Уопсастыба

Ураты тыыннаах, үөрэх-сайдыы суолунан кэскили кэриҥнэһэр кэмпириэнсийэ  кыттыылаахтарын сахалыы сиэринэн, алааспыт дыргыл сыттаах отунан  Ф.С.Аргунов аатынан Оҕо ускуустубатын улуустааҕы оскуолатын Чычымахтааҕы салаатын тылынан уус-уран айымньыга уһуйааччыта  Марианна Константиновна Решетникова арчылаата.

Бу кэмпириэнсийэ нэһилиэк инники олоҕун, кэскилин түстүүр духуобунай сыаннастарга, патриотизмҥа, төрөөбүт төрүт үгэстэри үөрэтиигэ үөрэнээччилэр, учууталлар уонна уопсастыбаннас чинчийэр дьоҕурдарын  сайыннарыы итиэннэ  чинчийэр үлэ көдьүүһүн үрдэтэр сыаллаах тэрилиннэ. Николай Романович кийиитэ, уолун Леонид Николаевич кэргэнэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна, «Арассыыйа үөрэҕириитин сайдыытыгар кылаатын иһин» уордьан үһүс истиэпэни кавалера, «Учууталлар учууталлара», «Үөрэнээччилэр билиниилэрин учуутала» анал бэлиэлэр хаһаайыннара, Амма нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕо Зоя Афанасьевна Малышева бочуоттаах ыалдьыт буолла.

Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, үһүс истиэпэннээх «Албан Аат» уордьан, иккис истиэпэннээх Аҕа дойду сэриитин уордьанын кавалердара, Саха АССР үтүөлээх учуутала  Николай Романович Малышев олоҕун-үлэтин туһунан оскуола библиотекара  Саргылаана Афанасьевна Прокопьева билиһиннэрдэ. Кийиитэ  Зоя Афанасьевна кэргэнин аҕатын туһунан истиҥ-иһирэх тылларынан аҕынна. 

Салгыы Чычымах орто оскуолатын оскуола иннинээҕи саастаах оҕолору иитэр-үөрэтэр сүһүөҕүн улахан бөлөҕүн иитиллээччитэ Арсений Гуляев «Байыаннай тиэхиньикэ параада», бэлэмнэнии бөлөх  иитиллээччитэ Сайыына Михайлова «Мин дьиэ кэргэним Аҕа дойду сэриитигэр кылаата» диэн иһитиннэриилэри оҥордулар.

Нэһилиэк дьаһалтатын баһылыгын солбуйааччы Елена Васильевна Малышева мустубут дьону эҕэрдэлииригэр тыа сирин, үөрэҕирии уонна духуобунас сайдыытыгар кылааттарын киллэрбит нэһилиэк биллиилээх учууталларын, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылаахтарын ааттарын үйэтитии дьиэ кэргэнтэн саҕаланарын тоһоҕолоон бэлиэтээтэ.

Онтон сиэксийэлэринэн тарҕаһан, оҕолор үлэлэрин истии буолла, манна эспиэртэринэн оскуола бэтэрээннэрэ, библиотекардар, учууталлар үлэлээтилэр. Түмүккэ, «Кыраайы үөрэтии» сиэксийэҕэ алын сүһүөх оскуола үөрэнээччилэригэр: бастакы миэстэни Малышева Айыллаана, 3 кыл. («Чычымах бэлиэ сирдэрэ»); иккис миэстэни Павлов Айтал, 4 кыл. («Дьөһөгөй оҕото – саха тыына, култуурата»); үһүс миэстэни Старостин Коля, 4 кыл. («Улуу Кыайыыны уһансыбыт ытык дьоммут») ыллылар; «Кэскиллээх чинчийээччи» номинациянан Аввакумова Күннэй, 3 кыл. үөрэнээччитэ  бэлиэтэннэ.

5-7 кылаас үөрэнээччилэригэр: бастакы миэстэни Томскай Тускулаан, 7 кыл. («Письма с фронта»);  иккис миэстэни Павлова Сандаара, 7 кыл. («Албан аат уордьанынан наҕараадаламмыттар»); үһүс миэстэни  Иванова  Лилия, 7 кыл. («Саха худуоһунньуктарын үлэлэригэр Чычымах дьоно-сэргэтэ, олоҕо-дьаһаҕа») ыллылар. «Үйэтитээччи» номинациянан Ючюгяев Уйгун, 5 кылаас үөрэнээччитэ бэлиэтэннэ.

8-11 кылаас үөрэнээччилэригэр: бастакы миэстэни Канаева Лиза, 10 кыл. («Дьон чулуута, модун санаалааҕа -- эһэлэрим»); иккис миэстэни Бубякина Юлия, 9 кыл. («Удьуор утум ситимэ»); үһүс миэстэни Кириллина Нарыйа, 9 кыл. («Мындыр өй маастара Малышевтар») ыллылар.

«Төрүччү» сиэксийэҕэ: бастакы миэстэни Васильева Алиана, 4 кыл., Васильев Артем, 1 кыл. («Төрөөбүт дойдуга таптал дьиэ кэргэнтэн саҕаланар»); иккис миэстэни Ноенохова Селена 4 кыл., Ноенохов Эрсан, 5 кыл. («Анна Андреевна Новгородова – тыыл, үлэ бэтэрээнэ»); үһүс миэстэни  Неустроев Илья, 4 кыл. («Мин хос эһэм И.М. Неустроев») ыллылар.

5-7 кылаас үөрэнээччилэригэр: бастакы миэстэни Ючюгяев Иван, 7 кыл. («Эрэҥэстэй удьуордара -- Молоһуоктар»); иккис миэстэни Прокопьева Сати, 6 кыл., Прокопьева Саргылаана, 5 кыл. («Кинигэ -- история кэрэһитэ»); үһүс миэстэни Аввакумова Александра, 8 кыл., Аввакумов Артур, 5 кыл. («Дьиэ кэргэним төрүччүтэ») ыллылар.  Г.Р. Малышев дьиэ кэргэнин анал бирииһэ 5 кыл. үөрэнээччитэ Малышев Ариаҥҥа «Хос эһээлэрим, хос эбээлэрим Кыайыыны уһансыбыттара» дакылаатын иһин ананна.

8-11 кылаас үөрэнээччилэригэр: бастакы миэстэни Малышев Юра, 8 кыл. («Төрүччүлэрим»); иккис миэстэни Никифоров Артем, 8 кыл., Никифорова Маргарита 3 кыл. («Путешествие в прошлое»); үһүс миэстэни Комиссарова Чэмэлиинэ, 10 кыл. («Аҕа ууһа») ыллыллар. «Удьуор утума» номинациянан Копылов Мичил, 9 кыл. («Ларионовтар аҕа уустара») бэлиэтэннэ.

«Малышевскай ааҕыылар» научнай-практическай кэмпириэнсийэ  кыайыылаахтарыгар Николай Романович Малышев оҕолоро, бииргэ төрөөбүттэрэ уонна чугас аймахтара сүрүн бириистэри, бириэмийэлэри олохтоотулар. 

Хас биирдии дьиэ кэргэҥҥэ төрдүн-ууһун үөрэтии, билии, аймахтарын кытта алтыһа сылдьыы, төрүттэрбит олорон ааспыт олохторун билии, үөрэтии, чинчийии ити барыта өбүгэлэрбитигэр үрдүк ытыктабыл туоһута буоларын оҕолор өйдөөтүлэр.

Улуу Кыайыыны уһансыбыт уоттаах сэрии буойуннарын, олохторун толук ууран сэрии толоонугар охтубут дьоруойдар уонна Кыайыы туһугар бэйэлэрин харыстаммакка үлэлээбит дьоннор үтүө ааттара үйэлэргэ кэпсэнэ туруоҕа, кинилэр ааттара умнуллуо суоҕа диэн эрэнэбит.

Дария Иванова, Чычымах, Таатта.

Хаартыскалары ааптар хааччыйда.