Общество

Кыттааччы ахсаана сыллата элбиир

Күрэх арыллыытынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбатын Бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Сергей Местников  эҕэрдэлээтэ:

 -- Бүгүн номнуо үһүс төгүлүн ыытыллар мас уустарын күрэҕэ арыллыбытынан бырабыыталыстыба уонна тус бэйэм ааппыттан эҕэрдэлиибин. Үс сыллааҕыта кыттааччы ахсаана быдан аҕыйах этэ, быйыл элбээбиттэрэ олус үөрдэр. Кыттааччылар кэккэлэригэр устудьуоннар, ыччаттар бааллара үөрдэр, кэрэхсэбиллээх.

Бу күрэх төрүттэниитин көҕүлээбит, саҕалаабыт киһинэн Александр Николаевич Жирков буолар. Үс сыллааҕыта тутуу ырыынагар тэрийбиппит. Онуоха кини бу күрэх хайаан да кэҥээн иһиэхтээх, мас уустара таһымнарын үрдэтэллэригэр, маһынан уһаныы сайдыытыгар төһүү күүс буолуохтаах диэн эппитэ. Былырыын “Модуҥҥа” аан бастакытын тэрийбиппит.

Күрэх кылаатын киллэрэн суолтата, таһыма үрдээтэ. Кыттааччыларга, тэрийээччилэргэ, уопсастыбаннай хамсааһыннарга, сойуустарга өбүгэ дьарыгын сайыннарар үлэҕитигэр махтанабын,  - диэн эттэ.

Ыччакка тиэрдэр ытык иэспит

Ил Тумэн Бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччыта, Өрөспүүбүлүкэ таһымнаах үһүс сылын ыытыллар саха омугун төрүт дьарыгын, култууратын харыстыырга, сайыннарарга анаммыт бэстибээл-күрэх көҕүлээччитэ  Александр Николаевич  Жирков эҕэрдэлээтэ:

-- Биһиэхэ, саха омугар уонна ыаллыы олорор хотугу аҕыйах ахсааннаах норуоттарга олохпут былаһын тухары таһыттан буолар дьалхааннарга оҕустаран сүтэн, симэлийэр хаалбатарбыт диэн кыһалҕа кэтэхпитигэр, өйбүтүгэр-санаабытыгар мэлдьи баар. Кэм-кэрдии ааһан истэҕин аайы, омук быһыытынан араас оһоллору этэҥҥэ туоруур уустугуран иһэр чинчилээх. Онон инникибит тыыннаах, норуот быһыытынан сыаннастаах, ааттаах-суоллаах, тыллаах-өстөөх, өбүгэлэрбит туһунан өйдөбүллээх буолуубут сүрүн өттүн билигин үлэлии-хамныы сылдьар дьоҥҥо сүктэриллэр, ыччаппытыгар тиэрдэр ытык сорук турар. Ол соругу хас биирдиибит илдьэ сылдьар.

Уустар былыр былыргаттан хайа баҕарар омук киэн туттуута буолаллар. Кэскиллээх, инникилээх дьоммутун бырабыыталыстыба, Ил Тумэн, салалта, биирдиилээн кыахтаах дьон төһө кыалларынан өйүү сатыах тустаахтар диэн баҕа санаалаахпын.

Бу тэрээһини аан бастан үс сыллааҕыта тутуу ырыынагын саалатыгар саҕалаабыппыт. Бу саала түөрт гыммыт биирин саҕа этэ. Билигин “Модун” уораҕайыгар батыа суох курдукпут, бу дьон-сэргэ ылынан эрэрин туоһута. Кэнэҕэскитин даҕаны дьарыгы тарҕатан, тэрээһиннэри ыытан дьону көҕүлээн иһиэххэ.

Инникитин үөрэх министиэристибэтэ тэрийсээччилэр истэригэр киириэхтээх. Тоҕо диэтэр, сүрүн сыалбыт -- өбүгэлэрбититтэн кэлбит дьарыгы ыччакка тиэрдии буолар.

Быйылгы саҥа сүүрээн -- бастакыттан үһүс кылааска диэри  үөрэнээччилэр аҕалара оҥорбут ох сааларынан төрөппүттэрин кытары ытан күрэхтэһиэхтэрэ. Бу бастакы холонуу этэҥҥэ ааһыа диэн эрэнэбин.

Төрүт ох саанан ытыы сүтэ сыыспыт көрүҥ буолар. Бу көрүҥ атыттартан уратыта, киһи бэйэтэ бэйэтин кытары күрэхтэһиитэ. Ким да балыйар, мэһэйдэһэр кыаҕа суох. Бэйэҕин кыайдыҥ -- күрэҕи кыайдын. Олимпиада көрүҥнэригэр да киирэр кэмэ кэлиэ диэн эрэнэбин. Онно кыттар кэммитигэр Сахабыт Сириттэн кыайыылаахтар баар буолуохтара.

Быйылгы күрэх Эрнест Алексеевка анаммыта сөпкө дьаһаныы диэн бэлиэтиибин. Кини дьиҥ чахчы маһы ыллатар, тойуктатар уус, кимиэхэ баҕарар холобур буолар киһи этэ. Улахан өйөбүлэ суох эрээри, маһынан уһаныыны дьоҥҥо тарҕатара, кинигэ бэчээттэтэрэ.

Бүгүҥҥү тойук дорҕоонноох, дьоҥҥо-сэргэҕэ, тас дойдуга дуорайдын! Баар буоллуннар саха төрүт дьарыктаахтара, саха омук уустара! -- диэн алгыс тылынан эҕэрдэтин түмүктээтэ.

Икки күннээх бэстибээл

Санатан эттэххэ, «Мас уустарын тойуга» III Өрөспүүбүлүкэтээҕи бэстибээл-күрэххэ Сахабыт Сирин араас муннуктарыттан маастардар, маһы ыллатар уран тарбахтаах уустар биир түһүлгэҕэ муһуннулар. Мэҥэ-Хаҥаластан, Уус-Алдантан, Ньурбаттан, Томпоттон, Кэбээйиттэн, Өлүөхүмэттэн, Горнайтан, Чурапчыттан, Амматтан, Тааттаттан, Намтан, Мииринэйтэн уонна Дьокуускай куораттан кыттааччылар чороон, саха ох саатын, кылыһах-кырыымпа оҥоруутугар күөн көрсөллөр.

Бэстибээл кыттааччыларын сатабылларын култуура эйгэтигэр киэҥник биллэр эспиэртэр уонна Саха Сирин уһулуччулаах норуот маастардара киирбит дьүүллүүр сүбэтэ сыаналыа. Биллиилээх маастардар уонна эдэр талааннар тэрээһин иитинэн уопуттарын атастаһыахтара, маастар-кылаастарга, экэниэмикэ аныгы усулуобуйатыгар төрүт оҥоһуктары сайыннарыы боппуруостарын ырытыахтара.

Үгэс быһыытынан күрэх сүрүн өйөөччүлэринэн СӨ Бырабыыталыстыбата, Ил Тумэн, култуура уонна духуобунай сайдыы министиэристибэтэ буоллулар. Тэрийээччилэринэн “Чороон" норуот уус-уран оҥоһуктарын сайыннарар уонна үйэтитэр киинэ,  С.А. Зверев-Кыыл Уола аатынан үҥкүү национальнай тыйаатырын "Кыл Саха" этническэй бөлөҕө, Өрөспүүбүлүкэтээҕи норуот айымньытын дьиэтэ, тимир уустарын Сойууһа, төрүт охтон ытыы Федерацията, "Чороон 21 үйэ» тэрилтэ, Баһылай Манчаары аатынан успуорт төрүт көрүҥнэрин өрөспүүбүлүкэтээҕи киинэ, "Айар уустар " креативнай индустрияҕа үөрэх кыһата буоллулар.

Галина МАТВЕЕВА

Ааптар хаартыскаҕа түһэриилэрэ.