Уопсастыба

Бу анал күрэҕи элбэх оҕо аҕата, эһэтэ, үтүөкэн кэргэн, дойдутун көмүскээбит хорсун аатын үйэтитээри, ыччаты хорсун санаалаах буолууга иитэр сыалтан кэргэнэ, аймахтара тэрийдилэр. Тэрээһини олохтоох дьаһалта уонна олохтоохтор, чугас аймахтара, табаарыстара, бойобуой доҕотторо өйөөннөр, бэрт үрдүк таһымҥа, элбэх көрөөччүлээх, кыттааччылаах түһүлгэ буолла. Тэрээһин хайдах ааспытын, Руслан Семенович туһунан чугас дьоно, доҕотторо маннык ахтан саныыллар.

Мария Алексеевна, Руслан аҕатынан эдьиийэ Кэбээйиттэн кэлэ сылдьар.

-Тэрээһин, күрэстэһии үчүгэй. Руслан бу анал байыаннай дьайыыга барарын кимиэхэ да эппэтэҕэ. Биһиги соһуччу истэн эрэ хаалбыппыт. Уоппускатыгар кэлэ сырыттаҕына балтылара-бырааттара бары Дьокуускай куоракка кэлэн үөрэ-көтө көрсүбүппүт, уолбут кылгас дьылҕаланарын ким да сэрэйбэтэҕэ. Руслан оҕо эрдэҕиттэн наһаа сэмэй, сүрдээх холку уол, өрүү мичээрдии сылдьар киһи этэ. Мин саамай көрбүт, атаахтаппыт быраатым этэ. Аан бастакытын Руслан манна Суоттуга ийэтинээн, мин буолан уустук айаны айаннаан, эдьиийбитигэр Антонина Алексеенаҕа Кэбээйиттэн кэлэ сылдьыбыппыт. Кини онно маҥнайгы кылааска киирэр сыла этэ. Онно кэлэ сылдьан Руслан табаарыстардаммыта, Суоттуну наһаа сөбүлээбитэ. Онно ким да кэнэҕэһин уолбут манна ыал буолуо, олохсуйуо диэн сэрэйбэт этэ. Оскуоланы бүтэрэн устудьуоннуур сылларыгар быара ыалдьан аармыйаттан босхоломмута. Манна ыал буолан олорбут кэмнэриттэн саҕалаан, тиһэх суолугар атаарыыга тиийэ доҕотторо күүс-көмө буллулар. Барыларыгар махтанабыт.

Варвара Прокопьевна Полятинская, Руслан ини-бии эдьиийэ.

-Русланы кытта биһиги ини-бии оҕолоро, биир көлүөнэ кэм оҕолоро буолан улааппыппыт. Бэйэ-бэйэбитин көрсүһэн, харааннаһан, түгэн буолла эрэ мустар этибит. Бырааппыт Руслан бу анал байыаннай дьайыыга барбытын олох билбэккэ хаалбыппыт, сибээскэ үлэлиир буолан ол үлэтинэн командировкаҕа барбыт диэн өйдөөбүппүт. Кэлин кини дроннары үлэлэтэр чааска сылдьыбытын билбиппит. Онтон уоппускатыгар тиийэн кэлбитигэр көрбүппүт өйдүүн-санаалыын уларыйбытын, антах балаһыанньа олус ыарахан диирэ. Кини олус аһыныгас, уйан этэ ол да иһин буолуо, Украина кырдьаҕастара бу дьайыыга эрэйи көрдүлэр диэн, сорохторо дьиэлэрин-уоттарын харыстаан олорон хааллылар диэн харааста кэпсээбитэ. Наһаа аймаҕымсах этэ, уоппускатыгар кэлэ сырыттаҕына контузияланан кэлэн, үчүгэйдик истибэт этэ, ону эмтэнэ түс диэбиппитин “бээ, кэнники кэллэхпинэ эмтэниэм, антах бойобуой доҕотторум күүтэллэр, мин тиийбэтэхпинэ доҕотторбун уоппускаҕа ыытыахтара суоҕа” диэн ол курдук барбыта. Онтон олох кэлин коллегаларыттан истибиппит, эппит эбит: “Ол 60 саастаах киһи барыа дуо, мин барыым..” диэн баҕа өттүнэн хорсуннук сананан барбыт эбит, ити кини оҕо эрдэҕиттэн аһыныгас, көмүскэс уонна барытын дьон туһугар диэн санаалаах улааппыта, иитиитэ да оннук этэ. Элбэх инники былааннардаах этэ, онтон биир саамай баҕа санаата кыыһын Светаны ытыыга үөрэтэр баҕата. Биирдэ эрийэн этэн турар, ити эн кыыһыҥ ытыынан дьарыктанар дии, мин Светабын эмиэ ытарга үөрэниэн баҕарабын диэбитэ. Мин быраас кыыһым оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан И.М.Гурьев диэн ытыы федерациятын бэрэссэдээтэлигэр оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан икки сыл дьарыктанан, РФ успуордун маастарын толорбута. Онно ымсыыран оҕолорбут эмиэ дьарыктаммыттара, ол иһигэр Русламмыт Светата эмиэ дьарыктаммыта, билигин үлэтигэр туһалаах.

Биһигини оҕо эрдэхпитинэ барыбытын эбэлээх-эһэбит такайан ииппиттэрэ-үөрэппиттэрэ ол түмүгэр билигин үксүбүт мэдиссиинэҕэ үлэлиибит, миэдиктэр династиялара буолан эрэбит. Онтон биирбит Антонина Алексеевна бу Суотту нэһилиэгэр өр сылга эмчитинэн күн бүгүнүгэр диэри үлэлии сылдьар. Эбэлээх-эээбит отоһуттар этилэр. Амарах санааларынан үгүс киһини отоһуттаан эмтээн сылдьыбыттар эбит. Бүгүҥҥү тэрээһин бэрт үчүгэйдик ыытылынна, Суотту нэһилиэгин дьонугар, баһылыгар, бу тэрээһиммитигэр уолбут Руслан аатын үйэтитэрбитигэр бары кыттан өйөбүл буолбуккутугар махтанабыт!

В.С.Слепцов, Руслан Семенович анл байыаннай дьайыыга бииргэ сылдьыбыт доҕоро.

-Русланныын биир күн барбыппыт, бииргэ сылдьыбыппыт. Балаҕан ыйын 20 күнүгэр көрсүөхпүтүттэн биир блиндажка олорон кини уоппускаҕа кэлиэр диэри бииргэ этибит. Мин элбэх оҕолоохпунан миигин сэрииттэн төттөрү ыыппыттара. Руслан уоппускаҕа кэлэ сырыттаҕына көрсүбүппүт. Уоппускаттан төттөрү балаҕан ыйын 25 күнүгэр көппүтэ уонна алтынньы ыйга тыына быстыбытын истибиппит. Кини 1446 нүөмэрдээх гавардейскай полкаҕа сылдьыбыта. Иккиэн дрону көтүтэргэ Донецкайга үөрэммиппит, үөрэнэн бүппүппүт кэнниттэн биирдии дрону биэрбиттэрэ Саха Сириттэн аатыттан. Онон разведкалааһыны барыта дронунан ыытарбыт. Сэриилэһэ сылдьан быыс буллахпытына кэпсэтэр буоларбыт. Руслан өрүү “сэрииттэн бүтэн тиийдэхпинэ дойдубар бултуу барыам, эйиигин илдьэ барыам, үүтээммин көрдөрүөм” диэн наар ыралаах буолара. Өрүү булт туһунан кэпсэтэрин сөбүлүүрэ. Мин взвод хамандыырын солбуйааччыта этим, онтон взводник буолбутум, 15 саллааттаах этим. Онно саамай эдэрбит 21, саамай кырдьаҕаспыт 61 этэ. Билигин уолаттарбын кытта билсэбин да, уолаттарым үксүлэрэ 200 буоллулар. Бүгүҥҥү тэрээһин үчүгэй буолла. Русламмыт аатын маннык үйэтитэр күрэс ыытыллыбыта бэрт, уолбутун, доҕорбутун өйдүү-саныы сылдьыахпыт этэ. Биир уолбут Ньурбаттан этэ, олох бииргэ сылдьыбыт уолбут, кини аатын үйэтитэн былырыын Ньурбаҕа волейболга күрэс ыытыллыбыта. Ыарахана диэн, уолбут сэрии толоонуттан кыайан булуллубатаҕа.

-Билиҥҥи ыччакка, улаатан эрэр уолаттарга туох баҕа санааҕын тиэрдиэҥ этэй?

-Билиҥҥи уолаттары көрдөхпүтүнэ, эт-хаан сайдыытынан арытрадынан биэриэхтэрин наада. Успуордунан күүскэ дьарыктаныа этилэр. Бэйэм тириэньэрбин, ол иһин уолаттарга сүбэлиэм этэ, эт-хаан сайдыы өттүнэн арыый дьарыктара суох курдук. Кэнники сылларга наһаа дьиэҕэ олоруу, минньигэһинэн аһатыы, ийэлэр, төрөппүттэр наһаа атаахтаталлара көстөр, оннук атаахтаабытынан улаатан хаалаллара уол оҕоҕо бэйэтигэр охсуулаах. Уол оҕону уол оҕо курдук иитии баара буоллар, бу маннык успуорт күрэстэргэ сырытыннаран, аҕалар уолаттарын тэҥҥэ булка, үлэҕэ, успуорка илдьэ сылдьаллара наада. Мин бэйэм Муоматтан төрүттээхпин, аҕам миигин 6 сааспыттан булка уһуйбута. Бэйэтин кытта илдьэ сылдьан үөрэппитэ, икки таайым 6 сааспар икки саа бэлэхтээбиттэрэ, инньэ гынан бастакы куспун, куобахпын ити сааспар бултаан турабын.

ххх

   Саанан ытыыга биирдиилээн күрэскэ, оҕолорго барыта уон оҕо суруттарбытыттан барыта 49 очкону ылан үһүс бириистээх миэстэҕэ Сивцев Ян, 52 очколаах иккис миэстэҕэ Прудецкай Ярослав уонна 79 очкону ылан Степанов Айыллаан бастакы бириистээх миэстэҕэ таҕыстылар. Миэстэлэспит оҕолорго харчынан бириис уонна умнуллубат бэлэхтэри туттардылар.

Ол курдук “Кэскиллээх ытааччы” номинацияны Артур Бястиновка АБДь кыттыылаахтарын уонна билигин сэриилэһэ сылдьар буойуттар кэргэттэрин аатыттан анал номинацияны туттардылар. Ону сэргэ “Саамай эдэр ытааччы”- Охлопков Альберт, “Кыайыыга дьулуурун иһин”-Богдан Бочкарев, “Бэргэн ытааччы” -Айтал Прудецкай бириискэ тигистилэр.

Эр дьоҥҥо барыта 28 эр киһи суруттарбыт, онтон 9-һа бэтэрээн эр дьон суруттаран ытыыга кытыннылар. Эр дьоҥҥо 1 миэстэни-Татаринов Владимир (137 очколаах), 2 миэстэни Новиков Евгений (132 очколаах), 3 миэстэни Алексеев Иннокентий (128 очколаах) биристээх миэстэҕэ тигистилэр.

Бэтэрээн эр дьоҥҥо Ущницкай Петр (138 очко) I миэстэҕэ, Бурнашов Владимир (98 очко) II миэстэҕэ, Николаев Эдуард (92 очко) III миэстэҕэ тахсан кыайыыны ситистилэр. Маны таһынан Руслан Семенович дьиэ кэргэнэ уонна аймахтара анал номинациялары олохтообуттар, 50 диэри саастаахтарга-“Түргэн ытааччы”-Николай Ордахов, “Кыраҕы харахтаах ытааччы”-Владислав Мухин, “Ытыы бастыҥ тиэхиньикэттн иһин” Егор Сотрудников, “Бэргэн ытааччы”-Петр Бурцев, “Кыайыыга дьулуурун иһин” Александр Васильев уонна “Тииҥи харахха табыы” -Егор Ущницкай, “Саамай аҕам саастаах ытааччы”-Илья Заровняев, Петр Бубякин анал ааттарынан уонна сыаналаах бэлэхтэринэн наҕараадаланнылар.

Бары эр дьоҥҥо олус азартаах “куропатка” ытыы көрүҥэр абсолютнай кыайыы иһин күрэҕэ оонньонно, онно олох бастыҥ чаҕылхай ытааччынан Николай Ордахов Руслан Семенович ийэтин, аҕатын ааттытан уонна аймахтар ааттарыттан “Учур” маҕаһыынтан 50.000 харчынан бириис, кыайыылаах кубога ону таһынан 20.000 харчынан бириис хаһаайына буолар кыайыылах ааттанна.

Надежда Викторовна, ытыыга СӨ маастара, иккис разрядтаах тириэньэр, СӨ 1 категориялаах судьуйата.

-Быйыл Уус Алдаҥҥа саанан ытыыга иккиһин ыҥырыллан кэлиим уонна Уус Алданнары, бу саанан ытыыга күрэстэри олус да тэрээһиннээхтик, үрдүк таһымнаахтык ыыталларын сөҕөбүн. Онтон, бүгүн бу анал байыаннай дьайыы дьоруойун аатын үйэтитии сыаллаах-соруктаах үгүс эр киһи мустубут түһүлгэтин тэрээһинэ олох үрдүк таһымҥа ааста.

Мин тириэньэр, маастар быһыытынан эттэхпинэ, эр дьоно, уолаттара наһаа көхтөөхтөр эбит саанан ытыыга, ону ааһан саанан ытыыга дьоҕур, талаан, баар эбит диэн көрдүм. Уус Алданнары өрүү хайҕыы, биһирии көрөбүн маннык ытыыга тэрээһиннэри, күрэстэри хото ыыталларыттан. Мин бэйэм национальнай көрүҥнэргэ ытыыга маастарбын, Өлүөхүмэҕэ тириэньэрдиибин.

Ытыыга бу маннык хабааннаах анал байыаннай дьайыы буойунугар диэн күрэс өрөспүүбүлүкэҕэ бастакытын ыытыллар. Бу маннык тэрээһиннэр уол оҕону иитиигэ, эт-хаан өттүнэн сайыннарыыга уонна патриотическай санааны иҥэриигэ сүҥкэн оруоллааахтар. Уолаттар хорсун буоларга, хамаанданан биир буолууга үөрэнэллэр, түргэн уонна бэргэн ытааччы аатын ыларга дьулуурдаара күүһүрэр.

Онон, бу мээнэ бириэмэ атаарыы буолбатах, бу иитиигэ, үөрэтиигэ улахан түһүлгэ буолар. Бу салгын саатынан ытыыга Уус Алданнар олох үчүгэйдэр, маастар быһыытынан көрдөхпүнэ, Уус Алданнар Манчаары оонньууларыгар “куропаткаҕа” бастаан тураллар. Мин бэһис сылбын саанан ытыыга дьарыктыыбын,, онно кэтээн көрүүбүнэн ытыыга Уус Алдан эрэ маннык элбэх күрэх түһүлгэлэрин ыытар, атын улуустарга итинниги көрө иликпин. Дьарыктаныы бу улууска баар буолан, күрэстэргэ өрүү миэстэлэһэллэр, табаллар.

Буулдьанан ытыыга бу маннык салгын саата (переломка диэн ааттыыбыт) эрэ туттуллар. Биһиги Ассоциациябыт “Патриот” диэн ааттаах, успуорт-патриотическай кулууптаахпыт манна 10 саастарыттан үөһээ уолаттары ылан дьарыктыыбыт, ол кэнниттэн сөбүлээбит хаалар, салҕыы дьарыктанар. Онно ытыы эрэ буолбатах араас хабааннаах күрэхтэһиилэри ыытабыт. Ытыыга салҕыы маннык дьарыктары, күрэхтэри ыыта турар олус наадалаах, кыттар оҕолор бэйэлэрин кыайыахтарын наада, маннык күрэхтэргэ бэйэлэрин эрэ кыайдахтарына кыайыыга тиийэллэр. Маннык күрэхтэри дьиэ кэргэн барыта кыттарын ситиһиэххэ наада, көлүөнэнэн кыттарга бу олох үчүгэй иитии буолуо этэ. Оҕо манныкка сырыттаҕына, төлөпүөҥҥэ өр олорбот буолар, азарт, мотивация үөскүүр.

   Бүгүҥҥү түһүлгэҕэ кытта кэлбит эр дьону, уолаттары кытталларын көрдөххө туруммуттара сүрдээх, сирэйдэригэр-харахтарыгар күрэс тыҥааһына, кыайыы өрөгөйүн кэтэһии, булчут хааннара оонньуура көстөр. Владимир Охлопков уолунаан бэркэ кыттан дьон сэҥээриитин ыллылар. Кыра уолчаан саанан ытыыга кытынна, аҕатынаан иккиэн ыллаан ыалдьыттары эҕэрдэлээтилэр, бу наһаа үчүгэй аҕаларга уонна эһэлэргэ холобур.

Сардаана Алексеева, Руслан Семенович кэргэнэ.

-Тэрээһин ыытарбар спонсордаабыт дьоннорбор махталбын тиэрдэбин: бэйэм уонна Руслан одноклассниктарыгар, Төрүт түөлбэм дьонноругар, кэргэним бииргэ сулууспалаабыт табаарыстарыгар, Ростелеком, Арассыыйа Почтатын үлэһиттэригэр, “Кустук” оҕо саадын үлэһиттэригэр, улуустааҕы уонна Суотту нэһилиэгин АБДь кыттыылаахтарын кэргэттэригэр, ийэлэригэр, табаарыстарыгар, МПЧ кэлэктиибигэр, Суотту оскуолатын дьаһалтатыгар, “Кырдал” маҕаһыын кэлэктиибигэр, Руслан ийэтигэр, аҕатыгар, бииргэ төрөөбүттэригэр, ийэлээх-аҕабар, бииргэ төрөөбүттэрбэр уонна биирдиилээн көмөлөспүт ыалларга Ефимовтарга, Гоголев В.И., Заровняев К.И дьиэ кэргэттэригэр барҕа махталбын тиэрдэбин. Тэрээһин үрдүк таһымнаахтык ааста, кыттыбыт, көрбүт дьон бары астынан, дуоһуйан үөрэн-көтөн, кыайыы өрөгөйүн билэн бардылар. Кэргэним бииргэ сулууспалаабыт табаарыстарын кытта истиҥник, дуоһуйа кэпсэттибит, Русламмытын ахтан-санаан аастыбыт.

   Аныгы үйэҕэ сэрии диэн тугун билбэтэрбит ханнык дии саныырбыт. Ол эрээри буолар түгэн кимтэн да ыйыппат. Ааспыт Афганистан, Чечня сэриитин кыттыылаахтара билигин 50-60 саастарыттан тахсан эрэр эр дьон, маннык тэрээһиннэри хайдах ылыналлар эбитий?..

Афган сэриитин кыттыылааҕа Семен Черкашин санаатын билсиэҕиҥ.

-Бу бүгүҥҥү тэрээһин үтүөтүк барда. Аҥаардас тэрээһиммитигэр өрөспүүбүлүкэтээҕи таһымнаах судуьуйа кэлэн үлэлэһэ сылдьара барыбыт санаабытын көтөҕөр. Бүгүҥҥү тэрээһинтэн көрөн үөрэнэрбит элбэх, аҥаардас кыттыы эрэ буолбакка, бэйэни тургутан көрөн инники күрэстэргэ бэйэни бэлэмнээһин дьарык курдук. Ону тэҥэ эдэр оҕолорбут кэлэн ытыыга кытта сылдьаллара олус үчүгэй, орто саастаах ытааччы үгүс. Биһиги аҕам саастаахтар маннык кытта сылдьарбыт ыччаттарбытыгар холобур буолар, нэһилиэкпитигэр түмсүүлээх буоларга, билиҥҥи кэмэ уолаттарбытын патриоттуу санааҕа иитии олуга буолар. Маннык күрэхтэһиилэр, олус наадалаахтар. Бу да күрэскэ көрдөххө бары төрөппүттэр, ыал аҕалара, эһэлэрэ кытта сылдьаллар.

Биһиги көлүөнэҕэ холоотоххо, билиҥҥи оҕо наһаа дьиэҕэ олордо. Биһиги курдук сиргэ, окко-маска имиллибэтэх куорат ыччата тахсан эрэр. ол билиҥҥи аармыйаҕа тугу да сатаабат уолаттар тиийэллэр. Ол иһин оҕону, уолу маннык тэрээһиннэргэ элбэхтик таһаарыахха наада, эһэтинээн, убайынаан, аҕатынаан кытталлара ордук булуо этэ. Маннык түмсүүлээх тэрээһиннэр бара тураллара, ыытыллаллара эбитэ буоллар диэн баҕа санаалаахпын.

Ону кытта түмүккэ, түмсүү, биир буолуу санаа үөскүүрэ саарбаҕа суох. Суотту нэһилиэгэ ытыыга көхтөөхтүк кыттара бэлиэтэнэр буолан эрэр эбит. Олус кылгас, ол эрээри киһи быһыытынан үтүө олоҕу олорон, дьоҥҥо-сэргэҕэ бэйэтин үтүө эрэ өйдөбүлү хаалларбыт Руслан Алексеев туһунан доҕотторо, күрэс кыттыылаахтара туоһулаатылар. Биллэн турар дьону түмэ тардар сыралаах үлэ, ол гынан баран, бары биир санаан, биир сыал-сорук тула түмүстэхпитинэ барыны-бары кыайарбыт турдаҕа. Дэлэҕэ даҕаны көмүөл күүһэ, норуот күүһэ диэхтэрэ дуо.

Суотту нэһилиэгин баһылыга В.П.Баишев санаатын билсиэҕиҥ.

-Күрэхтэһиибит бэрт тэрээһиннээхтик ыытыллан кыттааччы сүрдээх элбэх. Бу анал байыаннай дьайыы кыттыылааҕа Р.С.Алексеев сырдык аатын үйэтитии тэрээһинин кэргэнин, аймахтарын көҕүлээһиннэринэн тэриллэн ыытылынна. Күрэхтэһии үс түһүмэҕинэн барда - оҕолор, эр дьон уонна бэтэрээннэр диэн. Бу ытыы күрэҕэр уол оҕо дьарыктанан, иитиллэн кэнэҕэһин улахан ситиһиилээх күрэхтэһээччилэр буолуохтара диэн эрэнэбит. Абсолютнай кыайыылаах иһин биирдиилээн ытыыга ким үчүгэй ытааччы, ким бэргэнник ытааччы кыайыаҕа. Маннык ытыыга күрэхтэр улууспутугар сотору-сотору ыытыллаллар. Ол курдук Сыырдаахха буолбута, онно Суоттутан Петр Ущницкай баран кыттан 2 бириистээх миэстэни ылан кэлбитэ.

Маннык күрэстэр бастакы түһүмэхтэригэр 14-18 сс диэн киирэ сылдьар, ити оҕону иитиигэ биир нааадлаах түһүмэх, уолаттары дьарыктыырга көмө көрүҥ буолар. Билигин үгүс патриотическай хамсааһын ыытыллар үлэ хайысхалара бааллар, “Патриот”, стройунан хаамыылар, байыаннай ырыаларга күрэс уо.д.а. патриотическай иитиини 90-с кэннилэриттэн барыта холбоон 30 сыл курдук бу патриотическай иитии хаала сырытта. Билигин ону хаттаан сөргүтүү араас хамсааһыннар, тэрээһиннэр бааллар. Дьон-сэргэ маннык күрэстэргэ кыттыылара да көхтөөх, онон нэһилиэгим дьоно-сэргэтэ ханнык баҕарар тэрээһиҥҥэ үөрэ-көтө түмсэр, ылсан үлэлиир баҕата баар диэн көрөбүн.

   Ити, курдук Суотту нэһилиэгэр бастакытын ыытыллыбыт салгын саатынан (переломканан) ытыы, Руслан Семенович Алексев аатынан күрэһи тэрийбит Руслан кэргэнэ, аймахтара эһиил улуустааҕыны, онтон иккилии сыл буола-буола ыытыахпыт диэн сөбүлэстилэр.

   Төһө да санаа баттаннар, төһө да сүрэх аймана хомойдор Руслан Алексеевич сырдык аата үйэтитилиннэ. Үтүө санаалаах киһи буолан, тэрээһинэ эмиэ бэрт сымнаҕастык ааста. Бары кыттыыны ылбыт уоланнарбытыгар, эр дьоммутугар барҕа махталбытын тиэрдэбит.

Эр киһи эр киһилии санаатын ханнык да кэм кэллэр, ханнык да түгэн үөскээтэр тута сылдьара, бу олох төһүү өһүөтэ буолар. Үгүс ийэ, кэргэттэр биһиги билигин да уолаттарбытын, кэргэттэрбитин өрүү долгуйа күүтэбит, кинилэр тустарыгар түүннэри-күнүстэри утуйбакка кэтэһэбит.

Хомпоруун хотойдордорбут,

Хорсун-хоодуот хоһууттарбыт,

Харыстыыр-хаххалыыр аналлаах,

Харысхалбыт-хаххабыт

Эһиги буолаҕыт.

Уолаттарбыт барахсаттар,

Охтоохтон охтумаҥ,

Саалаахтан самнымаҥ,

Өстөөхтөн өмүттүмэҥ!

Ийэ халлааммыт имэрийэ куустун,

Аҕа халлааммыт алгыһынан анаардын! (Л.М.Гавриьева)

Бээрийэ кыыһа Хотойук Айгыына, Суотту олохтоох ааптара, суруналыыс