Уопсастыба

Модукка, Бөтүҥҥэ, Граф Биэрэгэр, Хатыҥ Арыыга, Бартыһааҥҥа сылдьан, быыбардааччыларын кытары көрүстүлэр, парламент ааспыт сыллаах үлэтин-хамнаһын туһунан отчуоттаатылар. 2024 сыл сайыныгар буолан ааспыт халаан содулун туоратыы үлэ түмүгүн итиэннэ эмсэҕэлээбит социальнай эбийиэктэр туруктарын көрдүлэр-иһиттилэр. Күннээҕи үлэни-хамнаһы билистилэр.
Модут нэһилиэнньэтин өр сыллаах туруорсуулара олоххо киирэн, былырыын саҥа оскуола дьиэтэ үлэҕэ киирбит. Норуот дьокутааттарын отчуоттуур мунньахтара онно ыытылынна. Аны иллэрээ сыллаах халааҥҥа акылаата айгыраабыт амбулатория дьиэтин саҥардар наада буолбут. Алексей Еремеев уонна Александр Атласов олохтоох дьаһалтаны кытары эбийиэги көрөн-истэн бараннар, бүддьүөккэ үп-харчы суоҕун учуоттаан, атын сиргэ көһөрөн, акылаатын саҥалыы тутарга сүбэлээтилэр, эркинин маһа чиргэл, бэйэтинэн барсыаҕа дэстилэр.

Улуус кииниттэн 7 километрдах сиргэ, өрүс кытылыгар турар Граф Биэрэгэ бөһүөлэк халаантан улаханнык эмсэҕэлээбитэ. Холобур, нэһилиэктээҕи успуорт саалатын акылаата сытыйан, ордук муостата айгыраабыт, инньэ гынан ыччаттар дьарыктаналларыгар уустуктары үөскэтэр эбит. Норуот дьокутааттара олохтоох дьаһалтаны, улуус дьокутааттарын  кытары манна туох үлэни ыытар ордук көдьүүстээҕин туһунан ырытыстылар.
Бөтүҥнэр быйылгы сылга балачча элбэх былааннардаахтар. Ол курдук, уһулуччулаах салайааччы, судаарыстыбаннай үлэһит Илья Винокуров 130 сылыгар анаммыт тэрээһиннэри ыытаары олороллор. Е.С. Сивцев-Таллан Бүрэ аатынан Бөтүҥ орто оскуолата 120, Нам улууһугар үөрэхтээһин тэриллибитэ 155 сыллара туоларынан, нэһилиэккэ Үөрэҕирии сыла биллэриллибит. Былырыын оскуолаҕа билим-тиэхиньиичэскэй киин аһыллыбыт. Онон саҥа технологиянан хааччыллыбыт кэбиниэттэрин көрдөрдүлэр, оҕолор 3D принтердарынан араас макеттары бэчээттииллэрин, бетону мэһийэн, тротуар билиитэлэрин оҥороллорун туһунан кэпсээтилэр. Арай, мастарыскыайбыт олус кыараҕас, эргэ диэтилэр, хас да сыл устата туруорсар боппуруостара саҥа оскуола дьиэтин туттарыы буоларын эттилэр. Онуоха Алексей Еремеев Анал байыаннай дьайыы тохтоотоҕуна, олох сыыйа көннөҕүнэ, саҥа оскуолалары тутуу бырагыраамата сөргүтүллүөҕэ, онон ылбыт тэтимҥитин ыһыктымаҥ диэн баҕа санаатын тиэртэ.

Хайа да нэһилиэккэ көрсүһүүлэргэ дьон-сэргэ көхтөөхтүк кытынна. Ил Түмэн Бэрэссэдээтэлэ Алексей Еремеев ааспыт сыл устатыгар парламент туох үлэни-хамнаһы ыыппытын туһунан, сүрүн хайысхаларынан арааран, ол иһигэр, бүддьүөт, үп-харчы туругун, Төрүт сокуоҥҥа киирбит уларыйыылар, олохтоох салайыныы сокуонун, улуус, нэһилиэк баһылыктарын, дьокутааттарын талыы уо.д.а. тустарынан бэрт тиийимтиэ тылынан сиһилии ырытан сэһэргээтэ. Быйылгы сылга туруоруллар соруктары сырдатта. Ыйытыыларга хоруйдаата.
Улуус сүрүн дьарыга тыа хаһаайыстыбата буоларын быһыытынан, бу хайысхаҕа сыһыаннаах ыйытыы балачча элбэх буолла. Онон тустаах сис кэмитиэт бэрэссэдээтэрэ Александр Атласов төһө да бүддьүөккэ дохуот киириитэ бытаардар, тыа хаһаайыстыбатын салаатыгар харчы сыл бүтүүтүгэр сөпкө киирбитин, күн бүгүҥнү туругунан, 2026 сылга көрүллүбүт 134 мөл. солк. субвенция харчыта улууска түспүтүн туһунан быһааран биэрдэ. Үүт, төбө ыстаапкалара чопчуламмыттарын кэнниттэн харчы хамсыахтаах диэтэ. Былырыын тыа хаһаайыстыбатын кэккэ боломуочуйалара бэриллибитин түмүгэр, улуустар туох үлэни-хамнаһы тэрийэри, туох эбийиэги тутары миэстэҕэ бэйэлэрэ быһаарар буолбуттара көдьүүстээх түмүктэри көрдөрбүтүн кэпсээтэ.

- Быйыл дьоҕус кыамталаах үлэ эбийиэктэрин тутууга харчы туспа ыстатыйанан көрүллүөҕэ. Өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн бу сыалга 590 мөл. солк., ол иһигэр Нам улууһугар 30 мөл. солк харчы бэриллэр буолла. Бу үбүлээһин өссө 50 мөлүйүөҥҥэ диэри үрдүүрэ буоллар, сылгы баазатын уонна саҥа хотоннору тутууга, астыыр сыахтары саҥардыыга улахан көмө буолуо этэ. Ааспыт сылга бу хайысханан улууска үс саҥа хотон тутуллубута, бетон муосталаах, тимир кааркаастаах, үчүгэй хаачыстыбалаах тутуулар барбыттар диэн астынныбыт, -- диэтэ.

Бары кэриэтэ нэһилиэктэргэ өртөөһүн кыһалҕата көтөҕүлүннэ. «Тоҕо сатаатар, өрүс арыыларын, кытылларын өртүүрү көҥүллээбэттэрий?» – дэстилэр. Ходуһа, сыһыы кур лаҥханан бүрүллэн, үөҥҥэ-көйүүргэ, кутуйах уйатыгар былдьаппыт, ол барыта ыарыы тарҕанарыгар төрүөт уонна уот турарыгар бэлэм саҕаһа буоларын санатан, өртөөһүнү кэлтэй бобуу сыыһатын эттилэр.
Онуоха норуот дьокутааттара өртөөһүн сокуонунан бобулларын иһин, Тыа хаһаайыстыбатын уонна ас-үөл бэлиитикэтин министиристибэтэ ТХНЧИ-ны кытары кыттыһан, Экология, айылҕаны туһаныы уонна ойуур хаһаайыстыбатын итиэннэ Ыксаллаах быһыы-майгы министиэристибэлэрин сөбүлэһиннэрэн, өртөөһүн экэниэмикэҕэ көдьүүһүн чинчийэр үлэни хас да сыл устата тэрийэн ыыппытын, ол түмүгэр олоҕуран, федеральнай сокуоҥҥа уларытыы киллэрэр туһунан боппуруоска Ил Түмэн тиһигин быспакка күүскэ үлэлэһэ  сылдьарын туһунан кэпсээтилэр. Бу туһунан Ил Түмэн пресс-сулууспата суруйар.

Хаартыска: Василий Кононов.