Общество

Кимтэн кииннээх, хантан хааннаах

Маргарита Еримеевна тоҕус оҕолоох Еримей Петрович уонна Раиса Николаевна Саввиновтар дьиэ кэргэнигэр күн сирин көрбүт. Төрөппүттэрэ сопхуос оробуочайдара этилэр: үлэҕэ сыстаҕас, олус холку майгылаах, киэҥ көҕүстээх дьон. Оҕолорун барыларын үлэҕэ уһуйан, кэрэҕэ угуйан ииппиттэр.

Аҕата Еримей Петрович бултуурун, уһанарын олус сөбүлүүрэ, аныгы толкуйдааҕа. Кини удьуорун батаннар, уолаттара, сиэннэрэ эмиэ айылҕаҕа олус чугастар. Саха сиэринэн хара тыа баайыттан, Байанайыттан сыллата бэрсиһиннэрэллэр.

— Төрдүбүтүгэр талааннаах удьуордаах эбиппит. Ийэм өттүнэн эбээм иистэнэр эбит. Ийэм балтынаан оҕолору кытта түспүт хаартыскаларын көрдөхпүнэ, бэрт маанытык таҥна сылдьаллар. Ийэм Раиса Николаевна кыралаан баайара. Ол да иһин буолуо, тоҕус оҕоттон билигин биэспит бары айар куттаахпыт. Мин убайбынаан Петр Еримеевичтыын художественнай училищены бүтэрбиппит. Убайым өр кэмҥэ художественнай оскуолаҕа үлэлээбитэ, билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор, култуура туйгуна, Хаҥалас улууһун Булгунньахтаах нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо. Эдьиийим Розалия оскуолаҕа асчытынан үлэлээбитэ. Бочуоттаах сынньалаҥҥа тахсан баран, кылынан-сиэлинэн дьарыктанар, «Норуот маастара» үрдүк ааты сүгэр. Балтым Римма тыа хаһаайыстыбатын туйгуна, эмиэ тигиинэн дьарыктанар, «Норуот маастара». Быраатым Николай механизатор, бааһынай хаһаайыстыбалаах. Иллэҥ кэмигэр дьиэтигэр уһанарын сөбүлүүр, дьон хараҕын үөрдэн тиэргэнин бэртээхэйдик киэргэтэр.

Кэргэним Василий Иванович Данилов Ньурбаттан төрүттээх. Эмиэ култуура эйгэтигэр сыстаҕас. Ол курдук культпросвет училищены уонна сибээс техникумун бүтэрбитэ. Кылгас кэмҥэ олохтоох кулуупка үлэлээбитэ. Кэлин тиэхиньик-сибээс үлэһитинэн уонна электригинэн «Модун» успуорт комплексыгар, Судаарыстыбаннай цииркэҕэ, Саха тыйаатырыгар үлэлээбитэ. Икки оҕолоохпут. Улахан оҕобут Максим ХИФУ физкултуурунай үнүстүүтүн бүтэрбитэ, «Фаворит» үөрэтэр кииҥҥэ инструкторынан үлэлиир. Кэргэннээх, түөрт оҕолоох. Кыыспыт Айта аныгы ускуустуба үнүстүүтүгэр график-дизайнер идэтигэр үөрэммитэ. Билигин «Якутия» медиа-холдинг типографиятыгар сүрүн дизайнерынан үлэлиир. Кэргэннээх, биир оҕолоох.

Оҕолору уһуйуу

— Мин 1984 сыллаахха Дьокуускайдааҕы ойуулуур-дьүһүннүүр училищены бүтэрбитим. Идэбинэн уруһуй, черчение учууталабын. 2001 сыллаахха М.А. Шолохов аатынан Москубатааҕы судаарыстыбаннай педагогическай үнүбэрсиэти бүтэрэн, социальнай педагог идэтин баһылаабытым.

Мин илиинэн дьарыгым үксэ оҕону кытта үлэни кытары сибээстээх. Үүнэр көлүөнэни кэрэҕэ, үйэлээххэ үөрэтээри, барытыгар бэйэм үөрэнэрим. Үөрэнээччилэрим үлэлэринэн, ситиһиилэринэн кынаттанарым, киэн туттарым.

Өр сылларга педагогическай кэллиэскэ преподавателинэн үлэлээбитим, уруһуйга устудьуоннары үөрэппитим. Онно үлэлиир сылларбар миэхэ «Российскай Федерация орто анал үөрэҕириитин бочуоттаах үлэһитэ» ааты иҥэрбиттэрэ.

Билигин Дьокуускай куорат 38 №-дээх оскуолатыгар уруһуй уонна технология учууталынан үлэлиибин. Бу иннинэ тоҕус сыл устата социальнай педагогтаабытым.

Иис алыбыгар куустаран

— Билиибин өрүү хаҥата сатыыбын. Кыбытык курдук өбүгэлэрбититтэн кэлбит тигиигэ аан бастакы маастар-кылааһы Ольга Ивановна Гуляеваттан ылбытым. Олус сөбүлээбитим, ис испиттэн умсугуйан туран иистэнэр, дьүһүйэр буолбутум. Ол сатабылбынан аҕыйах сылтан бэттэх кыбытыгынан паннолары оҥорор буоллум.

Быйыл сааскыттан «Сөргүтүү» түмсүүгэ киирэн утумнаахтык, былааннаахтык үлэлээн эрэбин. Бастакы уустук үлэм — кыбытык ньыманан ойуулаах сон тиктим. Салайааччыбыт Азиана Филипповна Харлампьева сүбэтэ-амата, көмөтө кынаттыыр. Саамай элбэх бириэмэни, сыраны ылбыт үлэм — сутажтан оҥоһуллубут кэллиэксийэ. Онон билиҥҥи кэмҥэ ол үлэбинэн киэн туттабын.

Билиибин, сатабылбын кэлэр көлүөнэҕэ хаалларар баҕаттан “Сутаж” маастар-кылаас кинигэтин, уруһуйга үөрэтиигэ араас босуобуйалары таһаарбытым.

Бу иннинэ өрүү педагогикаҕа үлэлээбит буолан, солото суохпуттан ииһинэн дьарыктамматаҕым диэн билигин ону ситэ сатыыбын. Былааннаабыт үлэлэрбин ситэрэн-хоторон иһэбин. Кыбытыгынан панно, лобзигынан мас перегородкалары, хартыыналары оһуордаан таһаарар, өстүөкүлэҕэ пластилинынан уруһуйдары оҥорор эбит буоллахпына, түмсүүгэ киирэн баран, сахалыы таҥас тигиитинэн үлүһүйдүм.

Хас биирдии Далбар Хотун иллэҥ кэмигэр дьарыктаах буолуохтаах. Ис туруккар уйдаран иистэммит таҥаскын кэтэр, симэнэр үчүгэй эрэ буолбатах, бу бэйэ кыаҕын улаатыннарар, санааны көтөҕөр дьарыгынан буолар.

Галина Матвеева бэлэмнээтэ.

Хаартыскалар: Маргарита Данилова тус архыыбыттан.