Уопсастыба

Чугас доҕотторо, аймах-билэ дьонноро, ааттаах-суоллаах атастара ыраахтан-чугастан кэлэннэр үөрүүтүн үллэһиннилэр. Дьоро киэһэни, Айдаман тус бэйэтин бырайыагынан үс төгүл ыытыллыбыт «Дьол ымыыта» диэн тамадалар күрэхтэрин быйылгы кыайыылаахтара: Ньурбаттан Светлана Тимофеева-Света Музыка, Намтан Татьяна Гаврильева-Суздалова-Татыйаас, Хаҥалас улууһуттан Светлана Харлампьева-Сырдыкчаана иилээн-саҕалаан ыыттылар. Айдаманы истиҥник санаан, убаастаан кэлэннэр, саха эстрадатын чаҕылхай сулустара Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа Александр Бурнашов, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх артыыската Анастасия Готовцева эҕэрдэлээтилэр.

Олоҕун бэлиэ күнүгэр мааны остуолга олорон, санаа ситимин батыһан, 55 сыл усталаах-туоратын анааран көрдөххө, кини Бүлүү улууһун хаҥас биэрэгэр сытар уон икки арыылаах улуу Мастаах Эбэ, икки Сэбиэскэй Сойуус дьоруойдарынан киэн туттар, айылҕаттан бэриллибит талааннаахтар уутуйан үөскээбит Балаҕаччы сэлиэнньэтигэр уон биир оҕолоох Екатерина Николаевна Егорова, Афанасий Прокопьевич Афанасьев дьиэ кэргэттэригэр оһоҕос түгэҕинээҕи оччугуй оҕонон күн сирин көрбүт. Олох кыра сылдьан арааһы бары иилинэ-иилинэ, ыаллыы олорор дьонугар кэнсиэр арааһын көрдөрөр эбит. Нүөмэр биллэриллиэхтэҕин ол саҕана хантан билэрэ буолла, быыс кэнниттэн чынайыаҕынан чынайан тахсан, куолаһын уларытан бэйэтин бэйэтэ биллэрэр эбит. Артыыс буолар дьылҕата оччолортон түстэннэҕэ. Дьоннорун сэҥээриитэ, ытыстарын тыаһа кынаттаан бастакы хардыытын олугун уурдахтара. Ол эрэн, оҕо сааһыгар аҕата ыллыырын сөбүлээбэт эбитин, акка мэҥэстэн олорон ыллаатаҕына ойоҕоско кэйиэлии олорорун, оччолорго ырыаны-тойугу сэҥээрбэтин, буолаары буолан кылыһаҕы сөбүлээбэтин ахтар.

Арыый обургу буолан баран, үҥкүүнэн үлүһүйэр. 1990 с. үлэһит буолан Чочуга хореограбынан ананан, үлэтин саҕалыыр. Оҕо, улахан киһи диэн араарбакка, баҕалааҕы барытын ылан үөрэтэн барбыта, кулууп үлэтин сэргэхсиппитэ. Ол кэмҥэ бииргэ үлэлээбит дьонун: норуот ырыаһыта, биллиилээх тойуксут, Аан Дархан этээччи, Сергей Зверев үөрэнээччитэ Семён Иванову-Чочу Сэмэнин, ырыаһыт, мелодист, баянист Ион Гоголевы, ырыаһыт Марфа Томскаяны олус үчүгэйдик ахтар. Чочутааҕы норуот Тыйаатыра арылларыгар, норуодунай ааты ыларыгар испэктээккэ аан бастаан кыттыбытын астына кэпсиир. Онтон ыла кэрэ эйгэтин бары өрүтүгэр холонон талааммын уһугуннарбыт буолуохпун сөп диэн, бу курдук талааннаах дьону кытта алтыһан үлэлээн ааспытыттан өрүү астынарын, ахтанарын, Чочуну киһи гыммыт сирим, иккис дойдум диэн киэн тутта ахтар. Үҥкүүттэн сыыйа ырыаҕа-тойукка, оһуохайга холонор, этэр тыл абыгар ылларар, улахан түһүлгэни тэрийэр. Онтон салгыы конферансье быһыытынан сайдан барар. 1997 сылтан түсчүт-тамада, 2000 сылтан тамада быһыытынан өрөспүүбүлүкэҕэ киэҥник биллэр. Араас бырайыактары толкуйдаан тэрийэр, ыытар айар талааннаах, иэйэр куттаах кини. Өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр оһуохай тылын этээччи буола үүнэр. Даҕатан эттэххэ, бииргэ төрөөбүт эдьиийдэрэ, убайдара ыллыыллар, үҥкүүлүүллэр эрээри, үлэ үөһүгэр сылдьар дьон үлүһүйбэтэхтэр. Кинилэр бары тыа хаһаайыстыбатын үгүс үтүөлээх үлэһиттэрэ.

Айдаман Бүлүүтээҕи Уйбаан Гоголев-Кындыл аатынан Норуот тыйаатырын артыыһа, Василий Каратаев-Харатай Баһылай аатынан олоҥхоһуттар, тойуксуттар «Аар-Дьаҕыл» норуодунай кэлэктииптэрин тойуксута, өрөспүүбүлүкэ үтүөлээх этээччитэ, өрөспүүбүлүкэ култууратын туйгуна, «Сулус суһума» айар бөлөх төрүттээччитэ уонна салайааччыта, оройуоннааҕы култуура сайдыытын уонна норуот айымньытын Киинин үлэһитэ, Бөтүҥнээҕи «Арчы» сынньалаҥ киинин уус-уран салайааччыта.

Николай Афанасьевич М.Н.Жирков икки улахан операларын туруорууларыгар улахан өҥөлөөх. Ол курдук, кини 2017 с. тэрийбит «Сулус суһума» айар бөлөҕүн 9 ырыаһыта сүрүн оруоллары толорбуттара. Бэйэтэ «Сыгый Кырынаастыыр» операҕа Ойуун, «Ньургун Боотур» операҕа Сорук Боллур оруолларын толортоон, үрдүк сыанабылы ылбыта. Маны таһынан бу икки операҕа режиссёр көмөлөһөөччүтүнэн үлэлээбитэ. Кини талааннаах ыытааччы, сатабыллаах тэрийээччи, оҕотуттан оҕонньоругар, эдэриттэн эмэнигэр тиийэ барыларын кытта уопсай тылы булар киһи киэнэ кэрэмэһэ, майгылаах мааныта. Айылҕаттан бэриллибит талааны таба тайаныы киһи сирдээҕи дьоло диэн бу буоллаҕа. Үлэ үөһүгэр сылдьар биир дойдулаахпыт Николай Афанасьевич-Айдаман айар аартыгын сулуһун суһума ыраахтан дьиримнии оонньоотун, бар дьонун, төрөөбүт төрүт дойдутун Бүлүүтүн олохтоохторун кэрэҕэ, сырдыкка угуйа туруохтун. 

Хаартыскалары ааптар ыытта.