Общество

Биир оннук бэлиэ сиринэн Дьокуускай куораттан 50 километр тэйиччи, Хаҥалас улууһун Өктөм нэһилиэгин сиригэр-уотугар баар В.Г. Алексеев аатынан  өрөспүүбүлүкэтээҕи «Орто Дойду» зоопаарка буолар.

Зоопаарка Василий Алексеев аатын сүгэр. Василий Гаврильевич Саха АССР ХII ыҥырыылаах Үрдүкү Сэбиэтин дьокутаата, Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, Арассыыйа Федерациятын  айылҕатын харыстабылын бочуоттаах үлэһитэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин бочуоттаах олохтооҕо, биология билимин хандьыдаата, өрөспүүбүлүкэ экологияҕа бэлиитикэтин төрүттээччи, Айылҕа харыстабылын министиэристибэтин 12 сыл эҥкилэ суох салайбыта. Кини 2005 сылтан саҕалаабыт туруорсуутунан, «Өлүөнэ очуостара» национальнай паарка 2012 сыллаахха ЮНЕСКО Аан дойдутааҕы айылҕа харыстабылын нэһилиэстибэтин тиһигэр киирбитэ. Бу сүдү хайалар Өлүөнэ өрүс кытылын устун 18 көстөөх сиринэн тайаан тураллар уонна Сирийэ саамай кэрэ, тыытыллыбатах айылҕатын муҥутуур кэрэһитэ буолаллар. 

Василий Гаврильевич ураты харыстанар сирдэри тэрийиини сэргэ, манна үөскүүр кыылы-сүөлү, көтөрү харыстыырга, олохтоохтор төрөөбүт дойдубутунан киэн туттарбыт туһугар үлэлээбитэ. «Орто дойду» зоопаарка  кини көҕүлээһининэн тэриллибитэ. Ол туһунан Ыйаахха Бастакы Бэрэсидьиэн Михаил Николаев 2001 сыл олунньу 26 күнүгэр илии баттаабыта. Зоопаарка маҥнайгы ыалдьыттарын 2001 сыл ыам ыйын 18 күнүгэр көрсүбүтэ.

Билигин зоопааркаҕа 180-тан тахса кыыл, көтөр баар. Бу биһиги киэҥ-нэлэмэн Сахабыт Сиригэр үөскүүр кыыллар: Муустаах муора үрүҥ эһэлэрэ, хара тыа хагдаҥ эһэлэрэ, бөрөлөр, табалар, саһыллар. Ону таһынан, манна араас экзотическай кыыллар: эриэн үөннэр, чарапаахылар, павлиннар, оннооҕор, Кытай кырачаан кууруссалара бааллар! Көтөрдөр вольердарыгар туруйа үс көрүҥүн (олоҥ туруйатын, муора туруйатын уонна маҥаас туруйатын) итиэннэ «Кыһыл кинигэҕэ» киирбит хотой кыылы, бар кыылы  уо.д.а. көрүөххэ сөп. Оҕолор ордук сэҥээрэн, «Террариумҥа» уонна «Үрүҥ эһэлэр» павильоннарыгар сылдьаллар, ол иһин, манна элбэх экскурсия тэриллэр.

Аан дойдуга соҕотох, уһун, бытарҕан тымныыга үлэлиир зоопаарка идэлэригэр бэриниилээх үлэһиттэрэ ханнык баҕарар көмөҕө наадыйар кыылы ылаллар, эмтииллэр, чөлүгэр түһэрэллэр, атын сирдэртэн аҕалыллыбыт кыыллар килиимэккэ үөрэнэллэригэр көмөлөһөллөр. «Эдэр биологтар» куруһуоктарын, оскуола үөрэнээччилэригэр уонна кырачаан оҕолорго үөрэтэр-биллэрэр тэрээһиннэри тиһигин быспакка ыыталлар.

Ыалдьыттарга бэрт табыгастаах төлөбүр систиэмэтэ олохтоммут. Экскурсияҕа кэлээччилэргэ, Анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарыгар уонна кинилэр дьиэ кэргэттэригэр, инбэлииттэргэ итиэннэ кинилэри арыаллааччыларга  чэпчэтиилэр көрүллэллэр. Өскөтүн бөлөҕүнэн кэлээччилэр эрдэттэн сайаапка биэрбэккэ хаалбыт буоллаххытына, санаарҕаамаҥ. Каассаҕа олус элэккэй саха кыргыттара миэстэтигэр сайаапка толорон, көмөлөһөн, сүбэлээн-амалаан биэрэллэр. Аскытыгар-үөлгүтүгэр даҕаны ыарырҕатыаххыт суоҕа, суол нөҥүө, светофордаах сиринэн туораатыҥ даҕаны, бэртээхэй кафелар бааллар. Холобур, биһиги Ньургустаана диэн олохтоох Далбар Хотун тэрийбит «Соху» кафетыгар  бэркэ эбиэттээтибит, сынньанныбыт. Дьиэ кэргэнинэн сылдьыҥ, күүлэйдээҥ, дуоһуйа сынньаныҥ!

Галина МАТВЕЕВА

Хаартыска: Ааптар түһэриитэ.