи быһыытынан сырдык, ыраас майгылааҕын, эйэҕэһин, аҕа көлүөнэ ааспыт олоҕун сыаналыырын, тыа сирин уустук түбүктээх үлэтин-хамнаһын тэҥинэн үллэстэрин, бар дьонун таптыырын аһаҕастык көрдөрөр.

В.М. Власов ийэтэ Ульяна Андреевна оччотооҕу кэмҥэ лаппа кыахтаахтык олорор старообрядецтар дьиэ кэргэттэриттэн төрүттээх. Кыыс эрдэҕинээҕи араспаанньата Иванова диэн эбит. 1848 сыллаахха Саха сирин уокуругар Россия уонна Сибиир күбүөрүнэлэриттэн уонунан ааҕыллар старообрядецтары олохсута ыыппыттарыгар Ярославскай күбүөрүнэттэн Афанасея Иванова диэн ааттаах-суоллаах В.М. Власов ийэтин өттүнэн төрдө буолбут дьахтар Дьокуускайга 1848 сыллаахха көскө кэлбитин Аччыгый Мархаҕа олохсуппуттар. Эмиэ ийэтин төрдүн иккис аҥаарынан Федоровтар диэн араспаанньалаах Забайкальеттан төрүттээх старообрядецтар буолбуттар. Кинилэр 1852 сыллаахха сэтинньи тымныытыгар Аянскай трагынан 102 дьиэ кэргэн Забайкальскай уобаластан уонна Иркутскай күбүөрүнэттэн хомуллан кэлбиттэр. Олор Дьокуускайтан 23 биэрэстэлээх Павловскай сэлиэнньэҕэ олохсуйбуттар. Кинилэр тустарынан олохтоох дьаһалта өрүү үтүө тылынан ахтара үhү. Бурдук үүннэрэн, оҕуруот аһын дэлэччи ыһан, Дьокуускай куораты хортуоппуйунан уонна оҕуруот аһын эгэлгэтинэн хааччыйбыттар.

Бу Федоровтар кэлин Павловскайтан көһөн кэлэн, Аччыгый Мархаҕа олохсуйан олордохторуна, XIX үйэ бүтэһик сылларыгар Федоровтар хос сиэннэрэ Пелагея Афанасея Иванова хос сиэнигэр Андрейга кэргэн тахсан, бэргэһэлэммиттэр, Ивановтар диэн дьиэ кэргэн буоланнар, барыта 11 оҕоломмуттар. Кинилэр тапталлаах кыыстара Ульяна 1920 сыллаахха Тамбовскай күбүөрүнэттэн кыһыл армеец быһыытынан кэлбит эдэркээн, сытыы-хотуу Михаил Алексеевич Власовы таптаан кэбиһэн, холбоһорго санаммытын, төрөппүттэрэ Михаилы кылаас өстөөҕүн итиэннэ антихрист быһыытынан көрөннөр, таһы-быһа кыккыраччы аккаастаабыттарыттан, кыыстара таптыыр уолугар син биир кэргэн тахсар санааттан, Михаил күрэтэ диэн ааттаан түүн кэлбитигэр, сытар хоһун түннүгүнэн кини тэлиэгэтигэр ыстанан кэбиспит. Кинилэр маннык дьоллорун булбуттар, 6 оҕоломмуттар. Власовтар дьиэ кэргэттэрэ олус диэн эйэлээхтик, бэйэ-бэйэлэрин истиҥник санаһан, таптаһан ыал бэрдэ аатырбыттар. Аччыгый Марха олохтоохторугар ытыктабылынан туһаммыттар.

(Хаартыскаҕа. Жатай орто оскуолатын бүтэрбит Вася Власов Иркутскайга үөрэххэ туттарса барар киэһэтэ. Төрөппүттэрэ, эбэтэ Пелагея Никифоровна, эдьиийдэрэ. 1963 с.)

Арай кинилэри, Ульяна Андреевна ийэлээх аҕата күүһүнэн кэргэн тахсыбытын иһин уонунан сылларга бырастыы гымматахтар. Tөһө да 300-чэ хаамыылаах сиргэ олордоллор, 21 сыл устата Ульяналаах Михаил дьиэлэригэр үктэммэтэхтэр. Улуу Кыайыы кэнниттэн Вася Власов төрөөбүтүгэр, онтон үөрэннэр оҕонньордоох эмээхсин биирдэ сиэннэрин көрө диэн өҥөйбүттэр, сылдьыhap буолбуттар. Василий Михайлович күн сирин сырдыгын көрүөҕүттэн эһэлээх эбэтин төрөппүттэрин кытта эйэлэһиннэрбит, бэйэтин төрүттэрин холбооттообут ураты үтүөлээх. Дьылҕа-хаан оннук да дьаһайан, олоҕун устата В.М. Власов бэйэтин үлэтинэн-хамнаһынан, тулалыыр дьонугар-сэргэтигэр истиҥ-иһирэх сыһыанынан, төрөөбүт Сахатын Республикатын инники кэскилин түстэһиигэ, Россия дьылҕатыгар сэмэй кылаатынан кыттыһан биллэр-көстөр государственнай деятель, ученай-алмаасчыт, Саха сирин улахан патриота буола үүннэҕэ, бар дьонугар тугунан да кэмнэммэт элбэх үйэлээх үтүөнү ис сүрэҕиттэн оҥордоҕо.

Василий Михайлович үс эдьиийдээх, улахана – Мария Михайловна медицинскэй техникуму бүтэрэн баран, өр сылларга Улахан Мархаҕа фельдшеринэн үлэлээбитэ, билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа, Ставропольеҕа олорор. Пенсияҕа тахсан баран, Ростов куоракка олохсуйбут иккис эдьиийэ Евгения Михайловна Улахан Мархатааҕы сбербааҥҥа үлэлиир сылларыгар 400, 800 метрдээх дистанцияҕа Саха сирин хас да төгүллээх чемпионката. Аччыгый эдьиийэ Елена Михайловна народнай суукка секретарынан, Дьокуускайдааҕы “Энергосбытка” үлэлээбит, билигин Ростовскай уобалас Новочеркасскай куоратыгар олорор. Аччыгый Мархатааҕы 275 №-дээх экспедицияҕа геологынан сылдьыбыт убайа Лев Михайлович Саха сирин соҕуруу өттүн топографическай үлэтин толорбут геологынан биллэрэ, кини үс сыллааҕыта ыалдьан өлбүтэ. Дьиэ кэргэҥҥэ Василий Михайлович бэһис оҕонон төрөөбүт буоллаҕына, саамай кыралара Анна Михайловна совхоз, колхоз араас үлэлэригэр, оҕо садыгар үлэлээбит, билигин Москваҕа олорор. Саха сиригэр төрөөбүт буолан Василий Михайлович элбэх бииргэ төрөөбүттээх, хаан-уруу чугас аймахтардаах. Ол да иһин, бииргэ төрөөбүттэрин кытта сотору-сотору телефонунан билсэ, олохторун-дьаһахтарын ыйыталаһа турар, көмөлөһөр дьиҥ сахалыы майгылаахтар. Власовтар алтыан даҕаны тыа сирин олоҕун, үлэтин эттэригэр-хааннарыгар иҥэринэн улаатаннар, саха дьонун кытта кыракый саастарыттан алтыһаннар, хайа да омугу сэнээбэт, атаҕастаабат доҕордуу истиҥ сыһыаннаахтар, айылҕаттан бэриллибит олус чиэһинэйдэр, эппит тылы булгу толорор уратылаахтар.

Вася Власов Мархаҕа үөрэнэр сылларыгар кинилэр дьиэлэрин үрдүгэр бэйэлэрэ оҥорбут кыһыл былаахтара ыраахтан көстөн, тыалтан тэлибириирэ. Аччыгый Марха кыра уолаттарын оонньуур штабтара колхоз председателин дьиэтигэр баарыттан бары да астыналлара. Вася Власов барыларын кытта уопсай тылы сатаан булара, туохха барытыгар инники күөҥҥэ сылдьара: оонньуу, үлэ буоллун. Манна ахсыс кылааһы бүтэрэн баран, Жатай орто оскуолатыгар салгыы үөрэнээри улахан эдьиийигэр Мария Михайловнаҕа олорор буолбута. 1963 сыллаахха Жатай орто оскуолатын кылаастарыгар тохсуо буолан бүтэрбиттэрэ. Кини кылааһыгар соҕотох уол этэ. Оскуоланы бүтэрбиттэрэ 20 сыла туолуутугар кылааһынан көрсүбүттэр. Кэлин биэстии сыл буола-буола көрсөллөр эбит. Ааспыт сыл балаҕан ыйыгар эмиэ кылааһынан түмсүбүттэр.

– Кылааһым оҕолорун кытта бырааһынньыктарга телефонунан хайаан да эҕэрдэлэһэбин. Эһиил оскуоланы бүтэрбиппит 40 сылын туолуохтаах. Биһиги кылаас оҕолоруттан Любовь Николаевна Игнатьева врач, Ольга Николаевна Пельменева предприниматель, Альбина Иннокентьевна Винокурова врач, Вера Николаевна Новоселова библиотекарь идэлээхгэр. Бастакы учууталбын Александра Захаровнаны наһаа истиҥник саныыбын. Оскуолатааҕы сылларбар үөрэппит учууталларбын Ольга Ильинична Помигалованы, Лидия Петровна Гусеваны, историк Николай Афанасьевич Анисимовы уонна кини химик идэлээх кэргэнин сыллар-хонуктар төһө да түргэнник устан аасталлар күндүтүк ахтабын. Ийэм бииргэ төрөөбүтэ, таайым Василий Андреевич Иванов биһиэхэ физкультураны, байыаннай бэлэмнэниини уонна үлэ уруогун үөрэппитэ. Кини уруоктарын бары сөбүлүүрбүт, учуутал быһыытынан элбэх үчүгэйи дууһабытыгар иҥэрбитэ.

Сэттис, ахсыс кылаастарга үөрэнэ сылдьаммын туох идэни таларбын номнуо толкуйдуур буолтум. Саас, кулун тутар саҕаланнар эрэ, геологтар ыраах тайҕаҕа барарга оҥостоллоро, убайым Лев, эдьиийим Женя кэргэнэ Рудольф Георгиевич Фокин, таайым Иван Андреевич Иванов бииргэ түмсэллэрэ, айаннарын былаанныыллара. Мин кинилэргэ ымсыырар эрэ этим. Аан бастаан ийэбэр геолог буолар ыра санаабын эппиппэр ийэм сөбүлээбэтэҕэ. Убайым, таайым уонна күтүөтүм эмиэ утарбыттара: “Биһиги геолог идэтигэр ыллардыбыт, атын ханнык да идэҕэ баҕарбаппыт, оттон эн геолог эрэ буолума, ыарахан идэ…” – дэспиттэрэ. Ол да буолар, 1963 сыллаахха оскуоланы бүтэрэн баран, Иркутскайдааҕы политехническай институкка хайа инженерин идэтигэр туттарса барарга санаммытым, – диэн кэпсиир Василий Михайлович.

Василий Власовы үөрэххэ атаараары аймахтара мустан сүбэлэспиттэр. Вася дэриэбинэҕэ улаатта, бэл Дьокуускайы да үчүгэйдик билбэт, хаһан да самолетунан көтө илик, арай үөрэххэ киирбэтин, билбэт куоратыгар дьэ хайдах сылдьыай? – диэн буолбут. Онон эдьиийэ Мария Михайловна кэргэнэ, учуутал идэлээх Михаил Дмитриевич Михалевы уолу кытта Иркутскайга барсарыгар сыһыарбыттар. Вася Власов үөрэххэ киирии экзаменнарын – физиканы, математиканы уонна сочинениены барыларын “биэскэ” туттартаабыт. Студент буолбут.

– Иркутскайтан 130 километрдаах Черемховоҕа биһигини, горнай факультеттан 100 киһини, практикаҕа ыыппыттара. Онно Жатай оскуолатыгар биир кылааһынан намыһах үөрэммит Натальяны көрсүбүтүм. Кини оччолорго Черемховотааҕы фельдшерскэй-акушерскай оскуолаҕа үөрэнэрэ. Кэлин кинилиин үрдүкү курстарга үөрэнэ сылдьан ыал буолбуппуг. Кэргэним Наталья Николаевна 1977 сыллаахха СГУ лечебнэй отделениетын бүтэрэн, терапевт-врач идэтин ылбыта. Кыра кыыһым Ольга ийэтэ үөрэммит университетын бүтэрэн, невропатолог-врач идэлээх. Билигин неврологическай отделение ординатуратыгар үөрэнэр. Улаханым Алена эмиэ СГУ-тын бүтэрбитэ. 2-с №-дээх педучилищеҕа история преподавателэ. Кини 13 саастаах Дима уонна 11 саастаах Сережа диэн уолаттардаах.

Салайар үлэһит дьиэтигэр-уотугар олорбот үгэстээх. Наар айан уонна дьыалабыай көрсүһүүлэр, үөһэ салалтаҕа республика туһугар туруорсуулар. Кэргэним Наталья Николаевна ханнык да эппиэттээх дуоһунаска сырыттарбын эрэллээх тыылым буолар. Кини киһини сатаан өйдүүр дьоҕурдаах. Кини баар буолан, салалтаҕа үлэлээтэҕим. Иллэҥ эрэ буолларбын даачабар кэргэммэр көмөлөһөбүн. Үүммүт сылыгар 9-10 куул хортуоппуйу хостуубут. Үстүү киилэлээх баанкаҕа оҕурсууну тууһааччыбыт. Онтубут 35 бааҥка буолар. Эмиэ итинник баанканан помидорбут 5-6 буолааччы. Ити сыл устата амсайарбытыгар холкутук тиийэр, – диир Василий Михайлович.

Ытыктыыр киһим Василий Михайлович туһунан кылгас бэлиэтээһини политолог да, историк да быһыытынан буолбакка, тыа сирин нууччатын уола аҥаардас бэйэтин өйүнэн-санаатынан, дьулуурунан, үлэҕэ уонна үөрэххэ дьүккүөрдээх үлэтинэн тахсыбытын олоҕун лоскуйдарыттан боростуой холобурдары аҕалтаан суруйдум. Кини олоҕор киһи интэриэһиргиирэ элбэх. Холобур, 1990 сыллаахха, өссө Советскай былаас үгэннээн турар кэмигэр, Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтигэр депутакка кандидатынан турар кэмигэр бэйэтин программатыгар Саха АССР сирин-уотун, сиртэн хостонор баайын барытын бэйэтэ бас билиэхтээх, союзнай республикалар курдук статустаныахтаах диэн суруйуута уонна ону бар дьон иннигэр этиитэ оччотооҕу кэмҥэ олус улахан суолталааҕа итиэннэ Сахатын сирин, кини норуоттарын туһугар эт-хаанынан ыалдьарын арылхайдык көрдөрбүтэ. Кини Саха сирин туһугар дьиҥнээх патриот.

Василий Михайловиһы кытта от ыйын бүтэһик күннэригэр көрсүһүүбэр этэн турардаах: “Үлэҕэ-хамнаска, олоххо Саха Республикатын бастакы Президенэ М.Е. Николаевы өрүү холобурдуубун. Киниэхэ хаһан эрэ пааматынньык туруоруохтара”, – диэбитэ.

“Бережная забота о людях – отличительная особенность политики республики, и она стала реальностью благодаря гуманной сущности людей, обладающих властью”, – диэн биллиилээх ученай, Ил Түмэн депутата Ульяна Винокурова В.М. Власовка сыһыаран этиитигэр сөбүлэспэт буолуохха хайдах да сатаммат.

“АЛРОСА” АК вице-президенэ, Кэтээн көрөр сэбиэт хос бэрэссэдээтэлэ В.М. Власов курдук төрдүлэринэн-уустарынан Саха сирин кытта ыкса ситимнээх, Аал-Луук мас лабааларыныы хаһан да арахсыспат аналлаах дьон Сахабыт сиригэр олорор буоланнар, республикабыт чэчирии сайдарыгар эрэллээхпит.

Иван Мигалкин 

2002 сыл, атырдьах ыйа

В.М. Власов олоҕун олуктара

• 1945 сыллаахха атырдьах ыйын 23 күнүгэр Саха АССР Малая Марха с. төрөөбүтэ.
• 1963 с. — «Черемховоуголь» трестка бурстанок машиниһын көмөлөһөөччүтэ.
• 1968 сыллаахха Иркутскайдааҕы политехническай институту бүтэрбит. Техническэй билимнэр кандидаттара.
• 1968—1969 сс. — «Якуталмаз» холбоһук «Якутнипроалмаз» институтугар салаа инсэниэрэ.
• 1969—1970 сс. — Сэбиэскэй Аармыйа кэккэтигэр сулууспалаабыт.
• 1970—1981 сс. — «Якутнипроалмаз» институт горнай салаатыгар старшай инженер, младшай научнай үлэһит, сектор сэбиэдиссэйэ, лаборатория сэбиэдиссэйин солбуйааччыта.
• 1981—1990 сс. — ССКП Дьокуускайдааҕы обкомун бырамыысыланнаскасалаатын инструктора, ССКПобкомун бастакы сэкирэтээрин көмөлөһөөччүтэ, сэкирэтээрэ, ССКП Мирнэйдээҕи горкомун бастакы сэкирэтээрэ.
• 1990—1993 сс. — Саха Өрөспүүбүлүкэтин Үрдүкү Сүбэтин Бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччыта.
• 1993—1997 сс. — Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбатын Бэрэссэдээтэлин солбуйааччыта, Саха Өрөспүүбүлүкэтинбиэнсийэҕэсулууспатын Департаменын дириэктэрэ.
• 1997—1998 сс. — Саха Өрөспүүбүлүкэтин БэрэсидьиэнинДьаһалтатын салайааччыта.
• 1998 с. олунньу — 2002 с. олунньу — Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбатын Бэрэссэдээтэлэ.
• 2002 сылтан — «АЛРОСА» АК вице-бэрэсидьиэнэ.

Мииринэй куорат Сүбэтин үс ыҥырыытын норуодунай дьокутаата, Саха АССР Үрдүкү Сүбэтин XI, XII ыҥырыыларын норуодунай дьокутаата.
2002 сыллаахха Ил Түмэн үһүс ыҥырыытын норуодунай дьокутаатынан талылла сылдьыбыта.

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

• Саха Өрөспүүбүлүкэтин БэрэсидьиэнинЫтык грамотата (1994)
• Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ (1995)
• Хотугу сулус уордьан кавалера[1](2000)                                                                                                                                                                                                 Саха Бикипиэдьийэтиттэн