Общество

Билиҥҥитэ сапыраапкаларга оттугу атыылаһыыга хааччахтар салҕаналлар. Бу бэнидиэнньиккэ Дьокуускайга «Сибойл» хампаанньа сапыраапкаларыгар саҥа хааччахтары киллэрдэ, сыһыарыынан туһанан атыылааһын тохтоото. Билигин АИ-92 уонна АИ-95 мааркалаах бэнсиини уматык каарталарынан эрэ ылыахха сөп. Бу мааркалары сыһыарыынан, харчынан уонна баан каарталарынан төлөбүрү ылан атыылаабаттар. Арай сыһыарыынан АИ-92-«Эффект» бэнсиини куттарыахха сөп, ол иһигэр канистраҕа да куттарыахха син. Ол эрээри, манна лимиит баар — сууккаҕа 20 лиитирэ.

ОҤОҺУУ ДЕФИЦИТЫ СУОХ ОҤОРООРУ

Өрөспүүбүлүкэ официальнай былааһа нэһилиэнньэни саппаас сөп буолар диэн итэҕэппитэ, оттон ылыллыбыт миэрэлэр сэрэтэр суолталаахтар диэбиттэрэ. Ол эрээри, тахсыбыт быһылаан эрэгийиэҥҥэ кыһалҕаны үөскэппитэ. Хааччахтары киллэрэр төрүөтүнэн сорох муниципалитеттарга уматыгы канистраларга уонна буочукаларга маассабайдык атыылаһыы түбэлтэлэрэ буолбуттара. Былаастар маны оҥоһук дефициты оҥоро сатааһын уонна Арассыыйаҕа тарҕаммыт уопсай уматык кириисиһин туһанан спекуляция курдук сыаналаабыттара.
Нэһилиэнньэни гражданскай оборуонаҕа уонна олоҕу-дьаһаҕы хааччыйыыга миниистирэ Дмитрий Лепчиков быһаарбытынан, лимииттэр спекуляциялары таһаарбат уонна оҥоһуу дефициты оҥорбот туһугар киллэриллэллэр, бу ыксаллаах наада буолуу түмүгэр саамай бүтэһик уонна күһэйиллибит миэрэнэн ааттаммыта. Маныаха маннык миэрэлэр РФ атын субъектарыгар, ол иһигэр Забайкальскай кыраайга, Дагестаҥҥа уонна Курган уобалаһыгар эмиэ киллэриллибиттэрэ.
Ол кэмтэн Өрөспүүбүлүкэ бырабыыталыстыбата уонна федеральнай былаас уорганнара Саха Сиригэр уматыгынан хааччыйыы балаһыанньатын кытаанах хонтуруолга туталлар. Саппаас сөп буолар кээмэйдээх, тиэйии бигэргэтиллибит кыраапыгынан ыытыллар. Бу туһунан брифиҥҥэ өрөспүүбүлүкэ нэһилиэнньэтин гражданскай оборонаҕа уонна олоҕу-дьаһаҕы хааччыйыыга миниистирин бастакы солбуйааччы Айаал Вензель бэлиэтиир.

Ол курдук, бу нэдиэлэҕэ ыытыллыбыт брифиҥҥэ иһитиннэрбитинэн, «Якутскай нефтебаза» филиалын сапыраапкалыыр ыстаансыйаларыгар уматыгы атыылааһыҥҥа быстах хааччахтар оннунан хааллылар.
Билигин баар логистическай балаһыанньанан уонна ресурсалары тэҥник үллэриини хааччыйар сыалтан «Якутскай нефтебаза» филиалын сапыраапкалыыр ыстаансыйаларыгар уматыгы атыылааһыҥҥа быстах хааччахтар салҕаналлар.
Сэттэ сапыраапкалыыр ыстаансыйаҕа АИ-95 мааркалаах бэнсииҥҥэ сууккатааҕы лимииттэр оннунан хааллылар. Бу Дьокуускай куоракка (202-с микро-оройуоҥҥа НПЗС), ону тэҥэ Покровскайга, Мохсоҕоллооххо, Маҕараска, Булгунньахтаахха, Илбэҥэҕэ уонна Хаҥаласка баар ыстаансыйалар. Этиллибит бары сапыраапкаларга харчынан да, каартанан да төлөбүргэ АИ-92 мааркалаах бэнсиини биэрии быстах кэмҥэ тохтотулунна. Ситим атын ыстаансыйаларыгар — 2, 6, 8, 12, 15, 51, 62 №-дээх АЗС-га уонна Сиинискэйгэ баар сапыраапкаҕа уматык лимиитэ суох, ыстаатынай эрэсииминэн бэриллэр. 1, 3 уонна 4 №-дээх ыстаансыйаларга төлөбүр көрүҥүнэн урукку киллэриллибит хааччахтар оннунан хааллылар.
«Бу хааччахтар суһал уонна саахалы утары охсуһар сулууспалары таарыйбат. Суһал көмө, баһаарынайдар, ЫБММ быыһааччылара уонна саахалы туоратар биригээдэлэр уматыгынан инники күөҥҥэ сылдьар бэрээдэгинэн хааччыллаллар. Өрөспүүбүлүкэҕэ уматык саҥа баартыйатын аҕаллахтарына, лимииттэр түргэнник хат көрүллүөхтэрэ», — диэн Айаал Вензель эттэ.

БЭНСИИНИ СОКУОННАЙА СУОХ АТЫЫЛААБЫТТАР

Буола турар балаһыанньаны туһанан араас хабааннаах түбэлтэлэр тахсаллар. Ол курдук, өрөспүүбүлүкэбит араас муннугар полиция уматыгы сокуоннайа суох атыылааһыны арыйар. Бу аҕыйах хонуктааҕыта Нам уонна Нерюнгри улуустарыгар сокуону кэһии тахсыбытын туһунан Саха Сиринээҕи Ис дьыала министиэристибэтин пресс-сулууспата иһитиннэрбитэ.
Биэдэмистибэ иһитиннэрбитинэн, Нам оройуонугар учаастактааҕы боломуочуйалаахтар 28 саастаах олохтоох дьахтары туттулар, кини бэнсиини ыаратыллыбыт сыанаҕа атыылыы сылдьыбыт. Дьахтар Дьокуускайга баар АЗС-тан уматык ылан баран, социальнай ситимҥэ АИ-92-лээх бэнсиини лиитирэтин 127 солк. атыылыыр туһунан биллэрии таһаарбыт. Бу дьахтары Нам сэлиэнньэтигэр атыы-тутуу кэмигэр туппуттар, быраабыланы кэһээччи канистраттан атыылаһааччы иһитигэр 20 лиитирэ бэнсиини куппут. Кини массыынатын саппаас чааһын дьааһыгар (багажникка) полицейскайдар өссө 100 лиитирэ атыыланаары бэлэмнэммит бэнсиини булан былдьаабыттар.
Нерюнгрига экэниэмикэ куттала суох буолуутун үлэһиттэрэ хонтуруоллуур үлэни оҥорон, анал тиэхиньикэ 30 саастаах суоппарын туппуттар, кини 20 лиитирэ АИ-95 бэнсиини лиитирэтин 250 солкуобайга атыылыы сатаабыт. Ис дьыала министиэристибэтин дааннайынан, кини эмиэ социальнай ситимҥэ биллэрии таһаарбыт. Эр киһи уматыгын Амур уобалаһыттан атыыласпыт.
Сокуону кэспит икки киһиэхэ РФ Административнай кодексатын 14.1 ыстатыйатынан (регистрацията эбэтэр лиссиэнсийэтэ суох урбаан дьыалатын ыытыы) административнай дьыалалар көбүтүлүннүлэр.

ААРТЫКА УЛУУСТАРЫГАР БАЛАҺЫАННЬА ХАЙДАҔЫЙ?

Бу иннинэ ыытыллыбыт брифиҥҥэ нэһилиэнньэни гражданскай оборуонаҕа уонна олоҕу-дьаһаҕы хааччыйыыга миниистири солбуйааччы Никита Павлов иһитиннэрбитинэн, хас да сыллаах хоту таһаҕаһы тиэйии систиэмэтин уонна саппааһы мунньунуу көмөтүнэн Саха Сирэ дойду атын үгүс эрэгийиэннэриттэн ньиэп бородуукталарын быдан элбэх саппаастааҕынан биллэр. Аартыка улуустара навигация бүтүөр диэри уматыгынан толору хааччыллан олороллор. Хотугу сирдэргэ тиэйии инники күөҥҥэ турар бэрээдэгинэн ыытыллар.

Оттон миэстэтиттэн иһитиннэрэллэринэн, бэнсииҥҥэ сыана оннунан турар, хааччахтар олохтоммотохтор. Эдьигээн нассынаалынай эбэҥки улууһун баһылыга Василий Сорокин иһитиннэрбитинэн, улууска оттук атыылааһыныгар хааччахтар киирбэтэхтэр, сыана оннунан турар.
Абый улууһугар сыана эмиэ оннунан турар диэн урбаанньыт Алена Хростовская иһитиннэрэр. Ол курдук, АИ-92 97 солк. 80 харчы, ДТА 11 солк. 60 харчы. Сапыраапка сарсыарда 9 чаастан киэһэ 20 чаас 30 мүнүүтэҕэ диэри үлэлиир.
Улууска «Саханефтегазсбыт» АУо «Белогорскай нефтебазатын филиала» үлэлиир.
Манна даҕатан эттэххэ, быйыл Абый улууһун киинигэр Белай Гораҕа «Уһук Илин концессия» бырагыраама чэрчитинэн улахан кээмэйдээх реконструкция саҕаламмыт. Бырагырааманан саҥа сапыраапкалыыр ыстаансыйа дьиэтэ тутулла турар. Бэдэрээччитинэн Дьокуускай куораттан «Орион» ХЭУо үлэлиир. Тутуу үлэтин ыам ыйын бүтүүтэ саҕалаабыттар. Тутууга наадалаах матырыйааллар барыта бөһүөлэккэ кыһыҥҥы суолунан тиэрдиллибиттэр. Былаан быһыытынан саҥа АЗС бу сыл алтынньытыгар үлэҕэ киириэхтээх диэн улуус хаһыата суруйар.
Түмүктээн суруйдахха, өрөспүүбүлүкэ сиригэр-уотугар 182 сапыраапка ыстаансыйата үлэлиир. Туһанааччылар бары араҥаларын тэҥник хааччыйар сыалтан сорох АЗС-тарга быстах хааччахтыыр миэрэлэр бааллар. Канистраларга уонна атын иһиккэ бэнсиини биэриигэ хааччахтааһыннар оннуларынан хааллылар.
«Уматык бородуукталарын сыаналара өрөспүүбүлүкэ сиригэр-уотугар ырыынагынан оҥоһуллаллар, ол эрээри Аартыка улуустарыгар эргиэн эбиликтэрин судаарыстыбаннай сүрүннээһин баар. Бырабыыталыстыба сыананы олохтооһун төрүөттээҕин уонна розница сыанатын олоҕо суох үрдэтиини таһаарбаты хонтуруоллуур», — диэтэ Айаал Вензель.

Галина МАТВЕЕВА.
Ааптар хаартыскаҕа түһэриилэрэ