Бу дьаһал былаас, билим, хонтуруоллуур уорганнар, аһы-үөлү оҥорон таһаарар, аһылыгы тэрийэр оператордары түмэр итиэннэ оҕо итии аһылыгын ситимигэр аныгы, куттала суох, толору тиһигин тэрийэргэ ананна. Арассыыйа Билимин акадьыамыйатын Сибиирдээҕи салаатын Саха сиринэҕи билим киинэ итиэннэ Үөрэх уонна билим министиэристибэтэ оҕо аһылыгын тэрийиигэ билим-методика арыаллааһынын ырытан оҥорууга, саҥа барыллары олоххо киллэриигэ бииргэ үлэлиир туһунан Сөбүлэһиини түһэристилэр.
Аһылык технологиятын өрөспүүбүлүкэтээҕи киинин салайааччы Айаал Тимофеев 2021-2025 сс. өрөспүүбүлүкэ уһуйааннарыгар уонна оскуолаларыгар оҕо итии аһылыгын тэрийии таһымыгар оҥоһуллубут кэлим сыанабыл түмүгүн билиһиннэрдэ. 19 муниципалитекка 248 аһылык блогар ыытыллыбыт бэрэбиэркэ түмүгэ оҕо итии аһылыгын оскуола 5,6 %-а (234-тэн 14 оскуола) эрэ үрдүк таһымынан, 23 %-а намыһах таһымынан тэрийэрин көрдөрбүт. Ол сүрүн биричиинэтэ биллэр: астыыр-үөллүүр тэрил 70 %-а эргэрбит, дьиэ-уот кыараҕас, куттал суох буолуутун тиһигэ (ХАССП) ситэ киллэриллэ илик, меню сыыһа-халты оҥоһуллар, үп-харчы кырыымчык. Көрүллүбүт харчы (2025 с. биир оҕоҕо күҥҥэ 103,8-119,4 солк.) бигэргэммит нуорманы толору хааччыйар кыаҕы биэрбэт.
-- Балаһыанньаны тупсарар туһугар улуустар кииннэригэр аһылык кэмбинээттэрин тэрийэн, оҕо итии аһылыгын кииннээн бэлэмниир тиһиккэ киириэххэ. Татарстааҥҥа, Санкт-Петербурга ити олоххо киирбитэ ыраатта. Биһиэхэ Ленскэй улууһа холобур буолар: эти-үүтү, оҕуруот аһын олохтоох хаһаайыстыбалартан кииннээн атыылаһаллар итиэннэ кэмбинээккэ астаан баран, оскуолаларга тарҕаталлар. Итинэн аһылык бэйэҕэ турар сыаната намтыыр, аһылык кэмбинээтигэр аныгы астыыр, тута тоҥорор, харайар технология туһаныллар буолан, ас-үөл хаачыстыбата тупсар, рацион байытыллар, куттал суох буолуута хааччыйыллар. Ити иһин, оскуолалар остолобуойдарын материальнай-технической баазаларын саҥардыы 2026-2030 сс. Бырагыраамата үбүлэнэрэ наада. Хотугу дойду уратытын уонна сыана үрдээһинин учуоттаан, биир оҕоҕо көрүллэр харчы нуормата саҥаттан оҥоһуллуохтаах. Бородууксуйаны (эти-үүтү, оҕуруот аһын) атыылаһарга улахан болҕомто олохтоох хаһаайыстыбаларга ууруллуохтаах. Оҕо аһылыгын тэрийиигэ 2025 с. чахчынан олохтоох бородууксуйа ылар ирээтэ 31,8 % эбит буоллаҕына, бу көрдөрүү 2029 сылга 60 %-ҥа тиийиэхтээх, -- диэтэ Айаал Тимофеев.
Кэмпириэнсийэ кыттыылаахтара бу этиини өйүүллэрин биллэрдилэр.
-- Оҕолорбутугар экология өттүнэн куттала суох, баай иҥэмтилээх аһы-үөлү хааччыйыы бу -- ороскуот ыстатыйата буолбатах, норуоппут чэгиэн-чэбдик буоларын туһугар кыһамньы, – дэстилэр.
Хаартыска: Тыа хаһаайыстыбатын уонна ас-үөл министиэристибэтин саайта.
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
