Маннык быһыы-майгы сөптөөҕүн, Ил Дархан эбээһинэһин быстах кэмҥэ толорооччу кэлэн, кини хамаандатыгар кими кытта үлэлиирин билиэхтээҕин туһунан санаатын эттэ. Былаас төһө көдьүүстээхтик үлэлиириттэн өрөспүүбүлүкэ нэһилиэнньэтин олоҕо быһаччы тутулуктааҕын тоһоҕолоото.
«Күндү таастар уонна күндү металлар туһунан өрөспүүбүлүкэ сокуона баар, онно этиллэринэн, пуонда баайын дьаһайар боломуочуйа Ил Дархаҥҥа эрдэ бэриллэн турар. Ол кэнниттэн тугу атыылаатыбыт, этиҥ эрэ?
Олохтоох салайыныыга уларытыылары киллэрэргэ 2003 сылтан бэттэх 200 тахса федеральнай сокуон таҕыста, кэлиҥҥи кэмҥэ кинилэр боломуочуйалара кэҥээтэ. Өрөспүүбүлүкэҕэ икки таһымнаах олохтоох салайыныы хааларын туһунан Ил Дархан этэн турар», — диэтэ Алексей Колодезников.
Норуот дьокутааттарын санааларын истэн баран Ил Дархан Айсен Николаев Саха Сирин Төрүт сокуонугар 13 төгүлүн уларыйыы киирэрин, Арассыыйа Төрүт сокуона уларыйбытыгар субъектар Төрүт сокуоннара уларыйыахтаах диэн өйдөнөрүн туһунан эттэ.
Кини Төрүт сокуон федеральнай сокуоҥҥа сөп түбэһиэхтээҕин, бу сокуонунан олохтоммут эбээһинэспит буоларын санатта. Бүгүн ырыта олорор үөрэх туһунан ыстатыйабытыгар киириэхтээх көннөрүү Бурятия, Адыгея, Дагестаан, Кырыым, Ингушетия о.д.а. өрөспүүбүлүкэлэр Төрүт сокуоннарыгар киирэн турар, онно сурулла сылдьар. Ол уларыйыы оҕо орто үөрэхтэнэр быраабын быспат, орто үөрэҕи федеральнай сокуон мэктиэлиир.
Билиҥҥи Төрүт сокуон оҕо 9 кылааһы бүтэрэн баран кэллиэскэ үөрэнэ барарын бобор эбит, төрөппүт оҕото орто үөрэҕи, 11 кылааһы бүтэрэрин ситиһиэхтээх дэнэр. Онон ити уларытыы оҕону хааччахтааһыны устар. Сорох оҕолор 9 кылаас кэнниттэн идэ ылан, үлэлиэхтэрин баҕараллар. Ол иһин ону хааччыйарга Төрүт сокуоҥҥа көннөрүү киирэр. Оҕо инники дьылҕатын, хаһыс кылааска диэри үөрэнэрин, орто, эбэтэр үрдүк үөрэхтэнэрин бэйэтэ талыахтаах.
Айсен Николаев Ил Дархан күндү таас пуондатын дьаһайар боломуочуйатын туһунан киириэхтээх уларыйыыга Судаарыстыбаннай Дуума дьокутаатын Галина Данчикованы кытта улахан үлэ оҥоһуллубутун билиһиннэрдэ. Бу боломуочуйа РФ Бүддьүөккэ кодексатыгар уонна федеральнай сокуоҥҥа олоҕуран, Ил Дархаҥҥа бэриллибитэ хас да сыл буолла, ону билигин Төрүт сокуоҥҥа киллэриэхтээхтэр. Судаарыстыбаннай пуондаттан оҥоһуллар атыы өрөспүүбүлүкэ бүддьүөтүн нөҥүө ааһар, онно барыта көстө сылдьар. Оттон күндү таас саппааһын кээмэйин федеральнай ирдэбилинэн кистэлгэ туталлар, ону көҥүллээх эрэ дьон билэллэр.
Ил Дархан олохтоох салайыныыга киирэр уларыйыы номнуо олоххо киирбит 33 №-дээх федеральнай сокуону хатылыыр, ону утарса сатыыр туһата суоҕун бэлиэтээтэ. Олохтоох салайыныы уорганнара 175 боломуочуйалаахтар, ону хаста даҕаны федеральнай сокуонунан уларытан тураллар.
«Мин Саха Сирин Төрүт сокуонун мэктиэтэ буолабын. Төрүт сокуоҥҥа киирэр уларытыы дьон быраабын кэспэт, күөмчүлээбэт, ол иһигэр муниципальнай таһымнаах быыбарга. Аһаҕас истиигэ кыттыбыт дьоҥҥо бука барыгытыгар махтанабын», — диэтэ Айсен Николаев.
Алмаас атыыта караатыгар тиийэ бүддьүөккэ көстүөҕэ
Тыл этиэн баҕалаах дьокутааттары, икки өрүттээх санааны истэн баран Ил Түмэн Бэрэссэдээтэлэ Алексей Еремеев бэһис уонна алтыс ыҥырыыга судаарыстыба тутулугар уонна сокуону оҥорууга сис кэмитиэт бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбитин санаата. Ити кэм устата Саха Сирин Төрүт сокуонугар үстэ уларытыылары киллэрбиттэрин, ол эрэн маннык быһыыны-майгыны саҥа көрөрүн иһитиннэрдэ.
«Бастыҥ конституционнай юристар, эспиэртэр 3-4 ый тухары кичэллээхтик бэлэмнээбит уларытыыларын норуокка араастаан токурутан тириэртилэр. Олоҕо суохтук 10-11 кылаас төлөбүрдээх буолуо диэбиттэрэ дьиҥ олоххо сөп түбэспэт.
Ил Дархан Гохрантан күндү тааһы атыылыа диэн айманнылар, бу барыта өрөспүүбүлүкэ бүддьүөтүн туһунан сокуоҥҥа хас биирдии алмаас караатыгар, кыһыл көмүс гыраамыгар тиийэ ырылыччы көстө сылдьыаҕа. Атыыламмыт, эбэтэр атыылаһыллыбыт күндү тааһы судаарыстыбаннай бүддьүөккэ билэн-көрөн олоруохпут. Онно тугу да кыайан кистээбэккин.
Олохтоох салайыныыга быыбар тохтуур диэн суох, ону өрөспүүбүлүкэ сокуона быһаарыаҕа. Сокуон барылын болҕомтолоохтук ааҕыахха наада», — диэн эттэ спикер.
Түмүккэ Саха Сирин Төрүт сокуонугар киирэр уларытыылары дьокутааттар улахан аҥаардара өйөөтүлэр, онон конституционнай сокуон барылын бастакы, иккис уонна үһүс тиһэх ааҕыыга уопсай куоластааһын түмүгүнэн ылыннылар.
Василий Кононов хаартыскаҕа түһэриитэ.
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
