Уопсастыба

Ситиһиилээх, ураты туспа суоллаах-иистээх, күүстээх-кыахтаах, өркөн өйдөрүн күүһүнэн дуобат хараҕын ойуурдаах куобаҕы сонордуур курдук суоллаан, тэгил дойдуларга тэҥнээхтэрин булбатах, аан ойуга ааттаахтарын атаралатар угаайылаах, орто дойу ордуктарын оҕуруктаах өйүнэн доҕолоҥнотор үтүөкэн дьонноох буолуу түөрэҕэ төрөөбүт төрүт дойдубутугар, улааппыт ийэ сирбитигэр баара чуолкай. Атыннык эттэххэ ааттаах-суоллаах дьону иитэн таһаарарга төрөөбүт сиргэ таптал, омугун сиэрин-туомун билии, ону тутуһуу, бэриниилээх, дойдумсах буолуу, айылҕаҕа муҥутуур чугас олус улахан суолталаах.

Онно хайаан даҕаны олоҥхоҕо ойууланар уолугунан тыыммыт уол оҕо одьунааһа, тойукка туойуллубут, хоһооҥҥо хоһуллубут хоһуун быыппастар былчыҥнааҕа, уостан уоска сылдьар номох курдук ийэ буорга тайаммат бөҕөс буолара ирдэниллибэт. Онно олох суола саҕаланыаҕыттан айылҕалыын алтыһыы, удьуор утумун бэрсиһии, майгылаах бастыҥа буолуу наада. Инньэ гынан 2012 сыл олунньу 17 күнүгэр оччотооҕу Ил Дархан Егор Борисов 1224 №-дээх ыйааҕынан Саха сирин булдун харыстааһыны сайыннарар, сиэрдээхтик бултааһын үгэһин утумнуур, ытык булчуттар билиилэрин, сатабылларын тарҕатар уонна туһанар, көҕүлүүр сыалтан Хатаспыт нэһилиэгэр бу үөһээ этиллибити ыһыктыбаттыы тутуһарга туһуламмыт 12 сылын ыытыллар “Байанай” күрэҕэр быйыл даҕаны дьоҕурдаахтар кыайыы суолун тобуллулар, сатабыллаахтар аатырдылар, талааннаахтар аһылыннылар.

Манна чорботон уонна астынан туран этэр буоллахха бу күрэх үөһээ салайааччылартан дуу, салайар тэрилтэлэртэн дуу соҥнонон кэлбэтэҕэ, хара саҕаланыаҕыттан күн бүгүҥҥүгэ диэри норуот бэйэтин баҕатынан (эдэр ыччаппытынан сирэйдэнэн – Никифоров П.А, Окороков М.С. уо.д.а) уонна олохтоох дьаһалта өйөөһүнүнэн ыытыллар. Үөһээ этиллибитин курдук бу күрэс сүрүн сыала бэрт судургу, өйдөнүмтүө – булт-алт үгэстэрин нөҥүө сиэрдээх-туомнаах, итэҕэллээх, айылҕа улуу күүһүгэр сүгүрүйүүлээх буолууга иитиллибит,үөрэтиллибит дьон-сэргэ Ийэ дойдуга бэриниилээх буолууларын төдө-төбөтө буолар диэн өйдөбүлү тутуу. - Бултуу сылдьан өрүсүһүү, атын киһиэхэ туһаайыллыбыт булду ылар сатаммат.

Маны тутуспатахха булт ханнан, көтөр-сүүрэр тоһуйбат, куота сылдьар буолар. - Бултаан-алтаан киирэн баран Байанай бэлэҕиттэн чугас дьоҥҥор-сэргэҕэр, ыал дьоҥҥор, кыамматтарга хайаан да бэрсиэхтээх, үөрүүтүн үллэстиэхтээх. - Улахан булка (эһэҕэ, тайахха, кыыл табаҕа) сылдьар булчут кыра булду – куобаҕы, мас көтөрүн уо.д.а. көрдөҕүнэ даҕаны эккирэтэн-сонордоһон бириэмэтин, күүһүн-кыаҕын бараабат, көннөрү аһыырыгар сөп буоларынан өлөрөр. - Булт-алт хайа да көрүҥэ анаммыт күннээх-дьыллаах (ол билиҥҥи үйэ көстүүтүгэр булт суруога диэн аатырар), суруллубатах сокуоннаах.

Ол барыта кыыл-сүөл бултан имири сүппэтин, кэлэр кэнчээритэ кэхтибэтин туһугар буолар. - Бултуу барар киһи айанныыр-аттанар күнүгэр дьиэ-уот туттан, силис-мутук тардан, оҕолонон-урууланан олорор тэлгэһэтигэр сүгүрүйүөхтээх. Бу сиэр-туом өйү-санааны ууран, өйдөөн-дьүүллээн туран оҥоһуллуохтаах. Бу үөһээ этиллибит көстүүлэр булка эрэ буолбакка олох-дьаһах бары көстүүтүгэр баарын өйдүөхпүтүн наада. Ол эбэтэр бу быраабылалары, үгэстэри тутуһа үөрэммит киһи сиэрдээх-туомнаах, өйүн-санаатын туппут дьоһун киһи буолар. Күрэс буолла да кыайыылаах-хотуулаах, атыттартан чорбойбут хайаан даҕаны ааттанар, чиэстэнэр-бочуоттанар, өттүк-харалаах, илии тутуурдаах буолар. Дьэ бу илии тутуурдаах буоларыгар көмө-тирэх буолбут дьоммутун сырдатар буоллахха маннык. - Стрекаловскай Альберт Михайлович салайааччылаах “Мясной двор” диэн аатынан ордук биллэр “Улуус” СХПК 10 киилэ этин күрэх саамай илистиилээх, тиритиилээх-хорутуулаах көрүҥэр – эстафетаҕа кыайбыт Харитонов Тимир хамандыырдаах “Баҕарах” хамаандата ылла - “Хатас бодобуостара” түмсүү (Гаврильев Н.Н, Жирков Г.К, Халиулин Р.Р, Новиков А.Ф, Иванов Н.В, Колосов Д.Г,Павлов А.Д, Широких К.Д, Чемезов М.И.) бириистэрин ойбон алларыыга бастаабыт Апросимов А, Ефремов С, иккистээбит Харитонов Т, Винокуров Р, үһүстээбит Ларионов А, Боппосов М ыллылар. Манна Ларионов Анатолий кэккэ сылларга бырааттарынаан Афанасийдыы, Геннадийдыын тэҥнээхтэрин булбат этилэр диэн бэлиэтээн ааһыахха сөп.

“Хатас бодобуостара” түмсүү сүрдээх көхтөөх түмсүү, биир да субуотунньук, араас аһымал аахсыйалар, уопсастыбаннай хамсааһын кинилэрэ суох ааспат. - Хатаска кэлэн олохсуйуоҕуттан спонсорстваҕа мэлдьитин үлэлэһэр Алексеев Ньургун Николаевич бу да сырыыга туора турбата. Кини бирииһин лууҥка оҥорууга бастыҥнар ыллылар. Бастакы миэстэ Николай Васильев – “Баҕарах” хамаандаттан аан дойдуга биллэр фирма чаһыыга, иккис миэстэҕэ Трифонов Алексей “Киин сир” хамаандаттан – портативнай колонкаҕа, үһүс миэстэҕэ “Альянс” хамаандаттан Корякин Владислав – портативнай колонкаҕа тиксэн үөрдүлэр-көттүлэр. Ньургун Николаевич тоҕус уонус сылларга Хатаска ыытыллар тэрээһиннэргэ соҕотоҕун бары бирииһи туруорар түгэннэрэ бааллара диэн махтана саныыбыт. - Дойдуга бэриниилээх буолуу чаҕылхай туоһута, ББЭ кыттыылааҕа, бойобуоуй наҕараадалардаах эдэркээн В.Тарскай дьиэ кэргэнин аатыттан бириистэри сааны ыһан баран хомуйууга бастаабыт Дьячковскай Денис, иккистээбит Егоров Данил, үһүстээбит Ефремов Айсен туттулар.

Манна даҕатан эттэххэ Володя Тарскай аатынан бочуоттаах паарта Самсоновтар ааттарынан ХОО “Хорсун быһыы” (Отвага) диэн А.П.Никифоров аатынан патриотическай кулууп кылааһыгар олохтоммута. - Бурцев Семен Петрович салайааччылаах “Бадаар” маҕаһыын туруорбут бирииһин бинтиэпкэнэн ытыыга маҥнайгы миэстэни ылбыт Жирков Александр, иккистээбит Чиряев Александр, үһүстээбит Трифонов Алексей ыллылар. Манна бу саас игирэ убайдыы бырааттыы Иван, Петр Пермяковтар ааттарыгар ыытыллар күрэх лидердэрэ миэстэлэрин атастастылар диэн бэлиэтиэххэ сөп. - Дьэ уонна күрэх уопсай түмүгүнэн бастаабыт хамаандаҕа күрэх сүрүн бирииһин «Ил Тумэн» депутата Егоров Владимир Анатольевич туруорда. Владимир Анатольевич дьыала уонна тыл диэн өйдөбүллэри тэҥҥэ тутан үлэтэ-хамнаһа күөстүү оргуйар.

Кини олоҕо кэлиилээх-барыылаах, туруорсуулаах, дириҥ толкуйдаах, киэҥ эйгэлээх, дьоһун туоналаах. Быыбардааччылар, олор истэригэр Хатас нэһилиэгин олохтоохторун итэҕэлин-эрэлин ылан баран тустаах үлэтин таһынан депутат быһыытынан дьон-сэргэ олоҕун усулуобуйатын тупсарыыга туһуламмыт үлэтин сэргэ уопсастыбаннай олоххо сүрдээх болҕомтолоох, көмө-тирэх буолар тумус туттар киһибит буолар. Онон махталбыт муҥура суох. - Хамаанданан иккис буолбут “Альянстарга” Дьокуускай куорат Дууматын депутата Салатюк Иван Юрьевич уонна “Хатас булчуттара” түмсүү аатыттан бириис туттарылынна. Иван Юрьевич аатын Хатастар бэрт үчүгэйдик билэбит. Кини сүрдээх эйэҕэс-сайаҕас, сэргэх, турбут-олорбут эдэр киһи. Депутат быһыытынан куорат Дууматын мунньахтарыгар биһиги Алексей Дмитриевичпытын кытта Хатас боппуруостарын сытыытык туруорсарын билэбит. Ону таһынан маннык уопсастыбаннай хамсааһыннарга хайаан даҕаны кыттар.

“Хатас булчуттара” түмсүү “Байанай” күрэҕин биири! даҕаны көтүппэккэ бириис туруоралларын бэлиэтиэххэ наада. - Хатаспыт сиригэр үлэлиир-хамсыыр тэрилтэлэртэн биирдэстэрэ ИП Платонов Виктор Викторович тэрилтэтэ үһүс буолбут хамаандаҕа бэлэх-туһах утары уунна. - Түөлбэ түмсүүлэрин салайааччылара итии аһы бэлэмнээһиҥҥэ Байанай бэлэҕин хомуйан биэрдилэр – кус, хаас уо.д.а. Дьэ көрөрбүт курдук норуот күүһэ – көмүөл күүһэ! Кыттааччы норуот, көмө-тирэх буолааччы эмиэ норуот түмсүүлэрэ, норуот интэриэһин көмүскээччи, туруорсааччы дьокутааттар, үтүө санаалаах салайааччылардаах тэрилтэлэр баар буоланнар быйыл Хатаска 12 төгүлүн “Байанай 2026” буолла. Күрэҕи норуот интэриэһин туһугар туруулаһар, үлэлиир-хамсыыр Пермяков Евгений Петрович салалталаах Хатас нэһилиэгин дьаһалтата дьаһайан ыытта – балаһыанньа оҥоһуута, спонсордары кытта үлэ, судьуйалар хамаандаларын булуу, итии аһынан хааччыйыы. Күрэх комментатора Евгений Руфов тэрээһин сэргэхтик ааһарыгар бэркэ үлэлэстэ. 

Тэрийээччилэр хаартыскаҕа түһэриилэрэ.