Общество

Фрукта оннугар — буулка

Оскуола аһылыгын туһунан сокуон алта сыллааҕыта ылыллыбыта. Бу кэм устата оскуолаҕа босхо итии аһы сиир оҕо ахсаана лаппа элбээтэ. Алын кылаастары таһынан, бүддьүөт суотугар доруобуйаларынан хааччахтаах оҕолор, элбэх оҕолоох ыаллар уонна анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарын дьиэ кэргэттэрэ аһыыллар. Оскуола аһылыгын үбүлээһиҥҥэ федеральнай бүддьүөт сыллата 80 миллиард солкуобайы биэрэр. Маныаха федеральнай харчыны ылыы эрэгийиэнтэн  хос үбүлээһини ирдиир.

«Үлэ элбэх ыытылынна, ол эрээри оскуола аһылыгын реформатын сүрүн соруга билигин да ситиһиллэ илик», — диэн ТАСС-ка оскуола аһылыгар анаммыт пресс-конференцияҕа Тэрилтэлэр аһылыктарын институтун салайааччыта Владимир Чернигов бэлиэтээтэ.

Сокуону бэлэмнииргэ оскуола аһа улахан сынньалаҥҥа быстах аһылык буолбакка, оҕо доруобуйатыгар туһалаах, иҥэмтиэлээх буолуохтааҕа былааннанар этэ. Ол гынан баран, оскуола аһылыгар булгуччу киириэхтээх ас испииһэгэ сокуоҥҥа киирбэккэ хаалбыт.

Билигин оскуола менютун оҥорооччулар Доруобуйа харыстабылын министиэристибэтинэн 2016 сылга бигэргэммит белок, сыа уонна углевод нуормаларын тутуһаллар.

Ол эрээри, Чернигов этэринэн, бу нуормалары тутуһуу соҕотоҕун чэгиэн аһылыгы тэрийэргэ тиийбэт. Холобур, мэйиигэ уонна быччыҥҥа наадалаах углеводтар оҕуруот аһыгар, фруктаҕа баалларын курдук, бурдук аска эмиэ бааллар, оттон бурдук аһы тиэрдэр судургу уонна чэпчэки.

Инньэ гынан оскуола менюларыгар фруктаны, балыгы, эти, үүт аһы минньигэс аска, мокоруоҥҥа уонна бурдук аска уларытан кэбиһэллэр.

«Хас төрдүс оскуола менютыгар саахар нуормата 140% тахсыбыт, оттон 80% менюҕа үүт астар сүппүттэр. Сыаналаах хара сыаны чэпчэки үүнээйи сыатынан солбуйаллар», — диэн сыыппаралары Владимир Чернигов холобурдаата.

Эспиэр бэлиэтииринэн, маннык экономия формальнайдык сокуону кэһии буолбатах, өскөтүн Доруобуйа харыстабылын министиэристибэтин көрдөрүүлэрэ тутуһуллар буоллахтарына.

Лилия Овчарова, Социальнай бэлиитикэ институтун дириэктэрэ, оскуола менютыгар биир аһы атын аһынан солбуйуу оҕо доруобуйатыгар улахан охсуулаах буолуон сөп диэн саныыр. «Оҕо аһыгар сахарин уонна углеводтар систиэмэлээхтик аһара барыыта уойууга тиэрдэр, ол кэлин элбэх кутталлаах ыарыы сайдарыгар төрүөт буолар. Онон бүгүн быар, сүрэх ыарыыта эдэриммитин бэлиэтиибит», — диэн кини «Парламентская газетаҕа» кэпсээтэ. Кини санаатынан, оскуола аһылыгын балаһыанньатын билигин уларытар наада, ол бастатан туран меню састаабын хонтуруоллааһыны күүһүрдүүнэн ситиһиллиэхтээх.

2026 сыл балаҕан ыйын 1 күнүттэн оскуолаҕа туох уларыйыай?

Төрөппүт билэр бырааптаах

Оскуола менютын сыаналыыр киритиэрийдэр кэҥэтиллиэхтээхтэр. Белок, сыа, углевод көрдөрүүлэрин таһынан, менюҕа оҕо доруобуйатыгар наадалаах фосфор, тимир, битэмииннэр уонна минераллар баар буолуохтаахтар, диэн «Парламентская газетаҕа» дьокуутат Татьяна Буцкая эппитэ.

Маны ким хонтуруоллуурун быһаарыахха наада. Билигин оҕо аһылыга хас да структура (Доруобуйа харыстабылын министиэристибэтэ, Роспотребнадзор уо.д.а.) патронатыгар сылдьар. «Социальнай аһылык туһунан туспа сокуон наада», — диэтэ дьокуутат.

Олоххо киллэрэргэ бириэмэ наада, онон билигин туох оҥоһуллуон сөбүй? Татьяна Буцкая санаатынан, оскуолаҕа төрөппүт кэмитиэттэрэ актыыбынайдык хамсаныахтаахтар.

Холобур, оскуола дьаһалтатыттан аһылык рационын хонтуруоллуур ведомоһы көрдүөххэ сөп. СанПиН ирдэбилинэн, маннык докумуону хас биирдии үөрэх тэрилтэтэ илдьэ сылдьыахтаах. Менюга оҕо организма наадыйар астара суох буоллахтарына, боппуруоһу оскуола салалтатын кытта быһаарсыахха эбэтэр борокуратуураҕа үөрэх тэрилтэтигэр оҕо аһылыгар анаммыт үбү-харчыны ороскуоттааһыҥҥа бэрэбиэркэни ыытарга көрдөһүөххэ сөп.