Уһук Илини уонна Аартыканы сайыннарыы миниистирин бастакы солбуйааччы Виталий Алтабаев иһитиннэрбитинэн, 2027 с. тохсунньу 1 күнүттэн Кэлим преференциальнай эрэсиим (ЕПР) туһунан сокуон киллэриллэр. Бу сокуон барылынан урукку сыллартан үлэлиир ТОР, СПВ, АЗРФ, КОРФ, МТОР курдук биэс эрэсиимҥэ баар чэпчэтиилэр биир кэлим эрэсиимҥэ түмүллэн, Уһук Илиҥҥэ уонна Аартыкаҕа киллэриллэн, 5 мөл солк харчыттан улахан суумалаах саҥа инвестбырайыактарга туһаныллыахтара. Чорботуллар салааларга (технологическай суверенитекка, туризмҥа, логистикаҕа, тыа хаһаайыстыбатыгар уонна экспортка хайысхалаах үлэҕэ) резидент ыстаатыһын ылыы бэрээдэгэ судургутутуллар. Сокуон барыла сүрүннээн бэлэм эрээри, билигин кэккэ боппуруостарынан сөбүлэһиигэ сылдьар эбит.
Төгүрүк остуолга видеокэнпириэнсийэ киэбинэн Ил Түмэн экэниэмикэ, инвестиция уонна бырамыысыланнас бэлиитикэтигэр сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Павел Петров кытынна. Саҥа сокуон барыла хотугу эрэгийиэннэр уратыларын учуоттуохтааҕын санатта, маннык этиилэри оҥордо.
Бастатан туран, биирдэм урбаанньыттар ЕПР эрэсиимигэр хабыллыахтаахтар. Билигин баар кэнсиэпсийэ юридическай сирэйдэргэ эрэ ананар, оттон Аартыкаҕа, дьоҕус нэһилиэнньэлээх пууннарга сүрүн инвестордарынан уонна үлэни биэрээччилэринэн биирдэм урбаанньыттар буолаллар.
Иккиһинэн, кэнсиэпсийэ чэпчэтиини барыс нолуогар эрэ буолбакка, бас билии уонна сир нолуоктарыгар оҥорорго этэр. Ити эрээри, нолуок бу икки көрүҥэ эрэгийиэннээҕи уонна олохтоох буолалларын быһыытынан, Нолуок кодексата кинилэртэн чэпчэтиини киллэрэри ирдээбэт, көннөрү быраабы эрэ биэрэр. Итинэн эрэгийиэннээҕи уонна олохтоох бүддьүөккэ үп киириитэ аччыыр кутталлаах, оттон инвестор бигэ федеральнай мэктиэни эрэйэр. Ол иһин бас билии нолуогар чэпчэтии туһунан балаһыанньа Нолуок кодексатыгар киллэриллиэхтээх.
Үсүһүнэн, бырайыак төһө тоҕоостооҕун туһунан сыаналааһын быһаарыыта чуолкайа суох. Онон хоромньу толору кэрискэтин олохтуохха (ити ирдэбил аккаастыырга тирэх буолуоҕа) итиэннэ олоҕо суох аккаас кутталын үөскэтэр быһаарыылары ылан кэбиһиэххэ.
Төрдүһүнэн, күндү сыаналаах металлары уонна таастары хостуур, таҥастыыр эрэгийиэннээҕи инвестбырайыактар (РИП) эрэсиимнэрин дьылҕата долгутар. Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр РИП эрэсиимэ 2015 с. киллэриллибитэ, 13 тэрилтэ уустук усулуобуйаҕа үлэлии-хамсыы сылдьаллар. Күндү сыаналаах металлары хостооһун ТОР-га (урутаан сайдыы территориятыгар) көҥүллэммит үлэ көрүҥнэрин кэрискэтиттэн таһаарыллыбытынан, РИП итинник бырайыактарга нолуогу көҕүлүүр соҕотох күүс буолар. РИП-тэн киирэр нолуок өрөспүүбүлүкэҕэ бүддьүөт сүтэриллэр дохуотун куоһарар. Ол иһин, күндү сыаналаах металлары уонна таастары хостооһун, таҥастааһын эйгэтин бырайыактарыгар РИП кыттыылааҕын ыстаатыһын биэриини оннунан хаалларыахха наада.
Норуот дьокутаата салгыы болҕомтону офсетнай хантараактарга туһаайда. Саха Сирэ 2025 с. бастакы офсетнай хантарааҕы Дьокуускай к. тэрилтэлэрин үүт аһынан хааччыйарга түһэрсибитэ. Үлэ син барыан сөп эбит эрээри, кырата 100 мөл. солк. харчыны угар ирдэбил уустук логистикалаах Хоту дойду орто кыамталаах оҥорон таһаарааччыларын кыахтарын таһынан буолара көһүннэ. Ону учуоттаан, Уһук Илин уонна Аартыка субъектарыгар «боруогу» 50 мөл. солк диэри түһэрэр эрэйиллэр.
Павел Петров Ил Түмэн этиилэрин үгүс өттө төгүрүк остуол сүбэтин барылыгар киллэриллибиттэрин бэлиэтээтэ, хаалбыт этиилэр кэлин дла учуоттаныахтарыгар эрэнэрин биллэрдэ. Бу туһунан Ил Түмэн пресс-сулууспата суруйар.
Хаартыска: Василий Кононов.
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
