ТэрийсээчЧи, Сергей Зверев-Кыыл Уола аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Үҥкүүтүн тыйаатырын саха аркыастырын мусукаана, “Кыл Саха” бөлөх салайааччыта, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх артыыһа Анна Томская санаатын үллэһиннэ:
-- Быйыл бэстибээл-күрэхпитин үһүс төгүлүн ыытабыт. Икки сыллааҕыта тутуу ырыынагар аан бастакытын Александр Николаевич Жирков уонна Роман Ильич Готовцев көҕүлээһиннэринэн тэриллибитэ. Сүрүн сыала -- мас уустарын өйөөһүн, кинилэр үлэлэрин сыаналааһын, киэҥ араҥаҕа таһаарааһын буолар.
Быйыл мастан чороон, саха ох саатын, кылыһах-кырыымпаны оҥорооччулар күөн көрсөллөр.
Күрэхпит сырыы-ахсын эбиллэн, тупсан иһэр. Төрүт дорҕооҥҥо үлэлии сылдьар дьон, артыыстар, төрүт култуураны сайыннарааччылар муусуканан нүөмэрдэри көрдөрүөхтэрэ, көрсүһүүлэри тэрийиэхтэрэ. Көрөөччүлэргэ анаан улахан атыы-эргиэн быыстапката тэрилиннэ.
Быйылгы уларыйыы -- күрэхтэһиигэ оҕолору киллэрдибит. Бириис пуондата бырабыыталыстыба өйөбүлүнэн улаатта. Үлэлэри икки күн устата эспиэрдэр сыаналыыллар, көрөөччүлэр көрөллөр. Ол түмүгэр “Көрөөччүлэр биһирэбиллэрэ” диэн анал бириис олохтонуо. Оҥоһуктар бэлэм буоллахтарына тургутан көрүүнү ааһыахтара. Кылыһах-кырыымпаҕа оонньоон иһитиннэриэхтэрэ, чорооҥҥо быырбах кутан күндүлүөхтэрэ, ох саанан ытыахтара.
Сылын ахсын кыттааччы ахсаана элбиирэ олус үөрдэр. Былырыын кыттааччыларбыт ахсаана 30-40 буоллахтарына, быйыл 70-чалар. Аҥаардас кылыһах-кырыымпаны оҥорууга 20 киһи кыттар. Саҥа 10-тан тахса ааттар киирдилэр, ол иһигэр 6 оҕо баар. Олус улахан кэскиллээх тэрээһин диэн сыанылыыбын.
Инники сылларга кыайбыттар кыттыбаттар. Былырыыҥҥы кыайыылаах быйыл эспиэр быһыытынан үлэлиир. Маны сэргэ, кинилэр уонна ааттаах-суоллаах маастардар маастар кылаастары ыыталлар.
Манна даҕатан эттэххэ, бэстибээл-күрэх иитинэн оҥоһуллубут бастыҥ үнүстүрүөмүөннэр, иһиттэр Олоҥхо ыһыаҕа ыытыллар улууһугар көмө быһыытынан тириэрдиллэллэр. Маннык быһаарыныыны былырыын бырабыыталыстыба бэрэссэдээтэлин солбуйааччыта Сергей Васильевич Местников уонна Ил Түмэн бэрэссэдээтэлин маҥнайгы солбуйааччыта Александр Николаевич Жирков көҕүлээһиннэринэн ылыммыппыт. Ол курдук, былырыын Нерюнгрига, быйыл Кэбээйигэ тиксэриэхпит.
Кэбээйи улууһа уран тарбахтаах маастардарынан биллэр. Холобур, быйыл бу күрэххэ кырыымпа-кылыһах маастара Петр Петрович Новгородов кыттар. Төрөөбүт, улааппыт улууһугар ыытыллар ыһыахха бэйэтин күүһүн, кыаҕын көрдөрүө диэн эрэллээхпит.
Түмүкпэр, бэйэлэрин сүрүн идэлэриттэн соло булан, төрүт үгэспитин сайыннарыыга, киэҥ араҥаҕа билиһиннэриигэ үлэлэһэр, сүҥкэн кылааттарын киллэрэр дэгиттэр маастардарбытыгар махтал тылларын тиэрдэбин.
-
5
-
3
-
0
-
0
-
0
-
0
