Уопсастыба

Тиксии олохтооҕо Иринаны Дьокуускайга кэлэ сылдьарын көрсөн, онно олох-дьаһах хайдаҕын туһунан ыйыталаспыппар маннык кэпсээтэ: – Куораттыы тииптээх Тиксии бөһүлэгин таһынан, улууска Намы, Хара Уулаах, Таймылыыр, Сииктээх, Бороҕон, Уус Өлөнүөк нэһилиэктэрэ бааллар. Уус Өлөнүөк олохтоохторо балыгынан, булдунан дьарыктаналлар, Хара Уулаах уонна Бороҕон олохтоохторо таба ииттэллэр.
Тиксии нэһилиэнньэтэ сэбиэскэй кэмҥэ элбэх этэ, 1990-c cылларга байыаннай чаастары көҕүрэтии буолбутугар, көһүү улаатан, киһи аҕыйаабыта, быраҕыллыбыт дьиэ бөҕөтө баара. Билигин байыаннайдары төттөрү аҕалтаан эрэллэр, онон улуус киинин 50 %-а олохтоох омуктар, 50 %-а нууччалар, украинецтар, киргиистэр, алтаецтар уо.д.а. Кэлии омуктар атыынан дьарыктаналлар, хас да маҕаһыыннаахтар, кафелардаахтар.

Аһы-үөлү, атын да табаары кыһыҥҥы суолунан массыынанан, сайын уу суолунан уонна сөмөлүөтүнэн тиэйэн аҕалаллар. Сэбиэскэй кэмҥэ ас-таҥас өттүнэн Москубаттан быһа хааччыллан олорбуппут, ол иһин бэл, Дьокуускайтан атыылаһа тиийэллэр этэ. «Туох барыта баар эбит», -- диэн ымсыырааччылар аҕай. Билигин биһиэхэ сыана олус ыарахан. Холобур, хортуоппуй киилэтэ 200 cолк., дьаабылака 400, банаан, виноград 600-700 солк. Бу саҥа сылтан өссө үрдээтэҕэ дии. Дьокуускайга диэри сөмөлүөт билиэтэ 40 тыһ. солк., субсидиялаах билиэт 28 тыһ. солкуобай. Массыына кыһыҥҥы кэмҥэ эрэ сылдьар, Дьокуускайтан нэдиэлэни быһа айанныан сөп.
Маҕаһыыҥҥа ынах этэ, ряпушка эрэ атыыланар, оттон таба этин уонна атын балыгы Саҥа сыл иннинэ уонна саас нэһилиэктэр аҕалан, массыына үрдүттэн атыылыыллар. Биллэриитэ батсаабынан тарҕанар, онно элбэҕи ылан хаһаанабыт. Сүрүннээн кыыл таба этэ атыыланар, Бороҕонтон сороҕор иитиэх таба этин эмиэ аҕалаллар.
Халлааммыт кыһын -30-тан тахса, муҥутаан -42 тымныы буолар. Муора уорааныттан буолуо, итиччэ да кыраадыска олус тымныы. Урут үксүгэр буурҕа бөҕөтө түһэрэ, оччоҕо сылыйар этэ, -19 буолааччы, кэлиҥҥи сылларга аҕыйаата. Ол иһин дойду тымныыта кэллэ дииллэр. Буурҕа үс күнтэн биир нэдиэлэҕэ тиийэ түһээччи, хаар өрө ытылла турар, туох да көстүбэт буолар, оччоҕуна мунан атын сиргэ баран хаалыахха сөп. Мунуу түбэлтэлэрэ тахсааччылар.
Буурҕаҕа киһи сирэйэ бүтүннүү хаар буолар, ол аны ууллан мууһурар. Уһуйаан, оскуола, атын да тэрилтэ үлэтэ тохтуур. Ханна да барбаккын, дьиэҕэ олороҕун. Эр дьон эрэ үлэлиир. Сороҕор дьону вездеходунан таһаллар. Билигин интернет үйэтигэр оҕолор дьиэҕэ олорон үөрэнэллэр. Кэлин тутуу барбат, сэбиэскэй кэмнээҕи таас дьиэлэргэ олоробут. Мас дьиэлэр диэннэр суохтар, – диэн кэпсээнин түмүктээтэ.
Тыйыс тымныылаах, кытаанах усулуобуйалаах хотугу улуустарга былыр-былыргыттан олус тулуурдаах, хоһуун-хоодуот санаалаах, үлэһит, үтүө сүрэхтээх, сайаҕас, ыалдьытымсах дьон олохсуйан, ити дойдуну иччилээн олороллор. Хоту дойду ырыаҕа ылланар, кэпсээҥҥэ киирэр кэрэ айылҕатын кэрэхсиэх, олохтоох дьонунуун сэһэргэһиэх баҕам батарбат.

Хаартысканы ааптар хааччыйда.