Уопсастыба

Тэрээһини олохтоох салалта, култуура киинин, бибилитиэкэ, оскуола, уһуйаан үлэһиттэрэ, бэтэрээн сэбиэтэ, төрөппүт оҕолоро, аймахтара бары кыттыһан тэрийдилэр. Бастатан туран, Николай Семенович кэргэнинээн, Социалистическай Үлэ Дьоруойа Екатерина Иннокентьевна Новгородовалыын олорбут дьиэлэригэр өйдөбүнньүк дуосканы аһыы буолла. Мустубут дьон Николай Семеновиһы, Екатерина Иннокентьевнаны үтүө тылынан ахтан, кинилэр олохторун-үлэлэрин холобурдарыгар үүнэр көлүөнэ ыччат иитиллэрин махталынан аҕыннылар.

Салгыы спорткомплекска Марина Васильева, Александра Кларова иилээн-саҕалаан, ахтыы киэһэтин ыыттылар. Иһирэх ахтыылары оскуола үөрэнээччилэрин, «Сандаара» ырыа ансаамбылын, Майа орто оскуолатын 4-с кылааһын үөрэнээччитэ Лейла Терентьева ырыалара киэргэтэн биэрдилэр.
Никоалй Семенович туһунан элюэх киһи истиҥ-иһирэх тылаарынан аҕыннылар. I Тыыллыма нэһилиэгин  баһылыга Руслан Афанасьев, : «Билигин Тыыллымаҕа 490 киһи олорор. Биир үөрүүлээх сонуммутунан нэһилиэккэ «күөх төлөн» киирбитэ буолар. Николай Семенович саҕана үс кыра холкоус холбоһон, Лоомтукаҕа кииннээн үлэлээн, үрдүк көрдөрүүлэри ситиһэн, өрөспүүбүлүкэ таһымыгар биллэ, хайҕана сылдьыбыттара», -- диэтэ.  Лоомтука кыраайы үөрэтээччитэ Раиса Егорова Николай Семенович төрдүн-ууһун туһунан сырдатта. Оттон Тамара Карпова маннык кэпсээтэ: «Николай Семенович ийэтэ Евдокия Ивановна уонна мин ийэм аҕас балыстыылар этэ. Ийэм эдьийин батыһан, илин эҥэргэ кэлбитэ. Кэриидэнэн, Лоомтуканан бииргэ олоро сылдьыбыппыт. Ньукулай наһаа кытыгырас, кыанар буолан, оҕо эрдэҕиттэн убайынаан илии-атах оонньууларыгар кытталлара, саастыылаахтарын успуортка көҕүлүүллэрэ. Араас үлэлэргэ Михаил Петров дьаһалынан сылдьаллара. Кинини олус ытыктыыллара. Николай Семенович Лоомтукаҕа бастаан ааҕар балаҕаҥҥа үлэлии сылдьыбыта. Аармыйаттан кэлэн баран, аттынааҕы ыал кыыһын кэргэн ылан, 6 оҕоломмуттара. Кэргэнэ ыалдьан, олохтон эрдэ барбыта. Онтон кэлин Екатерина Иннокентьевналыын холбоһон, 8 оҕону иитэн улаатыннарбыттара. Кинилэр оҕолорунаан сибээспитин быспаппыт. Өрүү билсэ-көрсө, сылдьыһа, өйөһө турабыт».
Култуура бэтэрээнэ Альбина Баишева: «Култуура киинигэр үлэлии сылдьан, Николай Семеновиһы батыһа сылдьан оту кээмэйдэһэн, Хаптаҕай алаастарын уһаты-туора хаамсыбытым, элбэх схеманы оҥорсубутум. Учууталым Василий Оконешников черчениеҕа үчүгэйдик үөрэтэн, схеманы бэркэ оҥорсубуппар махтана санаабытым. Павловскайга оскуолаҕа Николай Семенович улахан уолун, Семены, кытары бииргэ үөрэммитим. Семен Николаевич үөрэҕэр чаҕылхай этэ. Кэлин өрөспүүбүлүкэ таһымыгар ситиһиилээхтик үлэлээбитэ. Хаптаҕайга аҕабын кытта бырыһыаҥҥа оттуурбут. Түһэриллибит былааны толорон баран, талах, дулҕа төрдүгэр сэмсэ от тирбэҕэлиирбит. Ону Ньукулай Сэмэнэбис хаалларара, оннук сиэрдээх майгылаах, дьону өйдүүр киһи этэ».

Иитэр-үөрэтэр үлэ бэтэрээнэ Валентина Соломонова: «Мин аҕабын Иван Иванович Устиновы уонна Николай Семенович Назаровы отделение үлэтин өрө тартара диэн, Хаптаҕайга ыыппыттара. Иккиэн тыа үлэтин, олоҕун, кыһалҕатын бэркэ билэр, дьоҥҥо тылларын ылыннарар, үлэни сөпкө аттарар салайааччылар этэ. Бэйэ-бэйэлэрин ситэрсэн, өйдөһөн бэркэ үлэлээбиттэрэ».
Хаптаҕай нэһилиэгин ааспыт сыллара баһылыга Екатерина Гаврильева: «Үөрэҕи бүтэрэн исписэлиис буолан кэлэрбэр, Николай Семенович курдук уопуттаах киһи настаабынньыктаабыта, билигин санаатахпына, дьылҕам бэлэҕэ эбит. Дьэ, тыһыынчанан ахсааннаах сүөһүлээх пиэрмэлэри көрөн-истэн сылдьыбыппыт. Үлэ күөстүү оргуйара. Улахан хаһаайыстыба үлэтэ: ото, уута, үүтэ элбэх этэ, ону барытын кэмигэр сөпкө дьаһайан иһиэххэ наада этэ. Николай Семенович ханна, хайдах хаачыстыбалаах, төһө кээмэйдээх от турарын эндэппэккэ билэрэ, ханнык оту ньирэйдэргэ, ынахтарга, субаннарга биэрэри наардаан сүбэлиирэ. Кини баарыгар от-аһылык боппуруоһугар хаһан да ыктарбат буоларбыт». Николай Семенович уола Михаил Назаров: « Николай Семенович уонна Екатерина Иннокентьевна оҕолоро ыал буолан, үөрэхтэнэн, өөрспүүбүлүкэни, куораты, улууһу салайар эппиэттээх үлэлэргэ ситиһиилээхтик үлэлээн, төрөөбүт дойдуларын сайдыытыгар сүҥкэн кылааты киллэрбиттэрин бары билэбит, махтанабыт, киэн туттабыт», -- диэтэ.
Ити курдук, Николай Семенович үлэлээн, олох олорон ааспыт Хаптаҕайын, төрөөбүт-үөскээбит Тыыллыматын, тапталлаах Павловскайын дьонноро кэлэн, истиҥ-иһирэх тылынан, өйдөрүгэр-сүрэхтэригэр тугу ордук чорботон, күндүркэтэн саныы сылдьалларын үллэһиннилэр. Саалаҕа Николай Семенович олоҕун сырдатар матырыйааллар, кинигэлэр, хаһыаттар, хаартыскалар быыстапкалара туруорулунна. Үтүө киһи олоҕун оҕолоро, сиэннэрэ, хос сиэннэрэ, биир дойдулаахтара салҕыы сылдьаллар.

Зинаида Игнатьева, Арассыыйа Суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ.