Кэпсэтиини саҕалыырыгар Госдуума национальностар дьыалаларыгар кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Владимир Иванов мунньах дакылааттары истиинэн эрэ бүппэтин, миэстэҕэ үлэ хайдаҕын үөрэтэр, бу көрсүһүү Норуоттар сомоҕолоһууларын сылын уонна быйыл аан бастаан муус устар 30 күнүгэр бэлиэтэнэр Арассыыйа төрүт норуоттарын күнүн чэрчилэринэн ыытылларыын бэлиэтээтэ.
Ыаллыы эрэгийиэннэртэн мустубут парламентарийдар судаарыстыбаннай национальнай бэлиитикэ стратегиятын уонна төрүт олохтоох аҕыйах ахсааннаах хотугу норуоттар бигэтик сайдыыларын кэпсиэпсийэтин олоххо киллэрии 2036 с. диэри былаанын итиэннэ кэммиэрчэскэйэ суох тэрилтэлэр бырайыактарын өйөөһүн боппуруостарын дьүүллэстилэр. Сүрүн болҕомто судаарыстыба бэлиитикэтин Аартыка түбэтигэр киллэриигэ уурулунна.
Ил Түмэн Бэрэссэдээтэлэ Алексей Еремеев бэйэтин дакылаатыгар федеральнай сокуоннарга төрүт олохтоох аҕыйах ахсааннаах хотугу норуоттарга көрүллэр чэпчэтиилэр кинилэр түөлбэлээн олорор сирдэринэн эрэ муҥурданалларын бэлиэтээтэ. Ол сирдэригэр эрэ бас билии уонна сир нолуоктарыттан босхолонуу, үгэс буолбут дьарыктарыгар (табаны иитиигэ, бултааһыҥҥа, балыктааһыҥҥа) чэпчэтии мэктиэлэнэрин эттэ. Урут РСФРС Миниистирдэрин Сэбиэтин 1980, 1987 сс., РФ Бырабыыталыстыбатын 1993 с. уураахтарынан, төрүт олохтоох хотугу омуктар түөлбэлээн олорор сирдэрэ киэҥник, бүтүн оройуоннар кыраныыссаларынан быһаарылларын санатта.
-- Хотугу норуоттар үгэс буолбут хаһаайыстыбаннай дьарыктарын уратытын быһыытынан киэҥ сиринэн көһө сылдьаллара учуоттанар буолан, ити сөптөөх систиэмэ этэ. РФ Бырабыыталыстыбата 2009 с. таһаарбыт 631 №-дээх дьаһалынан ити балаһыанньа уларыйбыта. Ол түмүгэр, төрүт олохтоох аҕыйах ахсааннаах норуоттар түөлбэлээн олорор уонна төрүт хаһаайыстыбаннай дьарыктарын сайыннарар нэһилиэнньэлээх пууннарын саҥа кэрискэтинэн, Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр оннук сирдэр нэһилиэнньэлээх пууннар истэринэн эрэ муҥурдаммыта. Атыннык эттэххэ, айылҕаны үгэс буолбут туһаныы эрэсиимэ сэлиэнньэ иһигэр киллэриллэн, көс олох, табаны иитии, бултааһын, балыктааһын тэриллэр сирдэригэр тарҕаммат буолла, -- диэтэ саха парламенын спикерэ.
Оттон сорох субъектарга төрүт олохтоох аҕыйах ахсааннаах норуоттар түөлбэлээн олорор уонна төрүт хаһаайыстыбаннай дьарыктарын сайыннарар сирдэрин кыраныыссата муниципальнай оройуон биитэр тыа сирин поселениетын кыраныыссатынан быһаарыллан, кинилэргэ киэҥ сири-уоту туһанар кыаҕы биэрбит. Инньэ гынан, федеральнай сокуон барыбытыгар төһө да биир буоллар, Саха Сирин хотугу норуоттара атын эригийиэннэр төрүт норуоттарынааҕар тэҥэ суох усулуобуйаламмыттар.
«РФ төрүт олохтоох аҕыйах ахсааннаах норуоттарын быраабын мэктиэлээһин туһунан» федеральнай сокуоҥҥа «төрүт түөлбэ сир», «үгэс буолбут хаһаайыстыбаннай дьарык» сүрүн өйдөбүл быһыытынан сылдьаллар. Табаһыт, булчут, балыксыт төрүт дьарыгар сэлиэнньэ эрэ иһинэн ыырданар кыаҕа суох. Таба мэччирэҥэ, бултуур, балыктыыр учаастактар нэһилиэнньэлээх пууннартан тэйиччи, сэлиэнньэлэр икки ардыларынааҕы сирдэринэн тайыыр. Өрөспүүблүкэ Бырабыыталыстыбата маны көннөрөр туһунан 2015 с. РФ Бырабыыталыстыбатын Бэрэссэдээтэлигэр сурук суруйбута, Национальностар дьыалаларыгар федеральнай ааҕыныстыбаны кытары эмиэ үлэлэһэр.
-- Биһиги общиналарбыт айылҕаны үгэс буолбут туһаныы чэрчитинэн, киэҥ иэннээх сир учаастактарын хабаллар, холобур, биир община табатын мэччирэҥэ 224 тыһ гектар иэннээх. Кэрискэҕэ көрүллүбүт кээмэйтэн ити быдан улахан. Кинилэр олохторо, үлэлэрэ нэһилиэнньэлээх пуунтан быдан киэҥ сиринэн эҥсэр. 2024 сылтан бу боппуруос юридическайтан сытыы социальнай-экэнэмиичэскэй кыһалҕаҕа кубулуйда. Нолуок сокуонугар уларытыы киллэриллэн, сир нолуогар чэпчэтии кэрискэҕэ киллэриллибит сирдэргэ эрэ көрүллэр буолла. Ол түмүгэр, өбүгэлэрэ сүүһүнэн сылларга көһө сылдьыбыт сирдэринэн, 224 тыһ гектарга табаларын мэччитэр община 2,7 мөлүйүөн солкуобайы төлүөхтээҕин туһунан кумааҕыны тутан олорор. Итинэн кинилэр олохторун укулаата айгырыыр кутталланна. Онон билигин кэпсэтии Арассыыйа култууратын быстыспат сорҕото буолбут хотугу норуоттар ураты култуураларын, төрүт үгэстэрин, дьарыктарын дьылҕатыгар туһаайыллар, -- диэтэ Алексей Еремеев.
Түмүгэр төрүт олохтоох аҕыйах ахсааннаах норуоттар түөлбэлээн олорор уонна төрүт хаһаайыстыбаннай дьарыктарын сайыннарар сирдэрин кэрискэтигэр тустаах көннөрүүлэри киллэрэргэ эттэ. Бу туһунан Ил Түмэн пресс-киинэ суруйар.
Хаартыска: Ил Түмэн саайта
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
