2022 сылтан арктика улуустарын олохтоохторо субсидиялаах билиэтинэн сыана аҥаарыгар көтөр буолбуттара. Үөрбүппүт сыччах: бу бырагыраамма толору икки сыл үлэлээн баран, үбүлээһинэ кыайтарбатынан быйыл саас тохтоото.
Дьиҥэ, бэрт абыраллаах бырагыраамма этэ: арктика улуустарыгар салгынынан айан (авиаперевозка) үбүлээһинэ 11 төгүл улааппыта. Урут субсидиялаах билиэти атыылаһарга сааска хааччах баар эбит буоллаҕына, хоту улууска бырапыыскалаах эрэ буол – ким баҕарар сылы эргиччи сыана аҥаарыгар көтөр кыахтаммыта. Айанныыр киһи ахсаана 7,6 төгүл улааппыта, 34 тыһ. тахса киһи туһаммыта бэлиэтэнэр.
Субсидиялаах тарыып тоҕо тохтоото?
“Полярные авиалинии” хампаанньа генеральнай дириэктэрэ Семен Винокуров: “Авиахампаанньа арктика улуустарыгар субсидиялаах сыананан олохтоохтору таспытын иһин, өрөспүүбүлүкэ 257 мөл. солк. иэстээх олорор. Бу суумаҕа былырыыҥҥы иэс эмиэ киирэр. Иэс болдьоммут кэмигэр төлөммөтөх, эбиитин эбиллэ турар буолан арктика улуустарыгар субсидиялаах сыананан айаны тохтоторго быһаарынныбыт”, – диэн өссө быйыл саас кулун тутарга этэн турар. Ити курдук, кулун тутартан “Полярные авиалинии” хампаанньа чэпчэтиилээх сыананан көтүүнү тохтотон кэбиспитэ.
Дьиҥинэн, “иэһи төлүүргэ көрүллүөхтээх үп-харчы бүддьүөккэ киирбэт түгэнигэр, хампаанньа ньочоокко барар” диэн авиахампаанньа салалтата эрдэ сэрэппит. Иэс сылтан сыл аайы мунньаллан испит. Холобур, 2023 сылга хампаанньа субсидиялаах тарыыбынан 41 331 киһини таспыт, ити уопсай көтүүтүн 20 %-гар тэҥнэһэр. Маны таһынан социальнай маршруттарга 143 эбии рейси оҥорбут, 1 907 киһини былаанын таһынан таспыт. Ол түмүгэр өрөспүүбүлүкэ бүддьүөтэ 131,5 мөл. иэскэ киирбитэ биллэр (34,6 мөл. – улуустарга көтүүгэ, 97 мөл. – социальнай маршруттарга). Санатан эттэххэ, “Полярные авиалинии” хампаанньа Саха сирин 80 %-нын хабар. Уопсайа 197 маршрукка айанныыр (21 улууска уонна 176 – улуус иһигэр).
Үгүөрү үп диэтэҕиҥ! Эһиил балаһыанньа өссө ыарыах чинчилээх, “субсидиялаах көтүүгэ биир да солкуобай үбүлээһин көрүллүбэтэх” диэн иһиллэр.
Санитарнай авиация балаһыанньата хайдаҕый?
Улуустарга санитарнай көтүүлэри (рейстэри) эмиэ бу хампаанньа оҥорор. Балаҕан ыйыттан Ан-24 уонна Ан-26 сөмөлүөттэрин көтөллөрүн тохтотто. Билиҥҥи туругунан Ми-87 бөртөлүөт эрэ сылдьар.
Олохтоохтор ыксаан дьокутааттарга сурук суруйаллар, көмө көрдүүллэр. Парламент дьокутааттара Экэниэмикэ, инвестиция уонна бырамыысаланнас бэлиитикэтигэр бастайааннай кэмитиэт бастакы мунньаҕар бу сытыы кыһалҕаны ырытыстылар.
СӨ Тырааныспарын миниистирин солбуйааччы Ольга Рафаилова санитарнай рейс тоҕо тохтуон сөбүн маннык быһаарда: – Субсидиялаах көтүүгэ диэн өрөспүүбүлүкэ икки бырагыраамматыгар быйыл 276,6 мөл. көрүллүбүтэ. Былырыыҥҥыны кытта тэҥнээтэххэ, 4 төгүл кыра суумма. Ааспыт сыл түмүгүнэн өрөспүүбүлүкэ “Полярные авиалинии” хампаанньаҕа 193,7 мөл. иэстэммитэ. Бу барыта субсидиялаах сыананан көтүү иэһэ.
Семен Винокуров быһаарбытынан, авиахампаанньа өрөспүүбүлүкэ бүддьүөтүттэн көрүллүбүт 86 мөлүйүөнү олунньуга, федеральнай субсидияны от ыйыгар туһанан бүтэрбит. Инньэ гынан, билигин рейстэр иэс суотугар көтө тураллар.
– Алтынньы 15 күнүттэн санрейстэргэ оннооҕор бөртөлүөттэр көппүт буолуохтарын сөп”, – диэн генеральнай дириэктэр аһаҕастык эттэ.
Оттон социальнай рейстэринэн ордук дьыл уларыйар кэмигэр сиринэн айаннара суох, ыраах сытар нэһилиэктэр олохтоохтор улуус киинигэр айанныыллар. Судургутук, “Улуус иһигэр айан” диэххэ сөп.
Бу рейстэргэ көрүллүбүт үбү “Полярные авиалинии” хампаанньа от ыйыгар бүтэрбит. 21 оройуоҥҥа 110 көтүүгэр өрөспүүбүлүкэ бүддьүөттэн 84,8 мөл. көрбүт. 2024 сылы кытта тэҥнээтэххэ, 5 төгүл кыра. Хампаанньа 319 мөл. суумалаах 484 көтүүнү оҥорбут, өрөспүүбүлүкэ 210 мөл. иэстээх олорор.
Балаҕан ыйын 15 күнүттэн улуус иһигэр, ол эбэтэр улуус кииниттэн нэһилиэктэргэ, олохтоохтор кыайан көппөккө олороллор.
Улуус иһигэр айан: эрэйтэн эрэй...
Чахчы, хоту дойду киэҥ-нэлэмэн сирдээх-уоттаах. Сорох нэһилиэктэр улуус киинигэр да айанныыллара – туспа эрэй. Дьокуускайга субсидията суох тарыыбынан көтөрү киһи этэ да барбат.
Холобур, Орто Халыма улууһун кииниттэн сорох нэһилиэктэргэ кыһыҥҥы суол суох кэмигэр бөртөлүөтүнэн эрэ көтөр кыахтаахтар. Сыаната төһөнүй? Орто Халыма куоратыттан Хатыҥнаахха диэри – 9 тыһ., Эбээххэ диэри – 12 тыһ. Бу – биир киһиэхэ, биир көтүүгэ!
Кыһалҕа тула санааларын этинэллэр
Елена Голомарёва, Хотугу аҕыйах ахсааннаах төрүт омуктар боппуруостарыгар уонна Арктика дьыалаларыгар Ил Түмэнин сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ:
– Арктика улуустарыгар дьон айана-сырыыта олус уустугурда, кыһалҕа кыһарыйда. Субсидированнай айан үбүлээһинэ тохтоон турар. СӨ Бырабыыталыстыбата 2026 сыл бүддьүөтүгэр киллэрбит барылыгар субсидиялаах рейстэргэ үп-харчы көрүллүбэтэх. Норуот дьокутааттара маннык балаһыанньаны кытта сөпсөспөттөрүн биллэрэллэр. Үлэ салгыы бүддьүөт кэмитиэтигар барар.
Хоту улуустары социальнай суолталаах бородуукталарынан хааччыйыыга балаһыанньа эмиэ кытаанах. 2025 сылга көрүллүөхтээх харчы үп-харчы киирбэтэҕинэн көрүллүбэтэҕэ. Кэлэр 2026 сылга бу боппуруос эмиэ быһаарыллыбатах. Бородууктанан хааччынар, ону таһар үп-харчы суох.
Сергей Сивцев, Арктика бөлөҕөр норуот дьокутаата :
– Хоту олохтоохторун кытта сибээһи тутан олоробун. Олохтоохтор айманыахтарын айманаллар. Быйылгы сылга кыра харчы көрүллэн, хоту улуустарга субсидиялаах билиэт сыл бастакы аҥаарыгар төрүт эрдэ атыыланан бүппүтэ. Бу иннинэ эмиэ сыл ортото бүтэ сылдьыбыта эрээри, бүддьүөт коррективкатыгар көннөрүү киллэрэн сөргүтүллүбүтэ. Быйыл балаһыанньа олус уустук. Билигин “Якутия” хампаанньа субсидиялаах билиэттэри дэҥҥэ таһаарар, ол – былырыын көрүллүбүт үптэн.
Иккис тыын кыһалҕа – олохтоохтор улуус кииниттэн нэһилиэктэргэ көппөккө олорбуттара ый кэриҥэ буолан эрэр. Бары хайысхаларынан сарбыллыы барар турар, бүддьүөккэ үп-харчы суох. Ол гынан баран, айан-сырыы – бу дьон олоҕо. Хоту дойду дьоно, Арассыыйа атын гражданнарын курдук, төрөөбүт сирдэригэр айанныыр бырааптаахтар. Атын улуустарга араас бырагыраамманан көрүллэр үптэн тыыран, хоту улуустарга айан-сырыы тупсарыгар аныахха диэн этиилээхпин.
Яков Елисеев, Аллайыаха улууһун баһылыга :
– Дьокуускайтан Чокурдаахха диэри биир көтүү 34-42 тыһ. солк. буолла. Кэлэ-бара айанныырга 70-80 тыһ. наада. Субсидиялаах билиэт биир көтүүгэ 14 тыһ. атыыламмыта.
Ордук сытыы кыһалҕа социальнай рейстэргэ (улуус кииниттэн нэһилиэктэрэ диэри) турда. Аллайыахаҕа бары нэһилиэктэрбитигэр кэриэтэ кыһыҥҥы суол туруор диэри суолбут-ииспит суох, олохтоохтор бөртөлүөтүнэн эрэ айанныыр кыахтаахтар. Социальнай рейстэр балаҕан ыйын 15 күнүттэн тохтообуттара, билигин сайаапканы ылбаттар. Биһиги балаҕан ыйын ортото көтүппүт буоламмыт, айанныыр дьоммут айаннаабыта. Ити өттүгэр биһиэхэ билигин улахан аймалҕан тахса илик. Ол гынан баран, сотору кэминэн нэһилиэнньэ бөртөлүөккэ наадыйыаҕа, аймалныахтара. Онон, атын хоту улуустар курдук биһиги эмиэ социальнай рейстэри туруорсабыт.
Туох дьаһал ылылларый?
Ханнык кэм үтэн-анньан кэлбитин иһин, санавиацияны тохтотор табыллыбатын бырабыыталыстыба өйдүүр.
РФ Быраабыталыстыбата Саха сиригэр суһал мэдиссиинэ көмөтүн сайыннарарга диэн 122 мөл. көрөрүн туһунан иһитиннэрдэ. Үп-харчы “Продолжительная и активная жизнь” национальнай бырайыак “Совершенствование экстренной медицинской помощи” федеральнай бырайыак чэрчитинэн көрүллэр. Дьаһалга премьер-миниистир Михаил Мишустин илии баттаата. Бу харчыны Саха сиригэр санавиацияны үбүлээһиҥҥэ аныахтара.
Ил Дархан Айсен Николаев өрөспүүбүлүкэҕэ санитарнай көтүүлэр ураты суолталаахтарын мэлдьи бэлиэтиир.
Норуот дьокутааттара бу боппуруоһу өрөспүүбүлүкэ Бырабыыталыстыбатын кытта дьүүллэһиэхтэрэ, балаһыанньаны хонтуруолга тутан олоруохтара. Көрүллүбүт үп-харчы кыһалҕаны төрдүттэн быһаарбат эрээри, арктика улуустарыгар санавиация саатар чугастааҕы кэмҥэ көтөр кыахтаныаҕа. Салгыы балаһыанньа хайдах буоларын кэтээн көрүөхпүт.
Диана КЛЕПАНДИНА.
"Полярные авиалинии" хампаанньа пресс-сулууспатын хаартыската.
Информация о материале
Диана Клепандина
Диана Клепандина
18.10.25 09:39
2022 сылтан арктика улуустарын олохтоохторо субсидиялаах билиэтинэн сыана аҥаарыгар көтөр буолбуттара. Үөрбүппүт сыччах: бу бырагыраамма толору икки сыл үлэлээн баран, үбүлээһинэ кыайтарбатынан быйыл саас тохтоото.
Дьиҥэ, бэрт абыраллаах бырагыраамма этэ: арктика улуустарыгар салгынынан айан (авиаперевозка) үбүлээһинэ 11 төгүл улааппыта. Урут субсидиялаах билиэти атыылаһарга сааска хааччах баар эбит буоллаҕына, хоту улууска бырапыыскалаах эрэ буол – ким баҕарар сылы эргиччи сыана аҥаарыгар көтөр кыахтаммыта. Айанныыр киһи ахсаана 7,6 төгүл улааппыта, 34 тыһ. тахса киһи туһаммыта бэлиэтэнэр.
Субсидиялаах тарыып тоҕо тохтоото?
“Полярные авиалинии” хампаанньа генеральнай дириэктэрэ Семен Винокуров: “Авиахампаанньа арктика улуустарыгар субсидиялаах сыананан олохтоохтору таспытын иһин, өрөспүүбүлүкэ 257 мөл. солк. иэстээх олорор. Бу суумаҕа былырыыҥҥы иэс эмиэ киирэр. Иэс болдьоммут кэмигэр төлөммөтөх, эбиитин эбиллэ турар буолан арктика улуустарыгар субсидиялаах сыананан айаны тохтоторго быһаарынныбыт”, – диэн өссө быйыл саас кулун тутарга этэн турар. Ити курдук, кулун тутартан “Полярные авиалинии” хампаанньа чэпчэтиилээх сыананан көтүүнү тохтотон кэбиспитэ.
Дьиҥинэн, “иэһи төлүүргэ көрүллүөхтээх үп-харчы бүддьүөккэ киирбэт түгэнигэр, хампаанньа ньочоокко барар” диэн авиахампаанньа салалтата эрдэ сэрэппит. Иэс сылтан сыл аайы мунньаллан испит. Холобур, 2023 сылга хампаанньа субсидиялаах тарыыбынан 41 331 киһини таспыт, ити уопсай көтүүтүн 20 %-гар тэҥнэһэр. Маны таһынан социальнай маршруттарга 143 эбии рейси оҥорбут, 1 907 киһини былаанын таһынан таспыт. Ол түмүгэр өрөспүүбүлүкэ бүддьүөтэ 131,5 мөл. иэскэ киирбитэ биллэр (34,6 мөл. – улуустарга көтүүгэ, 97 мөл. – социальнай маршруттарга). Санатан эттэххэ, “Полярные авиалинии” хампаанньа Саха сирин 80 %-нын хабар. Уопсайа 197 маршрукка айанныыр (21 улууска уонна 176 – улуус иһигэр).
Үгүөрү үп диэтэҕиҥ! Эһиил балаһыанньа өссө ыарыах чинчилээх, “субсидиялаах көтүүгэ биир да солкуобай үбүлээһин көрүллүбэтэх” диэн иһиллэр.
Санитарнай авиация балаһыанньата хайдаҕый?
Улуустарга санитарнай көтүүлэри (рейстэри) эмиэ бу хампаанньа оҥорор. Балаҕан ыйыттан Ан-24 уонна Ан-26 сөмөлүөттэрин көтөллөрүн тохтотто. Билиҥҥи туругунан Ми-87 бөртөлүөт эрэ сылдьар.
Олохтоохтор ыксаан дьокутааттарга сурук суруйаллар, көмө көрдүүллэр. Парламент дьокутааттара Экэниэмикэ, инвестиция уонна бырамыысаланнас бэлиитикэтигэр бастайааннай кэмитиэт бастакы мунньаҕар бу сытыы кыһалҕаны ырытыстылар.
СӨ Тырааныспарын миниистирин солбуйааччы Ольга Рафаилова санитарнай рейс тоҕо тохтуон сөбүн маннык быһаарда: – Субсидиялаах көтүүгэ диэн өрөспүүбүлүкэ икки бырагыраамматыгар быйыл 276,6 мөл. көрүллүбүтэ. Былырыыҥҥыны кытта тэҥнээтэххэ, 4 төгүл кыра суумма. Ааспыт сыл түмүгүнэн өрөспүүбүлүкэ “Полярные авиалинии” хампаанньаҕа 193,7 мөл. иэстэммитэ. Бу барыта субсидиялаах сыананан көтүү иэһэ.
Семен Винокуров быһаарбытынан, авиахампаанньа өрөспүүбүлүкэ бүддьүөтүттэн көрүллүбүт 86 мөлүйүөнү олунньуга, федеральнай субсидияны от ыйыгар туһанан бүтэрбит. Инньэ гынан, билигин рейстэр иэс суотугар көтө тураллар.
– Алтынньы 15 күнүттэн санрейстэргэ оннооҕор бөртөлүөттэр көппүт буолуохтарын сөп”, – диэн генеральнай дириэктэр аһаҕастык эттэ.
Оттон социальнай рейстэринэн ордук дьыл уларыйар кэмигэр сиринэн айаннара суох, ыраах сытар нэһилиэктэр олохтоохтор улуус киинигэр айанныыллар. Судургутук, “Улуус иһигэр айан” диэххэ сөп.
Бу рейстэргэ көрүллүбүт үбү “Полярные авиалинии” хампаанньа от ыйыгар бүтэрбит. 21 оройуоҥҥа 110 көтүүгэр өрөспүүбүлүкэ бүддьүөттэн 84,8 мөл. көрбүт. 2024 сылы кытта тэҥнээтэххэ, 5 төгүл кыра. Хампаанньа 319 мөл. суумалаах 484 көтүүнү оҥорбут, өрөспүүбүлүкэ 210 мөл. иэстээх олорор.
Балаҕан ыйын 15 күнүттэн улуус иһигэр, ол эбэтэр улуус кииниттэн нэһилиэктэргэ, олохтоохтор кыайан көппөккө олороллор.
Улуус иһигэр айан: эрэйтэн эрэй...
Чахчы, хоту дойду киэҥ-нэлэмэн сирдээх-уоттаах. Сорох нэһилиэктэр улуус киинигэр да айанныыллара – туспа эрэй. Дьокуускайга субсидията суох тарыыбынан көтөрү киһи этэ да барбат.
Холобур, Орто Халыма улууһун кииниттэн сорох нэһилиэктэргэ кыһыҥҥы суол суох кэмигэр бөртөлүөтүнэн эрэ көтөр кыахтаахтар. Сыаната төһөнүй? Орто Халыма куоратыттан Хатыҥнаахха диэри – 9 тыһ., Эбээххэ диэри – 12 тыһ. Бу – биир киһиэхэ, биир көтүүгэ!
Кыһалҕа тула санааларын этинэллэр
Елена Голомарёва, Хотугу аҕыйах ахсааннаах төрүт омуктар боппуруостарыгар уонна Арктика дьыалаларыгар Ил Түмэнин сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ:
– Арктика улуустарыгар дьон айана-сырыыта олус уустугурда, кыһалҕа кыһарыйда. Субсидированнай айан үбүлээһинэ тохтоон турар. СӨ Бырабыыталыстыбата 2026 сыл бүддьүөтүгэр киллэрбит барылыгар субсидиялаах рейстэргэ үп-харчы көрүллүбэтэх. Норуот дьокутааттара маннык балаһыанньаны кытта сөпсөспөттөрүн биллэрэллэр. Үлэ салгыы бүддьүөт кэмитиэтигар барар.
Хоту улуустары социальнай суолталаах бородуукталарынан хааччыйыыга балаһыанньа эмиэ кытаанах. 2025 сылга көрүллүөхтээх харчы үп-харчы киирбэтэҕинэн көрүллүбэтэҕэ. Кэлэр 2026 сылга бу боппуруос эмиэ быһаарыллыбатах. Бородууктанан хааччынар, ону таһар үп-харчы суох.
Сергей Сивцев, Арктика бөлөҕөр норуот дьокутаата :
– Хоту олохтоохторун кытта сибээһи тутан олоробун. Олохтоохтор айманыахтарын айманаллар. Быйылгы сылга кыра харчы көрүллэн, хоту улуустарга субсидиялаах билиэт сыл бастакы аҥаарыгар төрүт эрдэ атыыланан бүппүтэ. Бу иннинэ эмиэ сыл ортото бүтэ сылдьыбыта эрээри, бүддьүөт коррективкатыгар көннөрүү киллэрэн сөргүтүллүбүтэ. Быйыл балаһыанньа олус уустук. Билигин “Якутия” хампаанньа субсидиялаах билиэттэри дэҥҥэ таһаарар, ол – былырыын көрүллүбүт үптэн.
Иккис тыын кыһалҕа – олохтоохтор улуус кииниттэн нэһилиэктэргэ көппөккө олорбуттара ый кэриҥэ буолан эрэр. Бары хайысхаларынан сарбыллыы барар турар, бүддьүөккэ үп-харчы суох. Ол гынан баран, айан-сырыы – бу дьон олоҕо. Хоту дойду дьоно, Арассыыйа атын гражданнарын курдук, төрөөбүт сирдэригэр айанныыр бырааптаахтар. Атын улуустарга араас бырагыраамманан көрүллэр үптэн тыыран, хоту улуустарга айан-сырыы тупсарыгар аныахха диэн этиилээхпин.
Яков Елисеев, Аллайыаха улууһун баһылыга :
– Дьокуускайтан Чокурдаахха диэри биир көтүү 34-42 тыһ. солк. буолла. Кэлэ-бара айанныырга 70-80 тыһ. наада. Субсидиялаах билиэт биир көтүүгэ 14 тыһ. атыыламмыта.
Ордук сытыы кыһалҕа социальнай рейстэргэ (улуус кииниттэн нэһилиэктэрэ диэри) турда. Аллайыахаҕа бары нэһилиэктэрбитигэр кэриэтэ кыһыҥҥы суол туруор диэри суолбут-ииспит суох, олохтоохтор бөртөлүөтүнэн эрэ айанныыр кыахтаахтар. Социальнай рейстэр балаҕан ыйын 15 күнүттэн тохтообуттара, билигин сайаапканы ылбаттар. Биһиги балаҕан ыйын ортото көтүппүт буоламмыт, айанныыр дьоммут айаннаабыта. Ити өттүгэр биһиэхэ билигин улахан аймалҕан тахса илик. Ол гынан баран, сотору кэминэн нэһилиэнньэ бөртөлүөккэ наадыйыаҕа, аймалныахтара. Онон, атын хоту улуустар курдук биһиги эмиэ социальнай рейстэри туруорсабыт.
Туох дьаһал ылылларый?
Ханнык кэм үтэн-анньан кэлбитин иһин, санавиацияны тохтотор табыллыбатын бырабыыталыстыба өйдүүр.
РФ Быраабыталыстыбата Саха сиригэр суһал мэдиссиинэ көмөтүн сайыннарарга диэн 122 мөл. көрөрүн туһунан иһитиннэрдэ. Үп-харчы “Продолжительная и активная жизнь” национальнай бырайыак “Совершенствование экстренной медицинской помощи” федеральнай бырайыак чэрчитинэн көрүллэр. Дьаһалга премьер-миниистир Михаил Мишустин илии баттаата. Бу харчыны Саха сиригэр санавиацияны үбүлээһиҥҥэ аныахтара.
Ил Дархан Айсен Николаев өрөспүүбүлүкэҕэ санитарнай көтүүлэр ураты суолталаахтарын мэлдьи бэлиэтиир.
Норуот дьокутааттара бу боппуруоһу өрөспүүбүлүкэ Бырабыыталыстыбатын кытта дьүүллэһиэхтэрэ, балаһыанньаны хонтуруолга тутан олоруохтара. Көрүллүбүт үп-харчы кыһалҕаны төрдүттэн быһаарбат эрээри, арктика улуустарыгар санавиация саатар чугастааҕы кэмҥэ көтөр кыахтаныаҕа. Салгыы балаһыанньа хайдах буоларын кэтээн көрүөхпүт.
Диана КЛЕПАНДИНА.
"Полярные авиалинии" хампаанньа пресс-сулууспатын хаартыската.
2022 сылтан арктика улуустарын олохтоохторо субсидиялаах билиэтинэн сыана аҥаарыгар көтөр буолбуттара. Үөрбүппүт сыччах: бу бырагыраамма толору икки сыл үлэлээн баран, үбүлээһинэ кыайтарбатынан быйыл саас тохтоото.
Дьиҥэ, бэрт абыраллаах бырагыраамма этэ: арктика улуустарыгар салгынынан айан (авиаперевозка) үбүлээһинэ 11 төгүл улааппыта. Урут субсидиялаах билиэти атыылаһарга сааска хааччах баар эбит буоллаҕына, хоту улууска бырапыыскалаах эрэ буол – ким баҕарар сылы эргиччи сыана аҥаарыгар көтөр кыахтаммыта. Айанныыр киһи ахсаана 7,6 төгүл улааппыта, 34 тыһ. тахса киһи туһаммыта бэлиэтэнэр.
Субсидиялаах тарыып тоҕо тохтоото?
“Полярные авиалинии” хампаанньа генеральнай дириэктэрэ Семен Винокуров: “Авиахампаанньа арктика улуустарыгар субсидиялаах сыананан олохтоохтору таспытын иһин, өрөспүүбүлүкэ 257 мөл. солк. иэстээх олорор. Бу суумаҕа былырыыҥҥы иэс эмиэ киирэр. Иэс болдьоммут кэмигэр төлөммөтөх, эбиитин эбиллэ турар буолан арктика улуустарыгар субсидиялаах сыананан айаны тохтоторго быһаарынныбыт”, – диэн өссө быйыл саас кулун тутарга этэн турар. Ити курдук, кулун тутартан “Полярные авиалинии” хампаанньа чэпчэтиилээх сыананан көтүүнү тохтотон кэбиспитэ.
Дьиҥинэн, “иэһи төлүүргэ көрүллүөхтээх үп-харчы бүддьүөккэ киирбэт түгэнигэр, хампаанньа ньочоокко барар” диэн авиахампаанньа салалтата эрдэ сэрэппит. Иэс сылтан сыл аайы мунньаллан испит. Холобур, 2023 сылга хампаанньа субсидиялаах тарыыбынан 41 331 киһини таспыт, ити уопсай көтүүтүн 20 %-гар тэҥнэһэр. Маны таһынан социальнай маршруттарга 143 эбии рейси оҥорбут, 1 907 киһини былаанын таһынан таспыт. Ол түмүгэр өрөспүүбүлүкэ бүддьүөтэ 131,5 мөл. иэскэ киирбитэ биллэр (34,6 мөл. – улуустарга көтүүгэ, 97 мөл. – социальнай маршруттарга). Санатан эттэххэ, “Полярные авиалинии” хампаанньа Саха сирин 80 %-нын хабар. Уопсайа 197 маршрукка айанныыр (21 улууска уонна 176 – улуус иһигэр).
Үгүөрү үп диэтэҕиҥ! Эһиил балаһыанньа өссө ыарыах чинчилээх, “субсидиялаах көтүүгэ биир да солкуобай үбүлээһин көрүллүбэтэх” диэн иһиллэр.
Санитарнай авиация балаһыанньата хайдаҕый?
Улуустарга санитарнай көтүүлэри (рейстэри) эмиэ бу хампаанньа оҥорор. Балаҕан ыйыттан Ан-24 уонна Ан-26 сөмөлүөттэрин көтөллөрүн тохтотто. Билиҥҥи туругунан Ми-87 бөртөлүөт эрэ сылдьар.
Олохтоохтор ыксаан дьокутааттарга сурук суруйаллар, көмө көрдүүллэр. Парламент дьокутааттара Экэниэмикэ, инвестиция уонна бырамыысаланнас бэлиитикэтигэр бастайааннай кэмитиэт бастакы мунньаҕар бу сытыы кыһалҕаны ырытыстылар.
СӨ Тырааныспарын миниистирин солбуйааччы Ольга Рафаилова санитарнай рейс тоҕо тохтуон сөбүн маннык быһаарда: – Субсидиялаах көтүүгэ диэн өрөспүүбүлүкэ икки бырагыраамматыгар быйыл 276,6 мөл. көрүллүбүтэ. Былырыыҥҥыны кытта тэҥнээтэххэ, 4 төгүл кыра суумма. Ааспыт сыл түмүгүнэн өрөспүүбүлүкэ “Полярные авиалинии” хампаанньаҕа 193,7 мөл. иэстэммитэ. Бу барыта субсидиялаах сыананан көтүү иэһэ.
Семен Винокуров быһаарбытынан, авиахампаанньа өрөспүүбүлүкэ бүддьүөтүттэн көрүллүбүт 86 мөлүйүөнү олунньуга, федеральнай субсидияны от ыйыгар туһанан бүтэрбит. Инньэ гынан, билигин рейстэр иэс суотугар көтө тураллар.
– Алтынньы 15 күнүттэн санрейстэргэ оннооҕор бөртөлүөттэр көппүт буолуохтарын сөп”, – диэн генеральнай дириэктэр аһаҕастык эттэ.
Оттон социальнай рейстэринэн ордук дьыл уларыйар кэмигэр сиринэн айаннара суох, ыраах сытар нэһилиэктэр олохтоохтор улуус киинигэр айанныыллар. Судургутук, “Улуус иһигэр айан” диэххэ сөп.
Бу рейстэргэ көрүллүбүт үбү “Полярные авиалинии” хампаанньа от ыйыгар бүтэрбит. 21 оройуоҥҥа 110 көтүүгэр өрөспүүбүлүкэ бүддьүөттэн 84,8 мөл. көрбүт. 2024 сылы кытта тэҥнээтэххэ, 5 төгүл кыра. Хампаанньа 319 мөл. суумалаах 484 көтүүнү оҥорбут, өрөспүүбүлүкэ 210 мөл. иэстээх олорор.
Балаҕан ыйын 15 күнүттэн улуус иһигэр, ол эбэтэр улуус кииниттэн нэһилиэктэргэ, олохтоохтор кыайан көппөккө олороллор.
Улуус иһигэр айан: эрэйтэн эрэй...
Чахчы, хоту дойду киэҥ-нэлэмэн сирдээх-уоттаах. Сорох нэһилиэктэр улуус киинигэр да айанныыллара – туспа эрэй. Дьокуускайга субсидията суох тарыыбынан көтөрү киһи этэ да барбат.
Холобур, Орто Халыма улууһун кииниттэн сорох нэһилиэктэргэ кыһыҥҥы суол суох кэмигэр бөртөлүөтүнэн эрэ көтөр кыахтаахтар. Сыаната төһөнүй? Орто Халыма куоратыттан Хатыҥнаахха диэри – 9 тыһ., Эбээххэ диэри – 12 тыһ. Бу – биир киһиэхэ, биир көтүүгэ!
Кыһалҕа тула санааларын этинэллэр
Елена Голомарёва, Хотугу аҕыйах ахсааннаах төрүт омуктар боппуруостарыгар уонна Арктика дьыалаларыгар Ил Түмэнин сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ:
– Арктика улуустарыгар дьон айана-сырыыта олус уустугурда, кыһалҕа кыһарыйда. Субсидированнай айан үбүлээһинэ тохтоон турар. СӨ Бырабыыталыстыбата 2026 сыл бүддьүөтүгэр киллэрбит барылыгар субсидиялаах рейстэргэ үп-харчы көрүллүбэтэх. Норуот дьокутааттара маннык балаһыанньаны кытта сөпсөспөттөрүн биллэрэллэр. Үлэ салгыы бүддьүөт кэмитиэтигар барар.
Хоту улуустары социальнай суолталаах бородуукталарынан хааччыйыыга балаһыанньа эмиэ кытаанах. 2025 сылга көрүллүөхтээх харчы үп-харчы киирбэтэҕинэн көрүллүбэтэҕэ. Кэлэр 2026 сылга бу боппуруос эмиэ быһаарыллыбатах. Бородууктанан хааччынар, ону таһар үп-харчы суох.
Сергей Сивцев, Арктика бөлөҕөр норуот дьокутаата :
– Хоту олохтоохторун кытта сибээһи тутан олоробун. Олохтоохтор айманыахтарын айманаллар. Быйылгы сылга кыра харчы көрүллэн, хоту улуустарга субсидиялаах билиэт сыл бастакы аҥаарыгар төрүт эрдэ атыыланан бүппүтэ. Бу иннинэ эмиэ сыл ортото бүтэ сылдьыбыта эрээри, бүддьүөт коррективкатыгар көннөрүү киллэрэн сөргүтүллүбүтэ. Быйыл балаһыанньа олус уустук. Билигин “Якутия” хампаанньа субсидиялаах билиэттэри дэҥҥэ таһаарар, ол – былырыын көрүллүбүт үптэн.
Иккис тыын кыһалҕа – олохтоохтор улуус кииниттэн нэһилиэктэргэ көппөккө олорбуттара ый кэриҥэ буолан эрэр. Бары хайысхаларынан сарбыллыы барар турар, бүддьүөккэ үп-харчы суох. Ол гынан баран, айан-сырыы – бу дьон олоҕо. Хоту дойду дьоно, Арассыыйа атын гражданнарын курдук, төрөөбүт сирдэригэр айанныыр бырааптаахтар. Атын улуустарга араас бырагыраамманан көрүллэр үптэн тыыран, хоту улуустарга айан-сырыы тупсарыгар аныахха диэн этиилээхпин.
Яков Елисеев, Аллайыаха улууһун баһылыга :
– Дьокуускайтан Чокурдаахха диэри биир көтүү 34-42 тыһ. солк. буолла. Кэлэ-бара айанныырга 70-80 тыһ. наада. Субсидиялаах билиэт биир көтүүгэ 14 тыһ. атыыламмыта.
Ордук сытыы кыһалҕа социальнай рейстэргэ (улуус кииниттэн нэһилиэктэрэ диэри) турда. Аллайыахаҕа бары нэһилиэктэрбитигэр кэриэтэ кыһыҥҥы суол туруор диэри суолбут-ииспит суох, олохтоохтор бөртөлүөтүнэн эрэ айанныыр кыахтаахтар. Социальнай рейстэр балаҕан ыйын 15 күнүттэн тохтообуттара, билигин сайаапканы ылбаттар. Биһиги балаҕан ыйын ортото көтүппүт буоламмыт, айанныыр дьоммут айаннаабыта. Ити өттүгэр биһиэхэ билигин улахан аймалҕан тахса илик. Ол гынан баран, сотору кэминэн нэһилиэнньэ бөртөлүөккэ наадыйыаҕа, аймалныахтара. Онон, атын хоту улуустар курдук биһиги эмиэ социальнай рейстэри туруорсабыт.
Туох дьаһал ылылларый?
Ханнык кэм үтэн-анньан кэлбитин иһин, санавиацияны тохтотор табыллыбатын бырабыыталыстыба өйдүүр.
РФ Быраабыталыстыбата Саха сиригэр суһал мэдиссиинэ көмөтүн сайыннарарга диэн 122 мөл. көрөрүн туһунан иһитиннэрдэ. Үп-харчы “Продолжительная и активная жизнь” национальнай бырайыак “Совершенствование экстренной медицинской помощи” федеральнай бырайыак чэрчитинэн көрүллэр. Дьаһалга премьер-миниистир Михаил Мишустин илии баттаата. Бу харчыны Саха сиригэр санавиацияны үбүлээһиҥҥэ аныахтара.
Ил Дархан Айсен Николаев өрөспүүбүлүкэҕэ санитарнай көтүүлэр ураты суолталаахтарын мэлдьи бэлиэтиир.
Норуот дьокутааттара бу боппуруоһу өрөспүүбүлүкэ Бырабыыталыстыбатын кытта дьүүллэһиэхтэрэ, балаһыанньаны хонтуруолга тутан олоруохтара. Көрүллүбүт үп-харчы кыһалҕаны төрдүттэн быһаарбат эрээри, арктика улуустарыгар санавиация саатар чугастааҕы кэмҥэ көтөр кыахтаныаҕа. Салгыы балаһыанньа хайдах буоларын кэтээн көрүөхпүт.
Диана КЛЕПАНДИНА.
"Полярные авиалинии" хампаанньа пресс-сулууспатын хаартыската.
0
0
0
0
0
0
