Өлүөнэ өрүһүнээҕи хобоһуктаах пароходство (ЛОРП) быйыл хоту улуустарга анаммыт 380 тыһ туонна таһаҕаһы таһар былааннаах. Ол иһигэр Уһук Хоту 165 тыһ тн ньиэп бородууксуйатын уонна 217 тыһ тн сааһыланар таһаҕаһы таһыахтаах. Бу үлэни толорууга флот уопсайа 88 суудунаны ( уопсайа 176 тыһ тн уйуктаах) туруорара былааннаммыт.
Билиҥҥитэ хоту муора суолугар балаһыанньа балайда көнөн эрэр диэн уу суолун үлэһиттэрэ бары хоту өрүстэргэ: Өлүөнэ, Индигиир, Дьааҥы, Халыма төрдүлэригэр үлэни саҕалаатылар, муораҕа тахсарга бэлэмнэнэллэр.
ЛОРП биллэрбитинэн, от ыйын бүтэһик күннэригэр Өлүөнэ өрүс муораҕа түһэр төрдүгэр Быыкап Мыыска өрүс-муора кылаастаах хас да борокуот муораҕа тахсарга бэлэм тураллар, муораҕа муус хамсааһынынан балаһыанньата көнөрүн кэтииллэр. Ол курдук «Вадим Тюрнев» теплоход (хапытаан Игнатьев Григорий Иванович) 2 тыһ туонна таас чоҕу, танкердар «Ленанефть-2054» (хапытаан Воробьев Александр Александрович), «Ленанефть-2043» (хапытаан Винокуров Афанасий Андреевич) Дьааҥы өрүс төрдүгэр Нежнеянскайга таһаҕаһы тиэрдиэхтээхтэр.
ххх
Өлүөнэ өрүһүнээҕи холбоһуктаах пароходство 2026 сыллааҕы навигацияҕа уопсайа 1,3 мөл туонна таһаҕаһы таһар былааннанан турар, ол иһигэр: ньиэп бородууксуйата - 342 тыһ тн, сааһыланар таһаҕас -1 мөл тн тахса.
От ыйын 10 күнүгэр диэри кыра өрүстэргэ навигация сабыллан, навигация бастакы түһүмэҕэ хайдах түмүктэммитин туһунан ЛОРП биллэрэр. Ол курдук, нэһилиэнньэ олоҕун-дьаһаҕын хааччыйыыга диэн былааннаммыт таһаҕас барыта тиэрдиллибит. Амма өрүһүнэн 10 тыһ тн таас чоҕу таспыттар. Бүлүү өрүһүнэн 52,5 тыһ тн таас чох, 11,8 тыһ тн тутууга туттуллар (бытархай) айылҕа матырыйаала, 16,6 тыһ тн гаас конденсата, ол иһигэр ОДьКХ тутталларыгар 11,6 тыһ тн.
Навигация бу түһүмэҕэр ЛОРП ууһуттара бэрт күөргүөмнээх үлэни көрдөрбүттэрин бэлиэтииллэр. Кыра өрүстэргэ ордук таһаарыылаахтык үлэлээбит, улахан кээмэйдээх, эппиэтинэстээх үлэни толорбут өрүс аалларын экипажтарын: «Николай Архипов», «Неман», «Механик Лобанов», «Капитан Зырянов», «Клязьма», «Вадим Тюрнев», «Капитан Пашнин», «Селенга», «Анабар», «Таюра», «СОТ-1115», «Ленанефть-2020», «Семен Дежнев», «Механик Курчатов», «СК-2026», «Капитан Суханов», устар кыраннар «Строитель Малышев», «Т-112», «Т-126», «Т-175», «Т-173» ааттыыллар.
Көрсөргө бэлэмнэр
Хоту улуустар билигин таһаҕас кэлиитин көрсөргө бэлэмнэнэллэр. Аллараа Халыматтан улуустааҕы “Колымская правда” хаһыат кылаабынай эрэдээктэрэ Алексей Курило иһитиннэрэринэн, Өлүөнэттэн Халыма төрдүгэр кэлэр муора суолугар өргө диэри турбут кэлимсэ муус кэлин түспүт күүстээх тыаллартан үлтүрүйэн, билигин балаһыанньа уларыйбыт. Онон халымалар кэлэр нэдиэлэҕэ Аартыкаттан муоранан кэлэр бастакы суудуналары кэтэһэллэр. Оттон олохтоох “Халыматааҕы суудуна хампаанньата” АУо хараабыллара бэс ыйын ортотуттан Халыма баһыттан Магадаан уобалаһын Сеймчааныттан аллараа муораҕа түһэр төрдүгэр турар Зеленый Мыс өрүс пуордугар диэри араас таһаҕаһы таһыыны саҕалаабыт. Бэс уонна от ыйдарыгар сүрүннээн Чукуотка Чаунскай оройуонугар уонна Саха Сирин Абый улууһугар анаан таас чоҕу тиэйдэ диэн Зеленый Мыс пуордун дириэктэрэ Ирина Борисова биллэрэр. Үөһээ Халыма улууһун киинэ Зырянкаҕа баазаланар “Халыматааҕы суудуна хампаанньата” АУо тиэйиигэ-таһыыга салаатын начаалынньыга Виктор Пискун “ Колымские новости” хаһыакка биллэрбитинэн, билигин навигация бастакы түһүмэҕэ түмүктэммит, уу таһыма үрдүк буолан Магадаан уобалаһыгар хаһааҥҥытааҕар даҕаны улахан кээмэйдээх таһаҕаһы таспыттар, салгыы үлэлииллэр. Бу күннэргэ сүрүннээн Орто Халыма куоратыгар таһаҕаһы таһыахтара.
30 % тиэллиннэ
Ил Түмэн хотугу төрүт олохтоох аҕыйах ахсааннаах омуктар боппуруостарыгар уонна Аартыка дьыалаларыгар сис кэмитиэтин бэрэссээдээтэлэ Елена Голомарева хоту таһаҕаһы таһыы курдук сыл аайы улахан сүпсүлгэннээх хампаанньаҕа улахан болҕомтотун уурар, навигация хаамыытын кыраҕатык кэтээн көрөр. Ол эмиэ өйдөнөр.
-Хоту сиргэ, ордук Аартыка улуустарын нэһилиэктэригэр дьон олоҕун-дьаһаҕын хааччынарыгар сүрүн таһаҕас уунан тиэрдиллэр. Олох кылгас кэмнээх навигация устатыгар от ыйын бүтүүтэ уонна атырдьах-балаҕан ыйдарыгар сыллааҕы уматык, тутуу матырыйаала, сүрүн бородуукта, ол иһигэр оҕуруот аһа тиэрдиллиэхтээх.
Билиҥҥитэ, от ыйын 20 күнүнээҕи көрдөрүүнэн, хоту улуустарга таһыллыахтаах таһаҕаһы суудуналарга тиэйии саҕаланна. Бастакы түһүмэххэ былаан быһыытыынан 1,5 тыһ тн борохуоттарга угуллуохтааҕыттан 547 тн тиэллэн утаарылынна. Усуйаана, Аллайыаха, Халыма улуустарыгар уопсайа 30% толоруллан иһэр. Биир эппиэттээх уонна ыгым эрэсимнээх түһүмэҕинэн хоту оҕуруот аһын, фруктаны тиэрдии буолар. Атырдьах ыйын ортотуттан балаҕан ыйын 20-гэр, хоту тоҥорор тымныы түһүөн эрэ иннинэ диэри тиэртэххэ сатанар. Ол иһин билигин манна миэстэтигэр оҕуруот аһын улахан кээмэйинэн үүннэрэр улуустары кытта дуогабардаһыы үлэтэ күүскэ барар. Хоту улуустарга таһаҕаһы таһыыга “Аартыкатааҕы эргиэн-логистика киинэ” АУо (АТЛК) улахан оруолу оонньуур.
Уматыгынан хааччыйыыга үөс сирдэргэ курдук уустук билиҥҥитэ суох. Дьыл баччатыгар диэри туттуллуохтаах кээмэй, саппаас нефтебаазаларга, АЗС-га хараллан турар. Онон хоту бэнсиини, сэлээркэни хааччаҕа суох саппараапкалыыллар. Биллэн туран, булчут, балыксыт киһи уу мотуоругар, бурааҥҥа туттарыгар уматыгы АЗС-тан ханьыыстыраҕа эбэтэр буочукаҕа эрэ кутуннаҕына сатанар буоллаҕа. Уотунан, итиинэн хааччыйар тэрилтэлэр сөптөөх уматыгынан, оҕунуоҕунан хааччыллан тураллар.
Бу сайыҥҥы, күһүҥҥү кэмҥэ балыгы соҕотуопкалааһыҥҥа уонна сир аһын туттарыыга улахан кээмэйдээх үлэ ыытыллыахтаах. Онно Аартыкатааҕы эргиэн-логистика киинэ хоту сир олохтоохторун кытта үлэни ыытарыгар былаан, нуорма, тарыып түһэриллэн турар. Ону тэҥэ, бу Киин миэстэтигэр олохтоох салайыныы уорганнарын кытта нэһилиэнньэҕэ улахан өйдөтөр-быһаарар, угуйар-ыҥырар үлэни ыытара наада. Холобура, былырыын Эдьигээн уонна Орто Халыма улуустара эрэ сир аһын туттарбыттар. Атыттар тоҕо эрэ хамсамматахтар. Дьиҥэр соҕотуопкаҕа сир аһын тутар сыаналара добуоччу үрдүк. Ол курдук, морошканы -1600-1700 солк, сугуну -600-750 солк, отону -350 солк, уохтаны -650-750 солк диэри туттарыахха сөп. Аны биир үчүгэйэ диэн, туттарбыт сыанаҕынан АТЛК-тан бородуукта мэнэйдэһиэххин сөп. Сир аһын аҕа-уус общиналара, бултуур-балыктыыр тэрилтэлэр эмиэ туттарыахтарын сөп. Ити барыта Арассыыйа Бэрэсидьиэнэ Владимир Путин дьиэ кэргэни өйүүр бэлиитикэтигэр сүрүн сорудахтар быһыытынан ыйыллан тураллар. Санатар буоллахха, Ил Түмэн бу хайысхаҕа билигин бэрт көдьүүстээхтик үлэлиир “Факториялар туһунан” өрөспүүбүлүкэтээҕи сокуону ылынан турар, -диэн норуот дьокутаата хотугу улуустарга таһаҕаһы таһыыны уонна ону кытта ситимнээх үлэлэр хаамыларын, соруктары билиһиннэрдэ.
Алексей МАТВЕЕВ
Хаартыскалар "ЛОРП" уонна “Колымская правда”, “Колымские новости” хаһыаттар саайтарыттан
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
