“ Екатерина II реформалара Арассыыйа устуоруйатыгар улахан суолталааҕын учуоттаан уонна 2029 сылга төрөөбүтэ 300 сыла туоларынан, уурахтыыбын: 1. РФ бырабыыталыстыбатын 2029 сылга Екатерина II төрөөбүтэ 300 сыла туоларын бэлиэтиир туһунан этиитин ылынарга”, -диэн докумуоҥҥа ыйыллыбыт.
В. Путин РФ Бырабыыталыстыбатыгар 6 ый иһигэр бырааһынньыгы бэлэмнииргэ, ыытарга анаан тэрийэр хамыыһыйаны олохтуурга уонна сүрүн тэрээһиннэр былааннарын оҥорон, бигэргэтэргэ сорудахтаата. Ону тэҥэ, эрэгийиэннэр былаастарыгар Екатерина II төрөөбүтэ 300-с сылын бэлиэтиир бырааһынньыгы бэлэмнээһиҥҥэ, ыытыыга кытталларыгар этилиннэ.
ххх
Саха Сирин уонна Екатерина II ыраахтааҕылыыр кэмин кытта бииргэ тутан көрдөххө, 1766 сыллаахха ыраахтааҕы саҥа Уложение (сокуоннар хомуурунньуктара) хамыыһыйатын олохтооһун туһунан Манифеһа тахсан, дьокутааттары бу сокуоҥҥа олоҕуран талар буолбуттара. Сахалартан бастакынан Хаҥалас улууһуттан Маһары Баһыакап хос сиэнэ Софрон (Василий) Сыранов талыллыбыта. Кини Хаҥалас улууһун бастакы кулубатын быһыытынан уонна саҥа Уложениены оҥорор Екатерининскай хамыыһыйаҕа дьокутаатыстыбаны ситиспитинэн биллэр. 1768 сыл алтынньы 23 күнүгэр буолбут Хамыыһыйа мунньаҕар “о принятии Сыранова в число прочих депутатов и о произведении ему надлежащего жалованья, так как “иные якуты не точно кочевые, но зиму прибывают в своих жилищах” диэн императрица анал Ыйааҕа тахсыбытын туһунан биллэрбиттэрэ.
Софрон Сыранов Екатерина II кытта көрсүһүүтүнэн сахалар бэйэлэрин салайыныыларын ситиспитэ, ол курдук: дьаһааҕы тутууну харчынан төлөөһүнүнэн солбуйбуттара, нолуогу тойотторунан бэйэлэринэн хомуйары киллэрбиттэрэ, тойоттору нолуоктан босхолообуттара, тойоттор Арассыыйа киин куоратыгар баралларыгар Дьокуускайга баар судаарыстыбаннай дьаһалтаттан уруккута булугуччулаах сөбүлэҥи ылары тохтоппуттара. Санаттахха, бу сокуон балайда өр, 1896 сыллаахха диэри үлэлээбитэ.
1783 сыллаахха Саха Сирэ Иркутскай губерниетын уеһын оннугар, туспа уобалас быһыытынан биллэриллибитэ. Уобалас иһигэр Жиганскай, Зашиверскай, Олекминскай, Оленскай уонна Дьокуускай уезтара киирэллэрэ. Ол гынан баран, бу уобаласпыт 1796 сыллаахха эрэ диэри турбута, ити сыл саҥа император Павел I ыйааҕынан Саха Сирэ эмиэ Иркутскай губерния уеһынан буолбута.
Хаартыска ИТАР-ТАСС, Алексей Никольскай
-
3
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
