Ол иһин бу хайысханан үлэлэһэр тустаах министиэристибэлэр, биэдэмистибэлэр бэрэстэбиитэллэрин ыҥыран, ааспыт нэдиэлэҕэ сис кэмитиэт мунньаҕын тэрийэн ыытта. Мунньахха Булуҥ улууһугар хотугу норуоттар өбүгэ саҕаттан төрүт дьарыктарын салҕыырга балыктыыр, таба иитэр сирдэрин учаастагын дьылҕатын тула кэпсэттилэр.
Борокуратуура суруга
«Булуҥ улууһун дьаһалтатыгар Борокуратуура федеральнай сокуоҥҥа олоҕуран, 2024 с. сурук ыыппыт, онно сурулларынан Булуҥ, Приморскай МУТ сирдэрин болдьоҕо суох бастайааннай көрүҥҥэ тутталлара сөбө суоҕун быһаарбыт. Дьиҥэр, урукку сопхуостар сирдэрэ муниципальнай хаһаайыстыбаларга сыһыарыллыахтаах этэ.
Икки сыл иһигэр Булуҥ улууһун дьаһалтата тугу да оҥорбокко олорор, федеральнай уонна өрөспүүбүлүкэ былааһын уоргана эппиэтинэһи ылыммат. Сотору кэминэн улууска мэҥэ бырайыактар үлэлэрин саҕалыахтара, онон министиэристибэлэр санааларын истиэххэйиҥ», — диэн Елена Голомарева киирии тылы эттэ. Кини балыксыттар, табаһыттар сирдэрин бэйэлэрэ бас билиэхтээхтэрин санатта. Сир хаһаайынын быһаарыы Булуҥ эрэ улууһун кыһалҕата буолбатаҕын, бүтүн Аартыка эргимтэтин таарыйарын иһитиннэрдэ.
178 000 табаны көрөргө
СӨ Тыа хаһаайыстыбатын уонна ас-үөл бэлиитикэтин миниистирин солбуйааччы Айаал Тимофеев сир сыһыаннаһыыларыгар боломуочуйа муниципальнай тэриллиилэргэ, итиэннэ СӨ Баайы-дуолу бас билиигэ уонна сир сыһыаннаһыыларыгар министиэристибэҕэ бэриллибитин чуолкайдаата.
«Урукку ааҕыынан, 30 мөл. гектар сиргэ таба мэччийэр этэ, балаҕан ыйын 1 күнүнээҕи туругунан, 178 000 таба баар, ону 300 тыһ. төбөҕө диэри улаатыннарыахтарын сөп. Таба иитиинэн дьарыктанар хас биирдии улуус хаһаайыстыбаларыгар 1,5 млрд. солк. субвенция бэриллэр, онно хамнастара барыта киирэ сылдьар. Бу үптэн хаһаайыстыбалар сир куортамын боппуруоһун быһаарыахтарын син. Хас да гектар сирдээх киһиэхэ ити сытыы уонна уустук боппуруос. Улуус баһылыктарын уонна хаһаайыстыбалар салайааччыларын кытта бииргэ үлэлэһиэхтээхпит», — диэтэ Айаал Тимофеев.
Ону таһынан, тыа хаһаайыстыбатыгар туттуллар сири бэрээдэктииргэ, кадастровай үлэни оҥорорго, учуокка туруорарга федеральнай үптэн кыттыгас үбүлээһин көрүллэр. Бу үлэни оҥорорго баһылыктарга СӨ Тыа хаһаайыстыбатын уонна ас-үөл бэлиитикэтин министиэристибэтэ көмөлөһөргө бэлэмин биллэрдэ.
Төлөбүрэ суох туһанары туруорсаллар
СӨ Экологияҕа, айылҕаны туһаныыга уонна ойуур хаһаайыстыбатыгар миниистир солбуйааччыта Николай Додохов киин сиртэн ыраах сытар улуустар, Аартыка олохтоохторо балыктаан, таба иитэн, айахтарын ииттэллэрин быһыытынан, кинилэргэ утары барар, көмөлөһөр наадалааҕын эттэ. Онон кинилэр сирдэрин атыҥҥа биэрэр сөбө суох эрээри, сокуон аата сокуон диэн тоһоҕолоото. Николай Додохов быһааран биэрбитинэн, сирдэрин үйэлэрин тухары буор босхо туһаммакка, куортамныахтаахтар эбит.
СӨ Аартыканы сайыннарыыга уонна хотугу норуоттар дьыалаларыгар миниистир солбуйааччыта Михаил Погодаев табаны иитэр хаһаайыстыбалар сири туһаныыга туох кыһалҕалаахтарын икки сыл анараа өттүгэр кэккэ министиэристибэлэри кытта ырытан көрбүттэрин бэлиэтээтэ.
«Хотугу аҕыйах ахсааннаах норуоттар түмсүүлэрэ сири төлөбүрэ суох туһанарга сир кодексатыгар уларытыыры киллэрэр туһунан туруорсар. Күн бүгүн икки көрүҥ баар: сири бас билиигэ биэрии, эбэтэр куортамнааһын. Ойуур пуондатын сирэ буоларын быһыытынан, бас билиигэ биэрэр сатаммат. Общиналар сирдэрэ ойуур пуондатыгар киирэр, онон куортам эрэ табыллар.
Быраап өттүнэн Борокуратуура сөпкө этэр, сири куортамҥа биэриэххэ наада. Онно, биллэн турар, үп-харчы, тэрийэр үлэ наада. Аартыка министиэристибэтэ общиналар, Тыа хаһаайыстыбатын министиэристибэтэ балыксыттар, тыа хаһаайыстыбатын бородууксуйатын астааччылар сирдэрин көрөр-истэр», — диэн иһитиннэрдэ Михаил Погодаев.
Кини чуолкайдыырынан, 183 сир учаастага общиналар киэннэрэ, онтон 89 учаастага эрдэ сыһыарыллыбыт, атыттар докумуоннарын ситэ оҥотторо иликтэр. Кадастровай үлэ ыытыллыбыта эрээри, хаһаайыстыбалары кытта өссө улахан үлэ оҥоһуллуохтаах. Аартыкаҕа тыа хаһаайыстыбатын, ойуур пуондатын сирдэрэ бааллар, ону тус-туһунан министиэристибэлэр быһаараллар. Бастатан туран, сир учаастагын барытын ааҕар, инвентаризациялыыр оруннаах. Булуҥ улууһугар сири куортамҥа көһөрөргө үп-харчы наадата этилиннэ.
Түһээни төлүүллэр
Ольга Контогорова, СӨ федеральнай түһээн сулууспатын управлениетын түһээни хомуйууну хонтуруоллуур отдел начаалынньыга сир нолуогун сири бас билэр, эбэтэр болдьоҕо суох бастайааннай көрүҥҥэ сиринэн туһанар физическэй, юридическэй сирэйдэр төлүүллэрин туһунан иһитиннэрдэ. Сир нолуогун ойуур пуондатыгар, муниципальнай сиргэ, олохтоох салайыныы уоргана быһаарыытынан түһээҥҥэ чэпчэтии көрүллүбүт түгэнигэр төлөппөттөр.
«Икки этиллибит тэрилтэ: Булуҥ, Приморскай МУТ сир түһээнин 2020 с. төлүүллэр, күн бүгүн биирдии сир учаастага кинилэргэ баар, атыттары Булуҥ улууһун Борокуратуурата 2025 с. кинилэр бас билиилэриттэн таһаарбыта.
Хара Уулаах нэһилиэгин сэбиэтин дьокутааттарын быһаарыытынан, Приморскай МУТ таба уонна сылгы иитиитинэн дьарыктанарын быһыытынан, 2020 с. түһээҥҥэ чэпчэтиинэн туһанар. Оттон Булуҥ МУТ чэпчэтиинэн туһаммат», — диэн быһаарда Ольга Контогорова.
Сири куортамҥа эрэ ылыахтарын сөп
Ил Түмэн сир сыһыаннаһыыларыгар, айылҕа баайыгар уонна экология сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Андрей Находкин быыбардааччылары кытта көрүстэххэ, маннык кыһалҕа өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн баарын бэлиэтээтэ.
«Тыа хаһаайыстыбатыгар туттуллар сири-уоту, оттуур ходуһалары бас билиигэ оҥотторбуттара, билигин онтон сылтаан кэккэ уустуктар бааллар. Муниципальнай тэриллиилэр, нэһилиэктэр сири куортамҥа биэрэр кыахтара суох, бары кэтэх бас билиигэ докумуоннарын оҥотторон кэбиспиттэр эрээри, көһөн барбыт, сааһырбыт, ынах-сүөһү туппат дьон элбэх.
Билигин Булуҥ улууһугар сирдэрин ким даҕаны былдьаан ылбат, Борокуратуура ирдэбилинэн олохтоох дьаһалта баар итэҕэһи-быһаҕаһы көннөрүөн наада. Сири куортамҥа биэрдэххэ тугунан эргийэн тахсыан сөбүй? Ону толкуйдуохха наада. Муниципальнай сир түһээнин кээмэйин оройуон сэбиэтин дьокутааттара быһаараллар», — диэтэ Андрей Находкин.
ВКС ситиминэн холбонон Аартыка улууһун олохтоохторо сокуон хараҕынан сири бас билии, докумуонун оҥотторуу туһунан ыйытыктары биэрдилэр.
СӨ Баайы-дуолу бас билиигэ уонна сир сыһыаннаһыыларыгар миниистир солбуйааччыта Руслан Винокуров Сир кодексата этэринэн, муниципальнай тэрилтэ сири куортамҥа эрэ ылыан сөбүн туһунан быһааран биэрдэ.
Елена Голомарева өбүгэ төрүт дьарыгынан дьарыктанар хотугу норуоттар сири төлөбүрэ суох туһаныахтаахтарын туһунан чуолкайдаата. Норуот дьокутаата ол туһунан суругу Федерация Сэбиэтигэр эрдэ ыыппыттар эрээри, өссө хатылыыр оруннааҕын бэлиэтээтэ. Кини оннооҕор ыраахтааҕы кэмигэр түһээнтэн босхолуулларын, сири босхо туһаналларын санатта.
Василий Кононов хаартыскаҕа түһэриитэ.
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
