Уопсастыба

Тыа хаһаайыстыбатын уонна ас-үөл бэлиитикэтин министиэристибэтэ иһитиннэрэринэн, улуустартан түмүллүбүт чахчынан, ыам ыйын 21 күнүнээҕи туругунан, бас билии көрүҥүттэн тутулуга суох бары хаһаайыстыбаларга 178 373 ынах сүөһү, ол иһигэр 63 937 ыанар ынах баар. Билиҥҥи туругунан, өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн баар ынах сүөһү 58 %-а төрөөн, 37 211 ньирэй ылыллыбыт.
Маны таһынан бас билии көрүҥүттэн тутулуга суох бары хаһаайыстыбаларга 186 520 сылгы, ол иһигэр 112 715 биэ баар. Биэ 19,8 %-а төрөөн, 22 323 кулун ылыллыбыт. Биэ төрүөҕэ быйыл арыый хойутаабыт, былырыын баччаларга биэ 25 %-а төрөөбүт. Билиҥҥитэ 15 822 сылгы (8, 5 %) эбии аһылыкка турар, былырыыҥҥы сыл туһааннаах кэмигэр 31 135 сылгы (16 %) аһатыллан турбут.
Ааспыт сайын күн-дьыл турар биэрэн уонна онуоха эбии тэрээһин үчүгэйиттэн, сүөһү аһылыгын бэлэмнээһин сорудаҕа толоруллубута, сүмэһиннээх аһылыгы бэлэмнээһин уонна бурдук хомуурун былааннара аһары толоруллубуттара. Кыстыгы көрсө 413 438 туонна от оттоммута, 30 714 туонна сиилэс уонна 14 783 туонна сенаж бэлэмнэммитэ. Уһун ардах содулуттан отторун былаанын ситэ толорботох итиэннэ халыҥ хаар түһэн, сылгы эбии аһылыкка маассабайдык киллэриллибит хотугу улуустарыгар от, сиилэс, сенаж уонна комбикуорум, сылгы бурдуга киин улуустартан тиэрдиллибитэ. Онон сөптөөх ас-үөл баар буолан, ханна даҕаны кыстык улахан сүтүгэ суох этэҥҥэ ааста. Барыллаан ааҕыынан, 59 000 туонна от, 4 300 туонна сиилэс уонна 800 туонна сенаж ордор чинчилээх.

Министиэристибэҕэ суһал ыстаап тэриллэн, сааскы халаан уутун хоромньута суох аһардарга ананар тустаах дьаһаллар сыллата эрдэттэн бэлэмнэнэллэр. Ол курдук, быйыл эмиэ нэһилиэктэр пааспардара, ууга барар кутталлаах эбийиэктэр испииһэктэрэ, сүөһүнү-сылгыны үөһэ, уу ылбат сиригэр таһаарыы былаана чопчуланан, быстах хаайар пууннары бэлэмнээһин уонна аһылык саппааһынан хааччыйыы туруга бэрэбиэркэлэммитэ. Көмүөл мууһа ааһар кэмигэр, Өлүөнэ, Алдан, Амма, Бүлүү, Дьааҥы, Халыма өрүстэр сүнньүлэригэр сытар 24 улуус 51 нэһилиэгэр баар 185 быстах хаайар пууннарга сүрүннээн кэтэх ыаллар баайдара (18 700 ынах сүөһү уонна 14 500 сылгы) таһаарыллыбыта. Оттон тэрээһиннээх бөдөҥ хаһаайыстыбалар сүөһүлэрин-сылгыларын сайылыктарга көһөрбүттэрэ.

Күн бүгүн, өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн 329 сайылык, ол иһигэр, 279 ыанньык сайылыга уонна 50 субан сүөһү сайылыга бааллар.Улуустарынан көрдөххө, ордук элбэх сайылыктаах улуустарынан Амма, Уус Алдан, Мэҥэ Хаҥалас, Хаҥалас, Чурапчы, Таатта, Сунтаар, Бүлүү, Нам улуустара, хотугулартан Дьааҥы буолаллар. Оттон бас билии киэбинэн ыллахха, тыа хаһаайыстыбатын кэпэрэтиибин, агрофирма, хааччахтаммыт эппиэтинэстэх уопсастыба курдук тэрээһиннээх хаһаайыстыбалар 100 %-нара, бааһынай хаһаайыстыбалар уонна биирдэм урбаанньыттар 32 %-нара, кэтэх ыаллар 0,5 %-нара сайылыктаахтар.

Ыанньык сайылыктарыттан 259 сайылык толору мэхэньисээссийэлээхтэр, ол эбэтэр үүтү аппараатынан ыанар уонна анал тэрилгэ сойутуллар. 273 сайылык ЛЭП ситиминэн, 48 сайылык диисэлинэн, 6 сайылык күн уотунан үлэлиир батарыайаны, 4 сайылык бэнсиининэн үлэлиир моногенераторы туһаналлар, 12 сайылык электроуота суох.
Дьэ бу сайылыктарга 40 763 ынах сүөһү (өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн баар ынах сүөһү 24,9 %-а), ол иһигэр 17 063 ыанар ынах (өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн баар ыанар ынах 27 %-а) таһаарыллыахтаах. Олорго барыта 1 424 киһи, ол иһигэр, 640 ыанньыксыт, 123 үүтү тутар учуотчук, 121 тиэхиньик-осеменатор, 162 ньирэй көрөөччү, 378 бостуук үлэлиэхтээх.
Өрүс сүнньүгэр сытар нэһилиэктэр элбэх сүөһүлээх бөдөҥ хаһаайыстыбалара сайылыктарга уу ааһар кэмин иннигэр, өссө муус устар аҥаарыттан саҕалаан тахсыбыттара, оттон атыттар сүрүннээн бу күннэргэ тахсаллар.

Хаартыска:  Владимир Григорьев, Владимир Кононов.