Кини 40-ча сыл устата иитии-үөрэтии эйгэтигэр үлэлээбит, өр сылларга улуустааҕы үөрэх управлениетын салайан кэлбит, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕин үтүөлээх үлэһитэ билигин Гаврил Ксенофонтов аатынан Хаҥалас улууһун кыраайы үөрэтэр түмэлин дириэктэрэ. Елизавета Анатольевна 2025 сыл сэргэхтик ааспытын, бары былааннарын барытын ситиспиттэрин туһунан этэр.
Серго Орджоникидзе аатын үйэтитэргэ
Бастакы буржуазнай өрөбөлүүссүйэҕэ кыттан, Сибииргэ, онтон Саха Сиригэр, Покровскайга сыылкаҕа ыытыллыбыт Серго Орджоникидзе олорбут дьиэтигэр кыраайы үөрэтэр түмэл 1962 сыллаахха тэриллибитэ. Биэлсэр идэлээх Серго уоспа курдук араас сыстыганнаах ыарыыттан быһыыны туруорарга, ыксал тирээтэҕинэ, дьону эмтииргэ күнүстэри-түүннэри үлэлээн, олохтоохтор истиҥ махталларын ылбыта. Дэлэҕэ даҕаны Сэбиэскэй кэмҥэ Хаҥалас «Орджоникидзевскай оройуон» диэн ааттана сылдьыбыта элбэҕи этэр.
Покровскайга Таҥара дьиэтин аҕабыытын кыыһын Зинаида Гавриловна Павлуцкаяны таптыы көрөн, эдэр дьон икки өртүттэн сөбүлэһэн, ыал буолбуттара, кыыс кэргэнин батыһан соҕуруу барсыбыта, бэлитиичэскэй диэйэтэл түһүүлээх-тахсыылаах олоҕун аһыытын-ньулуутун тэҥҥэ үллэстибитэ. Сыылкатын болдьоҕо бүппүтүн кэнниттэн Серго Орджоникидзе Өктөөп өрөбөлүүссүйэтигэр кыттыбыта. Сталиҥҥа чугаһаан, кини чугас соратнига буолбута эрээри, кэлин өйдөспөт түгэн тахсан, бу дойдуттан эмискэ хайдах барбыта баччааҥҥа диэри ситэ биллибэккэ хаалбыт.
– 1912 сыллаахха тутуллубут, Серго Орджоникидзе олоро сылдьыбыт, кэлин эмэҕирэн, сиргэ батары түспүт былыргы дьиэтин көтүрэн баран хаттаан хайдах турбутунан соннук хомуйан, саҥардан биэрдибит, пааматынньыгын туруордубут. Устуоруйаны үйэтитэргэ «Биир ньыгыл Арассыыйа» баартыйа салаата көмөлөстө, бу үлэ икки сыл тухары ыытылынна. Эргэ дьиэ акылаата, муостата сытыйан 2014 сылтан бэттэх сабыллан турбута.
Кэлиҥҥи кэмҥэ өрөспүүбүлүкэ сайдыытыгар Серго Орджоникидзе киллэрбит кылаата умнулла быһыытыйда дии саныы сылдьыбыппыт. Ону РФ Кинематографистарын сойууһуттан сурук туттубут, режиссер, сценарист, актер Владимир Хотиненко 2026 сыллаахха Покровскайга Серго Орджоникидзе олоҕун туһунан киинэ уста кэлиэн баҕарарын биллэрдэ. Төһө даҕаны бэлитиичэскэй сыылынай манна кылгас кэмҥэ олорон ааспытын иннигэр, нэһилиэнньэ доруобуйатын кэтээн көрөргө бастакы диспансеризацияны ыыппыт киһибит кини.
Иккиһинэн, сахалар төрүттэрин чинчийэргэ үгүс этнографическай үлэни суруйан хаалларбыт Гавриил Ксенофонтов төрөөбүтэ 130 сылыгар кини удьуордарын булан кэпсэттибит. Режиссер, документалист идэлээх кыыһа уонна сиэнэ кэлэ сылдьыбыттара. Гавриил Васильевич 10 туомнаах научнай үлэтэ бэчээттэнэн тахсыахтаах. Аны сайын аҕаларын төрүт алааһыгар тахсан архитектурнай өйдөбүнньүгү, туристическай маршруту оҥоруохтаахтар.
Олохтоох нэһилиэнньэ көҕүлээһинин өйүүр Саха Өрөспүүбүлүкэтин Үбүн министиэристибэтин бырагырааматыгар кыттан, түмэлбит олбуорун ситэрдибит, онтон да атын куонкурустарга кыттабыт, — диэн этэр Елизавета Анатольевна.
Хаартыска түмэл архыыбыттан.
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
