Ол курдук Сунтаар улууһун салалтатын ыҥырыытынан Төрөөбүт тыллары үөрэтэр, харыстыыр уонна сайыннарар киин салайааччыта, педагогика билимин дуоктара Феодосия Габышева уонна бу киин сүрүннүүр научнай үлэһитэ, педагогика билимин хандьыдаата Надежда Васильева тэрилтэ салайааччыларыгар, үөрэх эйгэтин үлэһиттэригэр уонна саха тылын, литературатын учууталларыгар анаан билиҥҥи кэмҥэ олус суолталаах кэпсэтиини төгүрүк остуол тула ыыттылар.
Төрөөбүт төрүт тылбытын сайыннарар, итиэннэ тылы сүтэрбэккэ, харыстаан илдьэ сылдьан кэлэр көлүөнэҕэ чөл хаалларар, тириэрдэр туһунан киэҥ анаарыылаах кэпсэтиилэр өрөспүүбүлүкэ таһымыгар эрэ буолбакка, дойду үрдүнэн сытыытык турар. Кэлиҥҥи кэмҥэ бу тула улахан сийиэстэр ыытыллаллар. Ол курдук соторутааҕыта дойду тэбэр сүрэҕэр Арассыыйа федерациятын норуоттарын төрөөбүт тылларын учууталларын Бүтүн Арассыыйатааҕы сийиэһэ буолан ааспыта. Манна Саха сирин дэлэгээссийэтэ, олор истэригэр биһиги улууспутуттан Сунтаардааҕы политехническай лиссиэй-интэринээт саха тылын уонна литературатын учуутала, тыл хамсааһынын актыбыыһа Сардаана Афанасьева көхтөөхтүк кыттан, уопуттарын тарҕатан, атын эрэгийиэннэр үлэлэрин билсэн, санаа атастаһан кэлбиттэрэ. Киниэхэ Сунтаар улууһун үөрэҕириитин сайдыытыгар таһаарыылаах үлэтин иһин «Надежда Якутии» бэлиэни Феодосия Габышева эҕэрдэлээн туран үөрүүлээх быһыыга-майгыга туттарда.
Бүгүҥҥү сүбэ мунньах кыттыылаахтарыгар Феодосия Васильевна сийиэс түмүктэрин билиһиннэрэн, сүрүн бэлиэтээһиннэргэ тохтоон ааста:
- Инники турар сыаллары-соруктары, сокуоҥҥа тахсар уларыйыылары, төрөөбүт тыл учууталларын чааһа, кинилэр үлэлиир усулуобуйаларын тэрийии, учуобунньуктарынан хааччыйыы о.д.а боппуруостарга туох, хайдах үлэни ыытар туһунан киэҥ анаарыылаах кэпсэтии буолбута. 2030 с. дылы ылыныллыбыт “СӨ саха тылын, литэрэтиирэтин, култууратын үөрэтии кэнсиэпсийэтэ” олоххо киириитин сүрүн тосхоллорун дьүүллэһэн, ырытыһан, онно тирэҕирэн салгыы хайдах үлэлиэхтээхпитин быһаарсан, дойду үрдүнэн буола турар уларыйыыларга биһиги омук быһыытынан хайдах көмүскэнэн, тэринэн дьаһаллары ылыныахтаахпытый диэн СӨ үөрэҕирии министиэристибэтиттэн улахан сурук барбыта. Туһалаах кэпсэтии буолбута. Салгыы уопсастыбаннаһы, төрөппүттэри кытта хардарыта үлэҕэ болҕомто эрэйиллэр.
Маны тэҥэ Дьокуускайга Саха тылын, литературатын уонна култууратын учууталларын III өрөспүүбүлүкэтээҕи сийиэһэ уонна бибилэтиэкэ үлэһиттэригэр 1-кы сийиэс буолан ааспыта. Маннык хабааннаах тэрээһиннэр тыл үөрэхтээхтэрин эрэ буолбакка салайааччылар, уопсастыбанньыктар, төрөппүттэр биир ситимнээх үлэни ыыталларыгар көмө буолар. Кинилэр бары бииргэ кыттыһан үлэлээтэхтэринэ эрэ төрөөбүт тылбыт сүтэн, симэлийэн биэриэ суох этэ, – диэн сийиэс кыттыылаахтара санааларын этинэллэр.
Тустаах сокуон барылынан уонна РФ үөрэҕин министиэристибэтэ ылыныытынан төрөөбүт тыл диэн биридимиэт суох буолар кутталламмыта. Маныаха, Феодосия Габышева Судаарыстыбаннай Дуума национальнай кэмитиэтин салалтатынан тэриллибит үлэлиир бөлөххө киирэн улахан үлэ барарыгар этиилэрин киллэрэн, төрөөбүт тыл диэн үөрэтии биридимиэтэ баар буолара ситиһилиннэ. СӨ Бырабыыталыстыбатын өйөбүлүнэн саха тылын, литэрэтиирэтин, култууратын учуобунньуктара оҥоһулла сылдьаллар. Ити эрээри, чаас кыччаабытынан сибээстээн ордук 1-кы кылаастарга охсуулаах буолан таҕыста. «Төрөөбүт тылы үөрэтии чааһа сарбыллара хайдах да табыллыбат. Атын биридимиэттэн чаас ылан, саха тылын булгуччу үөрэтиллиэхтээх биридимиэттэр кэккэлэригэр киллэриэхтээхпит”, – диэн Феодосия Васильевна бэлиэтээн ааста.
Манна даҕатан, Сунтаар улууһун оскуолатын алын кылаас учууталлара, Туйаара Михайлова, Галина Новикова, Светлана Яковлева уонна Ульяна Яковлева «Айар Тобул» диэн бөлөх тэринэн, саха тылын литературатын 3-с кылааһын учуобунньуга тахсарыгар кэскиллээх үлэни ыыта сылдьаллар.
Светлана Яковлева, учуобунньук ааптара:
- Бу учуобунньуктар билиҥҥи кэм ирдэбилигэр сөп түбэһэн оҕо интэриэһигэр олоҕуран, ааҕар сатабылын үөскэтэргэ анаан оҥоһулуннулар. Манна учуутал да үлэлииригэр, оҕо да ааҕарыгар сөптөөх кылгас-кылгас тэттик этиилэр, айымньылар киирдилэр. Элбэх литератураны, кинигэлэри хасыһан, үгүһү үөрэтэн, бары сүбэлэһэн, оҕону ааҕарга көҕүлүүр, умсугутар айымньылар буолуохтаахтар диэн сыаллаах оҥорон таһаардыбыт.
Бу курдук, төрөөбүт төрүт тылы сайыннарарга, харыстыырга туһуламмыт көрсүһүү дириҥ суолталаах буолан биэрдэ.
Елизавета Титова
Хаартыскалар: Сунтаар сонуннара саайт
Источник Сунтаар сонуннара
-
1
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
