Уопсастыба

Ааһан иһэн көрдөххө, бачча кыраһыабай архитектуралаах дьиэҕэ атын тугу да кыайан олохтообокко, оҕолору аралдьытар киини оҥорбокко, арыгы маҕаһыыныгар биэрбиттэрэ хайдах эрэ олуона соҕустук көстөр.  

Киһи саамай сонньуйара «Ремикс»-тан таҕыстыҥ да биэс хардыыны оҥороот, аттыгар турар 9 этээстээх дьиэ кэтэҕэр оҕо оонньуур былаһааккатыгар кэтиллэ түһэҕин.

Оҕолор барахсаттар хачыаллыы сылдьан, кыраадыстаах утаҕы кылыгыраппытынан киирэр-тахсар дьону тутан олорон көрөллөр. Аны ылбыт астарыгар топпотох орто холуочук, аһыы сыттаах-сымардаах дьон тиэрэ-маары үктээн, оҕо былаһааккатын таһынан эбинэр маҕаһыыннарыгар киирэллэр. Итирдэр утаҕы хото атыылыыр маҕаһыын таһыгар оҕолор оонньуу сылдьаллара дьэ, дьикти көстүү.

Ирдэбили ким да тутуспат

Дьиҥэр, оскуолаттан, дьон олорор дьиэтиттэн, балыыһаттан арыгы атыылыыр маҕаһыын бачча миэтэрэ тэйиччи туруохтаах диэн сокуонунан олохтоммут ирдэбил баар.

Ону «Ремикс» төһө тутуһарын билээри, эспэримиэн оҥорон, бииргэ үлэлиир кэллиэгэбин кытта рулетканан кэмнээн көрдүбүт. Итирдэр утаҕы атыылыыр маҕаһыын киирэр ааныттан кэккэлэһэ турар 202 түөлбэ 9 куорпуһун эркинигэр диэри баара-суоҕа быһа холоон 23 миэтэрэ эбит. Оттон ирдэбил быһыытынан, алкомаркет элбэх кыбартыыралаах дьон олорор дьиэтиттэн 50 миэтэрэ тэйиччи туруохтаах этэ.

Доруобуйа харыстабылын эбийиэгэр диэри арыгы атыылыр маҕаһыын 200 миэтэрэ ыраах туруохтаах. «Ремикс»-тан таҕыстыҥ даҕаны, Дьокуускай куорат Мэдиссинискэй киинин 2 №-дээх (уруккута дьон билэринэн 4 №-дээх) поликлиниката турар. Рулетканан кэмнээбиппит, кыраадыстаах утаҕы атыылыыр маҕаһыынтан поликлиника эркинигэр диэри 42 миэтэрэ.

Көстөрүн курдук, 202 түөлбэҕэ баар «Ремикс» бары ирдэбили кэһэн туран, оҕо былаһааккатын уун-утары көрбүтүнэн нэһилиэнньэҕэ кыраадыстаах утах арааһын атыылыы турар. Аны поликлиника кэтэҕэр кэккэлэһэ аҕыйах миэтэрэлээх сиргэ иккис алкомаркет баар, эмиэ этиллибит 200 миэтэрэни кэһэн туран үлэлиир.

Чөл олоҕу өрө тутар бэлиитикэ олохсуйбута ыраатта эрээри, 202-ис биир дьоҕус түөлбэҕэ хас хардыыҥ аайы кыраадыстаах утаҕы атыылыыр маҕаһыыннар бааллар, оттон дьон успуорка уһуйуллар, интэриэстэринэн көрөн сөбүлүүр дьарыктарынан мустар сирдэрэ тоҕо эрэ суох.

Манна элбэх бэтэрээннэр, аҕам саастаах дьон олороллор эрээри, бары бииргэ мустан, иистэнэр, баайар, үҥкүүлүүр, хабылык-хаамыска оонньуур, иллэҥ кэмнэрин атаарар, аралдьыйар, сэргэхсийэр сирдэрэ мэлигир. Кыһыҥҥы уһун киэһэлэри кыраадыстаах утаҕы иһэн тыыҥҥытын таһаарыҥ диэбит курдук эргиччи алкомаркет арааһа дэлэгэй.

“Сирбитин чааһынай бас билиигэ биэрбиттэрэ”

Олохтоох дьон тоҕо ким даҕаны кыһамматын, буолуохтааҕын курдук аттынан ааһа туралларын көрөн, 202 түөлбэ тутуллуоҕуттан 35 сыл манна олорор биир саамай көхтөөх староста, «Күннээх кытыл» ТСЖ бэрэссэдээтэлин Ольга Алексееваны кытта кэпсэттим. Кини оҕолорго анаммыт «Гулливер» кафе хайдах арыгы атыылыыр маҕаһыыҥҥа кубулуйан хаалбыт устуоруйатын саас-сааһынан кэпсээтэ.

—   202 түөлбэ тутулларыгар былаан быһыытынан, билигин «Ремикс» маҕаһыын турар сирэ аттынааҕы 8,9,10,11 куорпус былаһааккалара диэн бырайыактаммыта. Урут онно баскетбольнай сетка баара, оҕолор таһырдьа тахсан мээчиктииллэрэ, оонньууллара. 2000 сылларга олохтоохтор оҕолорго аналлаах туох да суох диэн туруорсаннар, остуоруйа дойдутун курдук бэрт мааны архитектуралаах «Гулливер» кафены тутан таһаарбыттара. Ол эрэн биир сыл курдук үлэлээт, эрэстэрээн буолбута, итирии-кутуруу, охсуһуу тэнийэн, саптарбыттара.

Онно «Дьиэ кэргэн үгэһэ» маҕаһыын олохсуйбута билигин «Ремикс» буолан турар.

Өссө уонунан сыл анараа өттүгэр 202 түөлбэ 8,9,10,11 куорпустар былаһааккаларын куорат дьаһалтата чааһынай бас билиигэ биэрэн кэбиспитин кэлин билбиппит. Дьиҥэр, управа сөбүлэҥин биэрдэҕинэ биирдэ сири чааһынай бас билиигэ көһөрөллөр. Онон бу түөрт куорпустар олохтоохторо оҕо оонньуур, успуордунан дьарыктанар киэҥ-куоҥ былаһаакката суох хаалбыттара.

«Гулливер» кэннигэр оҕолорго сир баар диэн уоскуппуттара эрээри, 2015с. эбии дьиэ тутаары дьардьаматын таһаарбыттара эрээри, быраҕыллан турбута ыраатта. Нэһилиэнньэ санаатын ыйыппакка, публичнай истии оҥорбокко каркаас туппуттара уонча сыл ситэриллибэккэ турар.

9 куорпус кэннигэр аҕыйах сыллааҕыта бэрт дьоҕус оҕо былаһааккатын туппуттара, ону кытта сэргэстэһэ «Ремикс» арыгы атыылыыр маҕаһыын аһыллыбытыгар утаран, санаабытын этэ, сурук суруйа сатаабыппыт. 203 түөлбэҕэ Үөрэхтээһин биир кэлим киинигэр ыытыллыбыт куорат баһылыгын отчуотугар алкомаркеттар боппуруостарын көтөхпүттэригэр эмиэ этэн көрбүппүт. Көрөргүт курдук, туох да туһа тахсыбата. Маҕаһыын аһыллыаҕыттан тоҕус этээстээх дьиэҕэ олорор 600 ыал оҕолорун оонньотор, успуордунан дьарыктыыр сирэ суох хааллылар.

Бу эргин олорор оҕолор башнялаах дьиэни интэриэһиргээн, арыгы атыылыыр маҕаһыыны өҥөйөн көрөллөр. Кинилэр харахтарын далыгар улахан дьон бытыылка тутан тахсаллар, онон оҕолор буолуохтааҕын курдук ылыналлар.

Саатар кыраадыстаах утаҕы матыылыыр маҕаһыын хаһаайыттара тиэргэннэригэр сибэккини олордубаттар, тулалыыр эйгэни тупсарарга, ыраастык тутарга кыһаллыбаттар, аҥаардас халыҥ харчыны эккирэтэргэ өрө мөхсөллөр.

«Ремикс»-тэн утары турар маҕаһыын эмиэ арыгы атыылыыр, онтон салгыы бардаххына, «Токко» кэлэр, онно эмиэ кыраадыстаах утах кырыы кырыытынан.

202 түөлбэ ортотугар Тулаайах оҕолор дьиэлэрэ баар этэ, кинилэр көһөллөрүгэр олохтоохтор, бэтэрээннэр дьон иллэҥ кэмин атаарар досуговай киинин арыйарга туруорсан көрбүппүт даҕаны, куорат салалтата утары барбатаҕа. Билигин онно ыксаллаах быһыыга-майгыга санавиациянан суһал көмөнү оҥорор мэдиссиинэ олохсуйан олорор. Дьон олорор дьиэлэрин быыһыгар кинилэри тоҕо манна олохтообуттара өйдөммөт. Бу аттынааҕы дьиэлэргэ олорор оҕолор, үөрэнээччилэр иллэҥ кэмнэрин сүүрэн-көтөн, оонньоон-көрүлээн атаарар сирдэрэ суох.

Ити этиллибит алкомаркеттар тастарыгар «Фермер» маҕаһыын иннигэр аспаал алдьанан күөрэ-лаҥкы бара сытар, ону көрөн оҥорор да киһи көстүбэт. Онно ыраас ууну, оҕуруот аһын атыылыыр киоскалар бааллар эрээри, тиэргэннэрин тупсарарга төрүт да кыһамматтар.

«Набережнай» маҕаһыын тутуллуоҕуттан 40 сыл тухары биирдэ даҕаны тас эркинин кырааскалыы иликтэр, Анал байыаннай дьайыыга 202 түөлбэ олохтооҕо, хорсун буойун Василий Данилов олоҕун толук уурбутун кэриэстээн, кини мэтириэтин уруһуйдаабыттара.

Куорат дьаһалтата маҕаһыыннаах урбаанньыттарга «Набережнай» дьиэтин куортамныыр, онтон добуочча дохуот ылар эрээри, аҕыйах бааҥка кырааскаҕа харчы көстүбэтэ дьикти. Икки этээстээх маҕаһыыҥҥа кыраан сакаастаабакка, киһи онно-манна салҕанан швабранан да тиийэн кырааскалыыр дьиэтэ. Сүүрбэччэ тыһыынча баҕас «Набережнай» маҕаһыын тас эркинин кырааскалыырга көстүөн сөп этэ. Ол эрэн дьиэлээх хаһаайын хамсаныан баҕарбат. Оттон маҕаһыын иһигэр киирдэххэ, өссө ааспыт үйэттэн өрөмүөн ыытылла илик.

Биһиги оройуоммутугар үлэлиир маҕаһыыннар, урбаанньыттар саатар тиэргэннэрин тупсараллара, оту-маһы, сибэккини олордоллоро буоллар.

202-ис дьиҥэр, сатыы киһи аҕыйах мүнүүтэнэн эргийэн кэлэр дьоҕус түөлбэтигэр хас хардыыҥ аайы арыгы маҕаһыынын оннугар оҕолорго, аҕа саастаах дьоҥҥо эт-хаан өттүнэн эрчиллэргэ, сөбүлүүр дьарыктарынан мустарга досуговай киини арыйдахха, ордук туһалаах буолуо этэ, — диэн Ольга Юрьевна санаатын үллэстэр.  

Түмүк санаа

Ил Дархан Айсен Николаев этэринэн, 2030 сылга диэри Саха Сирин нэһилиэнньэтэ 80 сааһыгар диэри тиийэрин ситиһиэхтээхпит. Маннык туругунан, биир түөлбэҕэ хас хардыыҥ аайы алкомаркеттар кэчигирэһэн тураллар, оттон ыраах барбакка дьиэҥ таһыгар кыһыннары-сайыннары эти-сиини эрчийэргэ, хамсанарга сөптөөх усулуобуйа суох түгэнигэр ити соругу ситэрбит саарбах курдук.

Эрэдээксийэ хаартыскаҕа түһэриитэ.