— Быйылгы Илиҥҥи экэнэмиичэскэй пуорумҥа Владимир Путин Уһук Илини сайыннарыы суолтатын тоһоҕолоон бэлиэтээтэ. Кини этэринэн, эрэгийиэн Арассыыйа аан дойдуга сабыдыалын бөҕөргөтүүгэ киининэн буолла уонна аан дойду экэниэмикэтин балаһыанньатыгар дойду “флагманынан” буолар. Владимир Владимирович Илиҥҥи экэнэмиичэскэй пуорум пленарнай мунньаҕын кыттыылаахтарын иннигэр Уһук Илини сайыннарыыга бастакы күөҥҥэ турар соруктары туруорда, ону олоххо киллэрии сенатордар куорпустарын тус хонтуруолугар тутуллуоҕа, -диэн Арассыыйа сенатора Сахамин Афанасьев дойду баһылыга Владимир Путин Владивостокка ыытыллыбыт пуорум пленарнай мунньаҕар этиитигэр кэмэнтээрий биэрдэ диэн саха сирэ суруйар.
Владимир Путин бу быһаарыытын Уһук Илин олохтоохторо бары күүппүттэрэ, кини элбэх оҕолоох дьиэ кэргэттэргэ, төрөппүт сааһыттан тутулуга суох, 2% Уһук Илиҥҥи уонна Аартыкатааҕы ипэтиэкэни кэҥэтэр туһунан дьаһайда. Маны таһынан, чэпчэтиини учууталлар эрэ буолбакка, бу эрэгийиэҥҥэ олорор үөрэх эйгэтин, ол иһигэр иитээччилэр уонна оскуола дьаһалтатын бары үлэһиттэрэ туһаныахтаахтара бэлиэтэннэ. Саҥа дьиэ тутуллубат нэһилиэнньэлээх пууннарыгар ипэтиэкэ иккис ырыынакка эмиэ тарҕаныаҕа. Бу дьаһаллар дьиэ усулуобуйатын тупсарыыга уонна Уһук Илиҥҥэ уонна Аартыкаҕа исписэлиистэри олохсутарга туһуланаллар.
Владимир Путин ону таһынан 2027 сыл тохсунньу 1 күнүттэн Уһук Илиҥҥэ уонна Аартыкаҕа биир кэлим биисинэс өйөбүлүн олохтуур туһунан этии киллэрдэ. Ол аата Уһук Илиҥҥи федеральнай уокурукка биир улахан, инники күөҥҥэ турар сайдыы эйгэтин (ТОР) тэрийии буолар. Бу боппуруоһу сенатордар Федерация Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Валентина Матвиенко сорудаҕынан Илиҥҥи экэнэмиичэскэй пуорум тематическай сиэссийэтигэр дьүүллэстилэр. Федерация Сэбиэтэ биир кэлим быраабы араҥаччылыыр баазаны оҥорууга үлэлээн эрэрин бэлиэтиэхпин баҕарабын. Мин сиэссийэ кыттыылаахтарыгар Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр билиҥҥи чэпчэтиилээх эрэсиимнэр тустарынан билиһиннэрдим, эрэсидиэннэргэ сыһыаннаах хонтуруоллуур уонна кэтээн көрөр үлэни тупсарыы боппуруостарын эттим, 2025 сыл ахсынньы 31 күнүттэн чэпчэтиилээх страховой взноһу туһаныы болдьоҕун уһатыы боппуруоһун көтөхтүм. Сокуон барылын салгыы чопчулаан ырытыы сиһилии ыытыллыахтаах дии саныыбын, онно улахан суолталаах судаарыстыба уонна биисинэс интэриэстэрин учуоттуур наадалаах.
Арассыыйа Үбүн министиэристибэтигэр Уһук Илин агломерациятыгар уонна 22 куоратын сайыннарыыга генеральнай былааннары олоххо киллэриигэ анал судаарыстыбаннай бырагыраамалар ороскуоттарын 5%-нын үбү көрөр сорук туруорулунна. Бу быһаарыы дьиэ-уот уонна хомунаалынай хаһаайыстыба инфраструктуратын саҥардыыны, социальнай эбийиэктэри: оскуолалары, балыыһалары, успуорт эбийиэктэрин тутууну, табыгастаах куорат эйгэтин үөскэтиини түргэтэтэр соруктаах. Владимир Путин бэлиэтээбитинэн, күн бүгүн 160-тан тахса эбийиэк, биэрэк кытылыттан саҕалаан технологическай пааркаларга тиийэ үлэҕэ киирдэ.
Уһук Илиҥҥэ, ол иһигэр Дьокуускайга, Соҕуруу-Сахалиҥҥа, Петропавловскай-Камчаткаҕа уонна Владивостокка Уһук Илин федеральнай үнүбэрсиэтигэр уонна атын үөрэх тэрилтэлэригэр саҥа кампустары тэрийии көмөтүнэн үөрэх эйгэтин бөҕөргөтүү уонна үрдүк квалификациялаах каадырдары бэлэмнээһин судаарыстыбаннай стратегията биллэ сайдарыгар ордук суолталаах. Кинилэр истэригэр биһиги өрөспүүбүлүкэбит киирэрэ олус кэрэхсэбиллээх. Владимир Владимирович бу быһаарыныыта өрөспүүбүлүкэ ыччатын иннигэр саҥа саҕахтары арыйан, талааннары тардан, олохсутан, Уһук Илин кэлим сайдыытыгар тирэх буолар.
Ону тэҥэ, бу улахан түһүлгэлээх пуорум түмүктэринэн, Арассыыйа бырабыыталыстыбата 2036 сылга диэри Уһук Илини сайыннарыыга уһун болдьохтоох стратегияны бигэргэтиэхтээх. Стратегия эрэгийиэн сайдыытын сүрүн хайысхаларын быһаарыахтаах, чопчу сыаллары уонна соруктары туруоруохтаах, ону тэҥэ олоххо киллэрэр суоллары быһаарыахтаах. Саамай сүрүн өрүттэринэн инвестицияны тардыыны тупсарыы, инновацияны өйөөһүн уонна киһи ресурсатын сайыннарыы буолуохтара.
Судаарыстыба баһылыгын этиилэрэ инники хардыылар уонна быһаарыылар хайысхаларын чуолкайдык көрдөрөллөр. Федерация Сэбиэтин соруктарыгар сокуон барылын бэлэмнээһини сэргэ, бэрэсидьиэн быһаарыыларын олоххо киллэриини хонтуруоллааһын, ону тэҥэ инвестициялар көдьүүстээрин кэтээн көрүү киириэхтэрэ.
Хаартыска: sakha.gov.ru
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
