Уопсастыба

22 эригийиэнтэн, 4 тас дойдуттан

Пуоруму РФ Бырабыыталыстыбатын уонна Үөрэҕин министиэристибэтин өйөбүллэринэн, РФ Норуоттарын төрүт тылларын үнүстүүтүн Саха Сиринээҕи салаата, Билим акадьымыйата, Үөрэх уонна билим министиэристибэтэ, Аартыканы сайыннарыы уонна хотугу норуоттар дьыалаларын министиэристибэтэ тэрийдилэр.
Барыта 200 киһи, ол иһигэр Национальностар дьыалаларыгар федеральнай ааҕыныстыба, дойду 22 эрэгийиэниттэн толоруулаах былаас уорганын, уопсастыбаннай тэрилтэлэр бэрэстэбиитэллэрэ, төрүт олохтоох омуктар бырааптарын боломуочунайдара, тыл үөрэхтээхтэрэ, учуонайдар, учууталлар уонна Кытай, Монголия, Мексика, Бразилия учуонайдара кытыннылар.
Муус устар 2 күнүгэр сарсыарда өттүгэр пуорум пленарнай мунньаҕа буолла, күнүстэн киэһэ үлэ сиэксийэлэринэн тэрилиннэ. Муус устар 3 күнүгэр былаһааккаларынан санаа атастаһыыта, бастыҥ уопуту билсиһии ыытылынна.

Сорук дьэҥкэ

Пленарнай мунньах Иенгра национальнай нэһилиэгиттэн Ньурбаган аҕатын ууһун ытык кырдьаҕаһа Нина Пудова алгыһынан уонна Өксөкүлээх Өлөксөй аатынан Норуоттар доҕордоһууларын дьиэтин ансаамбылын «Биһиги бииргэбит» ырыатынан саҕаланна.

Онлайн киэбинэн ЮНЕСКО «Информация для всех» бырагырааматын Арассыыйатааҕы кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Анастасия Паршакова эҕэрдэлээтэ. Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр элбэх омук олорорун бэлиэтээн туран, төрүт олохтоох норуоттар тылларын харааннааһыҥҥа, сайыннарыыга ыытыллар үлэни үрдүктүк сыаналаата. Оскуолаҕа төрүт, судаарыстыбаннай уонна омук тылларын тэҥинэн үөрэтии (полилингвальнай) тиһигэ баара тыл ураты эйгэтин үөскэтэрин итиэннэ дойдуга эрэ буолбакка, норуоттар икки ардыларынааҕы таһымҥа биһирэнэрин эттэ. Пуорум үлэтигэр ситиһиилэри баҕарда.

РФ үөрэҕин миниистирин солбуйааччы Ольга Колударова тыл диэн хайа даҕаны норуот омук быһыытынан уратыта, култуурунай-духуобунай сыаннастарын тиэрдэр сүрүн ырычааҕа буолар диэтэ. Норуоттар икки ардыларыгар ытыктабылы, доҕордоһууну бөҕөргөтөр итиэннэ аныгы кэм оҕолорун, төрөппүттэрин ирдэбиллэригэр сөп түбэһиннэрэр инниттэн, тыл бэлитиикэтин, үөрэхтээһини сайыннарыы олус наадатын тоһоҕолоон бэлиэтээтэ.

РФ Норуоттарын төрүт тылларын үнүстүүтүн дириэктэрэ Эсет Бокова пуорум соругун чопчулаата:
– Бу пуорум Арассыыйа төрүт олохтоох аҕыйах ахсааннаах норуоттарын тылларын харыстааһыҥҥа уонна салгыы сайыннарыыга тэриллэр үлэни-хамнаһы билимҥэ тирэҕирдэр сыаллаах-соруктаах тэрилиннэ. Онон элбэх боппуруоһу хабыахпыт, судаарыстыба тылга бэлиитикэтин олоххо киллэрииттэн саҕалаан, иитэр-үөрэтэр кыһаларга төрүт, судаарыстыбаннай уонна омук тылларын үөрэтии, төрөөбүт тылларын билбэт оҕолорго үөрэх кинигэтин оҥоруу, ону таһынан үөрэхтээһиҥҥэ аныгы технологиялары, ол иһигэр оҥоһуу өйү туһаныы тустарынан кэпсэтиэхпит, – диэтэ.

Бырабыыталыстыба Бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Сергей Местников төрүт тыллары харааннааһыҥҥа, сайыннарыыга сүрүн оруолу тулалыыр эйгэ, уопсастыба уонна иитэр-үөрэтэр тэрилтэлэр ылалларын эттэ.
– Мин быйыл кыһын Кэбээйи улууһун Сэбээн Күөлүгэр сылдьаммын, оскуола оҕолоро эбээннии кэпсэтэллэрин үөрэ истибитим. Нэһилиэк олохтоохторо төрүт тылларын, култуураларын илдьэ сылдьаллар, оҕолор тылларын уһуйаантан саҕалаан үөрэтэллэр. Хомойуох иһин, маннык көстүү ахсааннаах. Ол иһин, ити холобуру харыстыах уонна хотугу норуоттар түөлбэлээн олорор сэлиэнньэлэригэр тарҕатыах тустаахпыт, – диэтэ.
Төрүт тылы үөрэтиигэ таһаарыылаах үлэлэрин иһин, Кэбээйи улууһун Сэбээн Күөл эбээн национальнай оскуолатын иһинэн үлэлиир «Нергэт» көс оскуола учуутала Наталья Захароваҕа, Томпо улууһун Тополинай орто оскуолатын иһинэн үлэлиир «Айлик» көс уһуйаан-оскуола салайааччыта Евдокия Дягилеваҕа Махтал суруктары туттарда.

Салгыытын сиһилии «Ил Түмэн» хаһыакка ааҕыаххыт 

Хаартыска: Саргын Скрябин, Василий Кононов.