Уопсастыба

Тустуу бэрэпиэссэрэ

Кулун тутар 13 күнүгэр Бырабыыталыстыба 1 №-дээх дьиэтигэр тэриллибит чиэстээһин үөрүүлээх мунньаҕар Өрөспүүбүлүкэ саалатын толору киһи муһунна. Өрөспүүбүлүкэ салалтата, үбүлээр дьиэ кэргэнэ, аймахтара, биир дойдулаахтара, араас сылларга алтыһан үлэлээбит доҕотторо, тустуу бэтэрээннэрэ, успуорт тэрилтэлэрин бэрэстэбиитэллэрэ, араас көлүөнэ тустууктар, иитэн-үөрэтэн, такайан улахан түһүлгэлэргэ таһаартаабыт үөрэнээччилэрэ Александр Иванову эҕэрдэлии, киниэхэ ытыктабылларын биллэрэ кэлбиттэр.
Тыл бастакынан Ил Түмэн Бэрэссэдээтэлэ Алексей Еремеевкэ бэрилиннэ.
– Биһиги бүгүн улуу ыспарсымыаны, көҥүл тустуу чулуу бөҕөһүн, бииргэ тустубут үөлээннээхтэрэ «Улуу Пехлеван» диэн сүрэхтээбит, өрөспүүбүлүкэ дьоно-сэргэтэ Тустуу бэрэпиэссэринэн билиммит дьоһун киһитин, Александр Николаевич Иванову 75 сааһынан чиэстиибит. Быйыл саха үс улуу тустууга, Арассыыйа үтүөлээх тириэньэрэ Дмитрий Коркин бастыҥ үөрэнээччилэрэ: Павел Пинигин, Роман Дмитриев уонна Александр Иванов Монреаллааҕы олимпиадаҕа өрөгөйдөөх кыайыыны ситиһэн, бэйэлэрин ааттарын Саха Сирин, оччолорго улуу Сэбиэскэй Сойуус уонна Аан дойду успуордун устуоруйатыгар киллэрбиттэрэ 50 сылын бэлиэтиибит. Ыраах хотугу кыраайтан, Саха Өрөспүүбүлүкэтиттэн үс бөҕөс Олимпиада пьедесталыгар тахсыбыта! Ону биһиги бары үчүгэйдик билэбит, ол туһунан үгүс ахтыы сурулунна, элбэх кинигэ таһаарылынна, өрөспүүбүлүкэ устуоруйатыгар кыһыл көмүс буукубаларынан суруллан үйэтитилиннэ. Эдэр ыччаттарбыт үрдүк ситиһиилэргэ тардысталларыгар үтүө холобур буолла. Ол чиэһигэр Дьокуускай куоракка 2016 с. тутуллубут баараҕай успуорт комплекса «Өрөгөй» диэн ааттаммыта, иннигэр үс улуу бөҕөспүт, ол иһигэр бүгүҥҥү үбүлээрбит Александр Иванов, пааматынньыктара турар.
Монреаллааҕы Олимпиадаҕа кыттарыгар Александр Николаевич улахан тургутууну, сүүмэрдээһини ааспыта итиэннэ бэйэтин дьулуурунан, кыаҕынан, маастарыстыбатынан өрөгөйдөөх кыайыыны ситиһэн, дойду сүүмэрдэммит хамаандатыгар киирбитэ мээнэҕэ буолбатаҕын көрдөрбүтэ. Кини уһулуччулаах ыспарсымыан, тириэньэр уонна уопсастыбаннай диэйэтэл. Успуорка карьератын түмүктээн баран, олоҕун успуору сайыннарыга, үүнэр сүһүөх ыччаты иитиигэ, үрдүк кылаастаах бөҕөстөрү бэлэмнээһиҥҥэ анаата. Күн бүгүн даҕаны өрөспүүбүлүкэ сүүмэрдэммит хамаандатын эрчийиигэ үлэлии-хамсыы сылдьар.
Мин тус бэйэм кинини кытары ыччат бэлиитикэтин, физическэй култуура уонна успуорт миниистирнэн үлэлиир сылларбар билсибитим. Көҥүл тустууга Арассыыйа чөмпүйэнээтэ Дьокуускайга ыытыллара быһаарыллыбытыгар, бастакы солбуйааччым, олимпийскай чөмпүйүөн Роман Дмитриев үөлээннээхтэрин Павел Пинигини уонна Александр Иванову ыҥыран, тэрээһиҥҥэ көмөлөһүннэрбитэ. Чуолаан кинилэр сабыдыалларынан, аптарытыаттарынан, дойду бастыҥ бөҕөстөрө, араас эрэгийиэннэр күүстээх ыспарсымыаннара итиэннэ бочуоттаах ыалдьыт быһыытынан урукку Сэбиэскэй Сойуус улуу тустууктара кэлбиттэрэ. Инньэ гынан, чөмпүйэнээт үрдүк таһымынан тэриллибитэ. Күрэхтэһии ахсын көрөөччүлэр стадиону толору кэлэллэрэ, эдэр бөҕөстөрбүт Александр Контоев, Прокопий Петров Арассыыйа чөмпүйүөнэ буолбуттара, хас да уолбут призердаабыттара. Саха тустуута баарын дакаастаабыттара. Оччолорго Александр Николаевич билиҥҥи миигиттэн эдэр этэ, 51 сааһыгар сылдьара, мин кинини бэйэтин көрүүтүн аһаҕастык уонна көнөтүнэн этэр, ханнык баҕарар боппуруоска сөптөөх быһаарыыны тобулар, киэҥ-холку майгылаах, мындыр киһи быһыытынан сыаналаабытым.
Ытыктабыллаах Александр Николаевич, хас биирдии норуот бэйэтин чулуу дьоннорунан сыаналанар. Олох араас эйгэтигэр уһулуччу ситиһиилээхтэр, ол иһигэр, эһиги олимпиецтар, өрөспүүбүлүкэбит сирэйэ, киэн туттуута буолаҕыт. Көҥүл тустууга эһиги өрөгөйгүтүн хатылыыр бөҕөстөр үүнэн тахсыахтара диэн эрэнэбит. Үбүлүөйгүнэн эҕэрдэлээн тураммын, чэгиэн-чэбдик доруобуйаны, этэҥҥэ буолууну баҕарабын, олоҕуҥ аргыһа Варвара Афанасьевнаны кытары оҕолоргутунан, сиэннэргитинэн тулаланан, өссө да уһуннук олоруҥ диэн алгыыбын. Ыал буолбуккут 50 сылын туолбута, онон эмиэ эдэрдэргэ холобур буолаҕыт, – диэтэ спикер итиэннэ үбүлээргэ Ил Түмэн Махтал суругун, Варвара Афанасьевнаҕа тыыннаах сибэкки дьөрбөтүн туттарда.

Дмитрий Коркин алгыһынан
Эдэркээн Александр Иванов 1968 с. Сунтаартан кэлэн, Чурапчытааҕы интэринээт-оскуолаҕа үөрэммитэ, биллиилээх тириэньэр Дмитрий Коркиҥҥа дьарыктаммыта. Онон тоҕус томтордоох Чурапчы сиригэр маастарыстыбата чочуллан үрдүк кыайыылары ситиспитин, олоҕун аргыһын, тапталын эмиэ мантан булбутун туһунан Чурапчы улууһун баһылыга Степан Саргыдаев бэлиэтээтэ.
– Биһиги чулуу тустууктарбыт Павел Павлович, Роман Михайлович уонна эн, биһиги күндү күтүөппүт Александр Николаевич, Монреаллааҕы олимпиадаҕа өрөгөйгүтүнэн киэн туттан тураммыт, аныгы көлүөнэ тустууктар олимпийскай кыайыылары аҕалалларыгар баҕарабыт. Дмитрий Петрович курдук улуу тириэньэргэ иитиллэн, Олимп үрдэллэрин дабайбыккыт, олоххутун успуорду сайыннарыыга анаабыккыт, онон Чурапчыга федеральнай ыстаатыстаах Физическэй култуура уонна успуорт судаарыстыбаннай үнүстүүтэ аһылларыгар сүҥкэн кылааккыт эмиэ баар. Эһиги ситиһиилэргит холобур уонна тирэх буоланнар, өрөспүүбүлүкэҕэ успуорт араас көрүҥнэрэ сайдаллар. Александр Николаевич, биир бастыҥ дьиэ кэргэн аҕа баһылыга буолаҕын, кыһыл көмүс уруугутугар биһиги сылдьан турабыт. Дмитрий Петрович эһиги дьылҕатыгар чахчы улахан сабыдыалы оҥорбут. Ол курдук, олоҥхо дойдута Сунтаартан үөрэнэ-дьарыктана кэлбит уолчааны көрө-истэ сырыт диэн үөрэх бастыҥын Варя Макарованы сыһыаран, үйэлээх доҕордоһууну сахпыт, дьылҕаҕытын түстээбит эбит. Онтон биһиги үөрэбит уонна киэн туттабыт, -- диэтэ.
Сыаллаах-соруктаах, дьулуурдаах буолуохха
Саха успуордугар бэйэтин суолун-ииһин хаалларбыт, көҥүл тустуу сайдытыгар сүҥкэн кылаатын киллэрбит, туспа истииллээх тустуук уонна тириэньэр Александр Николаевичка уонна кини кэргэнигэр Варвара Афанасьенаҕа элбэх эҕэрдэ этилиннэ, алгыс ананна. Түмүккэ үбүлээр маннык эттэ:
– Ытыктабыллаах Алексей Ильич, Сергей Владимирович уонна бу саалаҕа мустан олорооччулар, 75 сааспынан маннык улахан чиэстээһини тэрийбиккит иһин ис сүрэхпиттэн махтанабын! Итиэннэ барыгытын эҕэрдэлиэхпин баҕарабын, суох, бэйэм үбүлүөйбүнэн буолбатах, Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр көҥүл тустуу хамсааһына саҕаламмыта 70 сыллаах, Монреалга саха өрөгөйүн 50 сыллаах үбүлүөйдэринэн! Бу өрөгөй аҥардас биһиги үс тустуук эрэ кыайыыбыт буолбатах, өрөспүүбүлүкэ дьонун-сэргэтин бүттүүнүн ситиһиитэ буолар. Улуу тириэньэр Дмитрий Коркин илиитигэр түбэспиппиттэн дьылҕабар махтанабын.
Олох хамыытынан, өрөспүүбүлүкэҕэ сайдыы балысханык хардыылыыр. Успуорт онтон хаалсыбат, тупсаҕай хаачыллыылаах успуорт сааллара, комплекстар, стадионнар тутулуннулар, нэһилиэнньэ эт-хаан өттүнэн дьарыктанарыгар усулуобуйа барыта тэрилиннэ. Талааннаах, дьоҕурдаах оҕолор элбэхтэр, сөптөөх каадырдар бааллар, онон эрэлбитин күүһүрдэн, кинилэргэ улахан болҕомтону ууран, 50 сыллаах ситиһиини чиҥэтэргэ үлэлиэххэ наада. Быйылгы Арассыыйа чөмпүйэнээтигэр, норуоттар икки ардыларынааҕы турнирдарга ыччаттарбыт үчүгэй ситиһиилэри көрдөрүөхтэрин баҕарабын уонна эрэнэбин. Тоҕо диэтэххэ, кэлэр 2028 сылга ыытыллар Олимпийскай оонньууларга түһүнэн кэбиһиэхтэрин наада. Онон, чэгиэн-чэбдик доруобуйалаах, тулуурдаах уонна кыайыыга дьулуурдаах буолуохха.

Хаартыска: Василий Кононов