Уопсастыба

Бүлүү улууһуттан үөрэх управлениетын начальнига Наталья Семенова салалтатынан 38 киһилээх дэлэгээссийэ сырытта. Пуорум пленарнай чааһа саҥа үлэҕэ киирбит лиссиэйгэ ыытылынна. Сунтаар улууһун баһылыга Анатолий Григорьев, үөрэх управлениетын начальнига Борис Васильев, үөрэх уонна билим миниистирэ Нюргуна Соколова, Билим академиятын Ийэ тыллары үөрэтэр, харыстыыр уонна сайыннарар эрэгийиэннээҕи киинин салайааччы, педагогика билимин дуоктара, бэрэпиэссэр Феодосия Габышева, Татарстаан өрөспүүбүлүкэтиттэн бэрэпиэссэр Раис Шайхелисламов ыҥырыылаах ыалдьыт уонна эспиэр быһыытынан кытыннылар.
Лицей дириэктэрэ, үөрэхтээһин эйгэтигэр 55-с сылын үлэлиир Олег Сосин тыл этэригэр үөрэҕирии эйгэтигэр педагогическай каадыр ахсаана аҕыйаабытын, Үөрэтии кэлим бырагыраамата федеральнай таһымҥа оҥоһуллуохтааҕын, «эбии үөрэхтээһин» диэн тиэрмини атын тылынан уларытар, суолтатын күүһүрдэр наадатын бэлиэтээтэ. Ааспыт кэм уһулуччулаах педагогтарын ааттаталаан, Антон Макаренко кэлэктииби салайбыт уопутун, тулаайах хаалбыт оҕолору кытары үлэлээбит ньымаларын холобурдаан туран, билиҥҥи салайааччы үлэтин хайдах аттаран туруоруохтааҕын туһунан эттэ. Казаньтан сылдьар ыалдьыт Раис Шайхелисламов «фунциональнай грамотность» диэҥҥэ болҕомто күүһүрүөхтээҕин чопчулаата.

Икки күнү быһа үлэ биэс хайысханан: каадыр боппуруоһугар, үөрэх хаачыстыбатыгар, иитии боппуруоһугар, оскуола иннинээҕи саастаах оҕону кытта үлэҕэ, төрүт үгэстэри сайыннарыыга ыытылынна.
Олортон биһиги Бүлүү улууһугар «Ийэ тыл» түмсүү салайааччыта Савва Семеновтыын чуолаан бэһис хайысхаҕа тохтооммут, Сунтаар улууһугар туох, ханнык үлэ барбытын билистибит, көрдүбүт-иһиттибит, кытынныбыт, санаабытын этиннибит. Манна норуот педагогикатын, төрөппүт оскуолатын, сахалыы иитии бастыҥ холобурдарын сиһилии көрдөрбүттэрин сэҥээрдибит. Бу аһаҕас кэпсэтиини нуучча тылын учуутала идэлээх Августина Попова, лиссиэй саха тылыгар учуутала, улуустааҕы «Күөрэгэй» түмсүү салайааччыта Сардаана Афанасьева иилээн-саҕалаан ыыттылар.

Таһаарыылаах үлэтинэн өрөспүүбүлүкэҕэ киэҥник биллэр, Сунтаарга «Ийэ тыл» түмсүүнү салайар Тускулаана Горохова-Кобельянова «Ийэ» диэн тыл дириҥ суолтатын быһаарда. Надежда уонна Павел Павловтар диэн эдэр ыал иитии, сайыннарыы боппуруоһугар хайдах үлэлэһэллэрин кэпсээтилэр. Ыал ийэтэ «Тоҕус мэҥэ» хамсаныыны туһанан оҕону төрүт култуураҕа иитии ньыматын үллэһиннэ, ыал аҕата саха дэгит көрүҥнэринэн «Боотур» диэн остуол оонньуутун толкуйдаан уһуйааҥҥа эбии дьарыктыылларын көрдөрдө. Сандаара Сыдьаай (Алена), Павел Павловтар эмиэ олус көхтөөх ыал, ийэлэрэ музыка эйгэтигэр, аҕалара телевидениеҕа үлэлиир эбиттэр. Сандаара Сыдьаай дьиэ кэргэҥҥэ оҕону сахалыы иитэр эйгэни тэрийиигэ олус үчүгэй холобурдары көрдөрдө. Аллыҥа нэһилиэгиттэн элбэх оҕолоох Надежда Иванова оҕо сынньанар сахалыы эйгэтин тэрийиигэ уопутун сырдатта. Оҕону эт-хаан, өй-санаа өттүнэн сайыннарарга араас ньыманан үлэлиир эбиттэр. Холобур, умнулла быһыытыйбыт «Зарница» күрэхтэһиини сөргүтэн, араас аахсыйалары тэрийэн, аҕа көлүөнэни кытары ситимниир үлэ арааһын ыыталларын видеопрезентация нөҥүө биллибит да, сөхтүбүт даҕаны. Ити үс ыал холобуругар Сунтаар улууһугар сахалыы тыыҥҥа иитиигэ күүстээх үлэ барарын чахчы итэҕэйдибит. Маннык хайысхалаах үлэлэри ыытар биирдиилээн ыаллар, уһуйааннар улуус аайы баалларын, элбэхтэрин билэбит, ону киэҥник тарҕатан, сырдатан иһэр кэмигэр тоҕоостоох.

Ырыаһыт, ырыа айааччы Юрий Спиридонов-Сиэн Тиитэп кэргэнэ, «Ньургуһун» уһуйаан музыкаҕа салайааччыта Надежда Спиридонова «Төрүт эйгэ. Саха фольклорун нөҥүө оҕону иитии» ньымаларын туһунан кэпсээтэ. Раиса Васильева К.С.Чиряев аатынан Норуот педагогикатын киинин үлэтин сырдатта, «Музей педагогиката» тиэмэни киэҥник арыйда. Кинилэр үлэлэрин уопута өрөспүүбүлүкэҕэ өссө киэҥник тарҕанара наада эбит. Түһүлгэ үлэтин түмүктүүр чааһыгар Бүлүү улууһугар оҕону сахалыы эйгэҕэ иитиигэ ыытыллар үлэни сырдаттыбыт.
Маны таһынан маастар-кылаастар, сэминээрдэр уонна бырайыактар үлэлэрин көрүү, истии, сыаналааһын буолла. Биһиги улууспутуттан «Чуораанчык» уһуйаан сэбиэдиссэйэ Наталья Корякина «Проектный интенсив: “Родительский конструктор”», «Солнышко» уһуйаан сэбиэдиссэйэ Антонина Петрова «Мастер-резиденция. Лучшие практики инклюзивного образования: Алгоритм инклюзии – 5 практических шагов к результату» диэн хайысхаҕа «Уһуйаан уонна төрөппүт биир ситим» тиэмэнэн көхтөөхтүк кытыннылар.
Пуорум пленарнай чааһыгар миниистир Нюргуна Соколова үөрүүлээх быһыыга-майгыга И.Л.Кондаков аатынан Бүлүүтээҕи гимназия учуутала Мичээрэ Семеноваҕа «Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна» бэлиэни туттарда.

Ити курдук улуу олоҥхоһут Сергей Афанасьевич Зверев – Кыыл Уолун дойдута, Олоҥхо дойдута Сунтаарга икки күннээх сырыыбыт элбэх үтүө өрүттэрдээх ааста, бары да элбэҕи, туһалааҕы иҥэриннибит. Кинилэр оҕону, ыччаты иитиигэ баай уопуттарын, ыалдьыты көрсөр үтүө үгэстэрин биһиги бэлиэтии көрдүбүт, олуһун сэҥээрдибит. Эһиилги 2027 сылга үөрэх салаатын эйгэтигэр сыһыаннаах бэһис пуорум Бүлүүбүт улууһугар ыытылларынан сибээстээн, олох эрдэттэн бэлэмнэнии үлэтин ыытарга бары бүттүүн үлэлэһиэҕиҥ диэн этиилээх бу кылгас суруйуубун түмүктүүбүн.

Ирина Нифонова, «Ийэ тыл» түмсүү чилиэнэ. Чинэкэ.

Хаартыскалары ааптар ыытта.