Уопсастыба

Сойуус бары өттүттэн манна эдэр-сэнэх, эр санаалаах эдэр ыччат мустан барбыта. Бастакы балааккалары туруорунан саҥа куораты тутуу уонна алмааһы хостооһун курдук, Сойууска урукку өттүгэр суох, бырамыысыланнас саҥа салаатын сайыннарыы саҕаламмыта. Үгүс саха ыччата эмиэ бэйэтин дьылҕатын тургутарга, манна кыттыһарга санаммыта. Бу хорсуннар ортолоругар Сунтаар Кириэстээҕиттэн иккилээх уолларын илдьэ тиийэн, балааккаҕа олорбут Алексей уонна Катя Потаповтар бааллара.
Мин кинилэри кытта 1967 с. Мииринэйгэ тиийээт тута билсибитим. Ону билигин дьиктиргиибин: кимэ-туга биллибэт оҕочоос киһини сонно чугастык ылыммыттарыттан, доҕор-атас тутта охсубуттарыттан. Бэйэлэрэ, биллэн турар, олохсуйбуттара ырааппыт, куораты тутуспут, бастарын билиммит дьоһун ыал этилэр. Ону ол диэбэккэ, дьонуттан, дьиэтиттэн ыраах тэлэһийэ, соҕотохсуйа сылдьар уол диэннэр буолуо, бэйэлэригэр чугаһаппыттара. Бэйэлэрэ сэрии сылын оҕолоро, эрэйи көрөн улаатаннар, барытын чугастык ылыналларыттан буолуон эмиэ сөбө. Мииринэй бастаан тиийбит киһиэхэ тоҥкуруунун, дьон да сыһыана санаа хоту буолбатын өйдүүллэрин туоһута буолуон сөбүн эмиэ кэлин санаабыттааҕым.
Инники эппитим курдук, Өлүөскэлээх Катя 1959 с. икки саастаах Витяларын илдьэ Мииринэйгэ тиийэн балааккаҕа олорбуттар. Кинилэр онно Алексей Яковлевич, Екатерина Егоровна дэммэккэ Өлүөскэ уонна Катя дэнэллэрэ. Эдэрдэриттэн оҕонньор, эмээхсин буолуохтарыгар диэри оннук этэ. Элэккэйдэриттэн, эдэрдии быһыыларыттан-майгыларыттан буолуохтаах. Оччолорго араас оройуон холостуой уолаттара кинилэр чэйдэрин элбэхтик испит буолуохтаахпыт. Бэйэлэрэ арыгы, табаах диэни билиммэт дьон, эдэрдэри ити дьаллыктан быыһаабыт үтүө холобурдарын билэбин. Уус Алдаҥҥа тулаайах үөскээбит, сытыы-хотуу, спортсмен Толя Дьяконов сыыһа туттан үлэтиттэн үүрүллэн табыллыбакка, олорор да сирэ суох буола сырыттаҕына, Өлүөскэ ыҥыран ылан кып-кыараҕас кыбартыыратыгар олордубут этэ. Ол эргэ кыбартыыраларыгар саҥа төрөөбүт Сашаларын кытта төрдүө буолан олордохторуна. Катята да утары эппэтэҕиттэн сөҕөҕүн. Төрөөбүт дойдулара Сунтаар чугас буолан кэлэ-бара хонооччу, сылдьан ааһааччы өрөөбөт буолара. Урутаан эттэххэ, ол Толя Дьяконовтара Тбилисигэ үрдүкү физкультурнай үөрэҕи бүтэрэн, самбоҕа спорт маастара буолан эргиллибитэ. Үөрэнэр сылларыгар каникулугар төрөөбүт Уус Алданыгар буолбакка, Мииринэйгэ Өлүөскэлээххэ тиийэн кэлэрэ. Ол курдук истиҥ, чугас дьон оҥостубута, тылынан-өһүнэн эрэ буолбакка, кыралаан үбүнэн да көмөлөспүт дьонун хайыай.

Маҥнай Өлүөскэлээх Катя “Якуталмаз” трест “Мирнэй” руднигар оробуочайынан киирбиттэрэ. Өлүөскэ өр сылларга алмаастаах кумаҕы сууйбута, араас сүгүү-көтөҕүү үлэтигэр кимтэн да хаалсыбакка сыралаһан үлэлээбитэ. Олох кэлин, сааһырыы таайан буолуо, биир кэмҥэ арыый чэпчэки үлэҕэ көспүт киһи диэн санаа үллэстибитэ. Сыбаарсык идэтигэр үөрэтэллэрин, онно дуораһыйарын эппитигэр бибилэтиэкэҕэ бараммын сыбаарка туһунан кинигэлэри аҕалан биэрбитим. Үөрэммитэ уонна былдьаһыкка сылдьар бэттээхэй сыбаарсык буолбута, хамнаһым да үрдээтэ диэн үөрэн кэпсиирэ. Оннук биэнсийэҕэ тахсыар диэри үлэлээбитэ. Оттон Катя бастаан утаа 4-с уонна 7-с байытар фабрикаларга отсадница, сепараторщик идэтин баһылаабыта. Онтон 3-с №-дээх модун байытар фабрика үлэҕэ киирэн, ити идэтинэн салгыы ситиһиилээхтик үлэлээбитэ. Кимберлити үлтү хадьырыйар баараҕай миэлиҥсэ киһини дөйүтэр тыаһын, мэлдьи ууну кэһии курдуктары тулуйар киһи тулуйан эрдэҕэ. Катя итини уһун кэмнэри тулуйбута, үгүс грамоталар, дипломнар, бириэмийэлэр хаһаайыннара буолбута, путевкаларга тиксибитэ. Оройуон хаһыатыгар уонна “Кыымҥа” хайҕаммыта.
Тайҕаҕа өр кэмҥэ сылдьан баран эргилиннэхпинэ үөрэ-көтө көрсөөччү, чаанньыктарын үрдүгэр түһээччи кинилэр буолаллара. Хаас, кус эбэтэр балык буһардахтарына, атын сонун ас астаннахтарына, Өлүөскэ уопсайбар кэлэн ыҥыран илдьэрэ. Онно мин эрэ буолбатым, холостуой ыччаттар, атын аймахтара кэлэллэрэ.
Өлүөскэлээх Катя уолаттара -- Витя уонна Саша үчүгэй иитиллиилээхтэрэ, сайаҕас-сайдам майгылаах дьон буола улааппыттара, оскуоланы бүтэрээт анал идэ ыларга дьулуспуттара. Витя үрдүкү кылаастаах водитель идэтин баһылаабыта, ыарахан уйуктаах массыыналарга үлэлээбитэ. Саша Москубаҕа үрдүкү физкультурнай үнүстүүтү ситиһиилээхтик бүтэрэн, самбоҕа успуорт маастара буолан кэлбитэ. Утуу-субуу кэргэн ылбыттара, күндүтүк саныыр Мииринэйдэриттэн арахсыахтарын баҕарбатахтара. Өр олорбут дьиэлэрэ эргэрбитэ, кыараҕаһын туһунан этэ да барыллыбат буоллаҕа. Өлүөскэ да, Катя да Мииринэйи тутуспут дьон, алмаас бырамыысыланнаһын бэтэрээннэрин, куорат төрүт олохтоохторун быһыытынан саҥа кыбартыыраҕа баҕарбыттара. Ити кэмҥэ биэнсийэҕэ тахса иликтэрэ, онон сайабылыанньа суруйар толору быраап баара. Суруйбуттара да тута быһаара охсубакка эрэйдээбиттэрэ. Итини көрө сылдьан, “Кыымҥа” кэҥэс ыстатыйа суруйан ыыппытым тахсыбыта. “Тоҕо эрэ уһуур-кэҥиир?” диэн ыстатыйам 1988 сыл саҥатыгар бэчээттэммитэ архыыппар баарын булан аахтым. “Потаповтарга квартира боппуруоһун быһаарыахха” диэн ис хоһоонноох. Оччотооҕу “Кыым” ыстатыйаны таһаардаҕына хайаан да түмүгүн ирдэһэр идэлээҕэ. Горисполком салалтата “дьаһал ылыахпытын ис хоһоонун чопчу өйдөөбөппүт, онон тылбааһа баара буоллар” диэбиттэр. Ити кэмҥэ аатырар суруналыыс Вячеслав Степанов Мииринэйгэ тиийэ сылдьан Өлүөскэлээххэ таарыйбытыгар ыстатыйаны көрдөрбүттэр, кэпсээбиттэр. Ону сонно тута тылбаастыы охсубут. Вячеслав Гаврильевич онно тиийдэҕинэ Өлүөскэлээҕи быһа ааспата, хайаан да сылдьан ааһара, табаарыстара этэ. Мин ол саҕана Дьокуускайга көһөн кэлэн олохсуйбутум. Кыбартыыра биэрдилэр диэн Өлүөскэ төлөпүөннээбитигэр иккиэн үөрэн эҕэрдэлэстэхпит дии.

Өлүөскэлээх Катя кэлин сааһыран, үлэттэн тохтоон баран Дьокуускайга кэлэн, эмтэнэн бараллара. Өлүөскэ кэллэ да, хайаатар да төлөпүөннүүрэ, көрсө охсон кэпсэтээри, сонун атастаһаары. Мииринэй олоҕо хайдаҕын, онно баар табаарыстарбыт кэлиҥҥи дьылҕаларын киниттэн истэрим. Катя ковид дьаҥар хаптаран суох буолан хомоппута. Өлүөскэ быйыл 92 сааһыгар анараа дойдуга аттаммыта. Өр бииргэ олорбут дьонтон биирэ суох буоллаҕына иккиһэ уһаабат курдук. Өлүөскэ да соҕотох хаалан, улахан охсууну ылбытын кистээбэтэ, туоххаһыйбыта. Кинилэр уһун дьоллоох олоҕу олорон аастылар. Кимиэхэ барытыгар үтүөнү эрэ оҥорон, кими да хомоппокко утуу-субуу бу күн сириттэн арахсыбыттара. Хос эбэ, эһэ буолар дьолу билэн барбыттара. Сиэннэр, хос сиэннэр Сунтаарга, Мииринэйгэ Алексей Яковлевич уонна Екатерина Егоровна Потаповтар олохторун салгыыллар, кинилэр киһилии үтүө-мааны майгыларын санаталлар.

Хаартыскалары ааптар хааччыйда.