Балаҕаҥҥа олорорбут курдук санаабыттар...
Издательский дом Редакция Подписка
Погода в Якутске: . 12 oC

Сүрүн сонуннар

Бүгүҥҥү сонуннар

Бэлиитикэ

Биэнсийэ, хамнас уонна тииһинэн олоруу алын кээмэйэ улаатар

Бэс ыйын 1 күнүттэн үлэлээбэт биэнсийэлээхтэр биэнсийэлэрэ 10 %-ынан үрдүөҕэ, ону таһынан хамнас алын кээмэйэ уонна тииһинэн олоруу алын кээмэйэ 10 %-ынан улаатыаҕа. Итинник дьаһалы Судаарыстыбаннай Сэбиэт президиумун мунньаҕар Бэрэсидьиэн Владимир Путин…
26.05.22 09:08

Экэниэмикэ

Дьоруой сулуһугар тиэрдибит суол

Сунтаар улууһун «Кириэстээх» кэпэрэтиибин чулуу ыанньыксыта, үс истиэпэннээх «Үлэ Албан аата» уордьан толору кавалера, Саха сирин хомсомуолун бириэмийэтин лауреата, «Бочуот» уонна «Хотугу сулус» уордьаннардаах Владимир Африканович Михайловка Саха…
26.05.22 14:29

Уопсастыба

Култуура

Саха театрын сыанатыгар кэскиллээх бырайыак сүрэхтэннэ!

Ыам ыйын 24 күнүгэр Саха театрыгар дьоhун тэрээhин ыытылынна. Ол курдук Дьокуускайдааҕы педагогическай колледж устудьуоннарын кытта Саха театрын артыыстара биир санааҕа түмсэн, эрдэттэн бэлэмнэнэн, айымньылаахтык үлэлээн-хамнаан «Семинария паартатыттан…
25.05.22 23:10

Түһүлгэ

 Мүрүйээдэ: үтүмэн үйэлэр быыстарын сэгэтэн

Мүрү Эбэ аата аан бастаан сурукка-бичиккэ киирбитэ 355, Бороҕон улууһугар оҕону үөрэхтээһин саҕаламмыта 250, Саха АССР тэриллибитэ 100 сылларынан, итиэннэ Мүрүгэ Саха Сирин норуоттарын VIII спортивнай оонньууларын көрсө, "Мүрүйээдэ (үтүмэн үйэлэр быыстарын…
07.04.22 22:37

Тыа сирэ

Хаптаҕайтан хааннаахпын хаһан да умнубаппын...

Өлүөнэ эбэбит уҥа биэрэгэр, Мыла, Тамма үрэхтэр икки ардыларыгар тайаан сытар, үс Геройу үөскэппит өлгөм буордаах, үтүө-мааны үлэһит дьонноох, төрөөбүт-үөскээбит Хаптаҕайбыт төрүттэммитэ 200 сылыгар, Социалистическай Үлэ Геройа Гаврил Семенович Самсонов…
10.04.22 16:09

Дойдуга бэриниилээх буолуу сыла

Эһиил Пионерия төрүттэммитэ 100 сылын бэлиэтиэхпит

Бүгүн, алтынньы 1 күнүгэр, Москуба куоракка «Кыайыы» түмэлигэр Норуоттар икки ардыларынааҕы «СПО-ФДО» оҕолор уопсастыбаннай түмсүүлэрин сойууһун ассамблеята ыытылла турар. Арассыыйа эригийиэннэриттэн уонна СНГ дойдуларыттан кэлбит делегаттар сайдар саҕахтары…
01.10.21 23:59

Устуоруйа

Устуоруйа

75 саастаах Өйдөбүнньүк

1941-1945 сс. Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэриигэ оҕолорун мэлиппит ийэлэр, кэргэттэрин сүтэрбит огдооболор, аҕаларын былдьаппыт тулаайахтар манна кэлэн сүгүрүйэллэрэ, өлбүттэр куттара манна баарын курдук саныыллара...
26.05.22 14:08

Сыстыганнаах «омикрон» штамм ыарыыта Саха Сиригэр тарҕаныан иннинэ кыл мүччү кэлэн, «MDR» ханаал сакааһынан, ньиэмэс-француз «ARTE» култуураҕа ханаалын хамаандата «Арассыыйаҕа Саҥа дьыллааҕы үгэстэр» диэн документальнай киинэни устан барда.

Сыстыганнаах «омикрон» штамм ыарыыта Саха Сиригэр тарҕаныан иннинэ кыл мүччү кэлэн, «MDR» ханаал сакааһынан, ньиэмэс-француз «ARTE» култуураҕа ханаалын хамаандата «Арассыыйаҕа Саҥа дьыллааҕы үгэстэр» диэн документальнай киинэни устан барда.

Саха 10 ыалыттан талыллан

Соторутааҕыта Үөһээ Бүлүү улууһугар тыа сирин биллэр ыала Павел уонна Антонина Константиновтар, Саха Сирин 10 ыалыттан талыллан, документальнай киинэ дьоруойдара буолбуттарын туһунан сонун Интэриниэт куйаа­рын нөҥүө тилийэ көтөн, өрөспүүбүлүкэни толорбута.

Ахсынньы 28 күнүттэн тохсунньу 3 күнүгэр диэри, биир нэдиэлэ устата, Бүлүү өрүс сүнньүгэр сытар улуус биир тумус туттар Кэнтик нэһилиэгэр Германия дойдутун култуураҕа ханаалын хамаандата ыалдьыт­таан барда. Көннөрү сырыы буолбакка, Арассыыйа үс эрэгийиэнигэр – Татарстааҥҥа, Саха Сиригэр, Уфаҕа уонна Улуу Устюгка – Саҥа дьыл бырааһынньыгын хайдах бэлиэ­тиил­лэрин сырдатар сыаллаах айар айан эбит.

WhatsApp Image 2022 01 02 at 18.56.50 2 960x640

 Бу бырайыак норуоттар итэҕэллэрин, култуураларын, омук быһыытынан уратыларын арыйар, төрүт тылларын, үгэстэрин киэҥ эйгэҕэ көрдөрөргө туһуланар. Хата, Арассыыйа норуоттарын култууру­най нэһилиэстибэлэрин сылыгар сөп түбэһин­нэрэн, тас дойдулар үгүс элбэх ахсааннаах көрөөччүлэрэ Сахабыт Сирин олохтоохторун, «Чап уустара» аҕа ууһун удьуордарын утумнаач­чылары, элбэх оҕолоох Константиновтар дьиэ кэргэн олоҕун-дьаһаҕын көрүөхтэрэ.

PHOTO 2022 01 10 09 51 13 5

Толорооччу продюсер Светлана Клюшина бэлиэтээбитинэн, документальнай киинэ уһуна 52 мүнүүтэлээх уонна ньиэмэстии-французтуу тылынан таҥыллар. Киинэ премьерата Саха Сиригэр өрөспүүбүлүкэ төрүттэммитэ 100 уонна Ийэ сылларын чэрчилэринэн ахсынньыга буолуоҕа. Сахабыт Сирин ыраах сытар тыа сирин борос­туой ыалын төрүт үгэстэрин сырдатаннар, саха норуотун туһунан үтүө өйдөбүлү омук дьонугар иҥэриэхтэрэ, норуот­тар икки ардыларынааҕы ураты сыһыаны салгыы олохтуулларыгар олук ууруллуоҕа.

IMG 20220119 WA0073

«ARTE» ханаалтан махтал тыллара

Европа култууратын сырдатар «ARTE» ханаал 6 араас омук тылынан тахсар. Франция уонна Германия лицензиятын хомуурунан үбүлэнэр. Холобур, Францияҕа хас биирдии тэлэбиисэрдээх кэтэх ыалтан сыллааҕы төлөбүр 138 евро. Бу сыл тохсунньу 1 күнүттэн бырагыраама дириэктэринэн «ARTE GEIE» бырабылыанньа чилиэнэ Эмели де Йонг үлэлиир. Ханаал «Sundance-2021» аан дойдутааҕы бэстибээл «Бастыҥ документальнай киинэ» бирииһин хаһаайына.

PHOTO 2022 01 10 09 51 13 7

Саха Сиригэр ыалдьыттаабыт хамаанда Германия дойдутун Лейпциг куоратыттан сылдьар. «Open house media» теле-хампаанньа үлэһиттэрэ: режиссер Катрин Молнар, иккис режиссер Мартин Штригель, оператор Патрик Ма­йер-Клемент, итиэннэ Санкт-Петербуртан толорооччу продюсер, тылбаасчыт Светлана Клюшина. Кинилэр нэһилиэк олохтоохторо ыалдьытымсахтарын,  документальнай киинэ уһуллуутугар үтүө өҥөлөрүн, төһүү күүс-көмө буолбуттарын иһин махтал тылларын биллэрдилэр.

IMG 20220119 WA0069

Чуолаан киинэҕэ уһуллубут дьоруойдарга – Антонина Васильевна уонна Павел Антонович Константиновтарга, ону таһынан Н.К. Седалищев аатынан Кэнтиктээҕи орто оскуола кэлэктиибигэр, сүрүннээн дириэктэр Владислав Семеновка, учуутал Александр Прокопьевка уонна култуура дьиэтин үлэһиттэригэр.

WhatsApp Image 2022 01 19 at 19.13.28 1

Киинэ 10 сыл устата көстүөҕэ

Бу дьикти, устуоруйаҕа киирэр быра­йыакк­а кэнтиктэр кыттаннар, сүргэлэрэ көтөҕүллүбүт. Германияҕа уонна Францияҕа «ARTE» ханаалыгар Саҥа дьыл үгэстэригэр анаммыт матырыйаалы 10 сыл устата Ороһуоспатааҕы бырааһынньык күннэригэр көрдөрүөхтэрэ. «Өссө даҕаны аан дойду араас муннуктарыттан туристары ыҥыра-угуйа туруҥ», – диэн баҕа санааларын эттилэр.

fa347ac8 a840 4465 a0db 8f3f86d22b4a

Чахчыта да, Кэнтик баай устуоруйатынан эрэ буолбакка, айылҕата кэрэтинэн, удьуор маастардарынан, араас саҥа тутууларынан биллэр. Нэһилиэк баһылыга Валерий Николаев киинэ уһуллуутун кэмигэр омуктар Сахабыт Сирин ураты көстүүлэриттэн соһуйбуттарын туһунан Интэриниэт ситимигэр суруйда. Холобур, 160 оҕолоох нэһилиэккэ икки этэстээх таас оскуола үлэлиириттэн, Саҥа дьылы көрсө, сыаналаах салюту ыппыттарыттан. Ону сэргэ бытархан тымныыга итии уунан «сахалыы фейерверк» ыһан көрдөрөннөр, саҥа киинэҕэ туспа уһулан киллэриэх буолбуттар.

 Олус долгуйа, кэтэһэ хаалабыт

Сахабыт Сирин чиэһин көмүскээбит, бочуоттаах эрээри, эппиэтинэстээх оруолга түбэспит 7 оҕолоох ыал ийэтэ Антонина Константиноваттан санаатын үллэстэригэр көрдөстүбүт. Кини нэһилиэк култууратын дьиэтин тутаах үлэһитэ – звукооператор. Антонина кэпсииринэн, былырыын сэтинньи 1 күнүгэр нэһилиэк баһылыга Валерий Николаев дьаһалтаҕа ыҥыран ылан, Германияттан документальнай киинэ уста кэлэллэрин эппит. Онно кинилэр дьиэ кэргэни уһулалларын истэн соһуйбут.

IMG 20220119 WA0062

– Бастаан сөбүлэспэ­тэҕим. Элбэх таҥас-сап, ас буһарыахха наада диэн. Аны үлэбэр-хамнаспар мэһэйдэтэрбин санаабытым. Баһылык үс хонукка болдьоон, толкуйдуур­бар бириэмэ биэрбитэ. Дьиэбэр тиийэн, соһуччу сонуну кэргэммэр Павелга кэпсээбитим, куһаҕан-үчүгэй өрүттэрин барытын тэҥҥэ ырытан, түмүгэр холонон көрөргө быһаарыммыппыт.

Киинэ сүрүн оруолун кыра уолбут, үһүс кылаас үөрэнээччитэ, Эдик толорбута. Бас­такы күннэргэ долгуйан, сатаан саҥарбакка эрэйи көрбүппүт. Уһуллубута үһүс хонугуттан оҕобут арыллан, олох да омук дьонун кытта холкутук быһаарсар буолбута. Үлэбиттэн көҥүллээбиттэрин үрдүнэн, киэһэтин кулууп­ка Саҥа дьыл тэрээһиннэригэр бэлэмнэниини биирдэ да көтүппэтэҕим. Эрдэтинэ тоҥ ас арааһын бэлэмнээбит буоламмын абыраммытым. Маладьыастарыҥ аска-үөлгэ хаппырыыстара суох, бор дьон эбит. Убаһа тоҥ этин, балыгы сүрдээҕин сөбүлээбиттэрэ. Ордук сугуннаах күөрчэҕи, сырылаччы буспут сылаас алаадьыны биһирээбиттэрэ. Сахалыы  миини, ыһаарыламмыт эти, соркуойу, бэрэс­кини тутатына бүтэрэн иһэллэрэ. Оттон отон утаҕын уонна кофены испэтэхтэрэ дьикти.

20eec934 37a3 4018 bc4c cce371fadb7b

Тохсунньу 31 күнүгэр ыалдьыттарбыт камераларын тутан баран, мин хайдах хамнанарбын, тугу астыырбын, хас хардыы­бын барытын уһула сылдьыбыттара. Өр буолбатаҕым, онтон сылтаан сатаан астаабат да, оннооҕор бырааһынньыктааҕы салаат да сатаммат курдук түгэннэрэ үөскээбиттэрэ. Дьэ, ол иһин, хайдах эрэ, кыыһырыах санаам киирбитэ. «Таах сөбүлэспиппин», – диэх санаалар киирэн ылбыттара. Оннук дэлби сылайан хаалбытым. Бэйэҕит да толкуйдаан көрүҥ – кулуупка үлэм үгэнэ, аны оҕолорбор болҕомто уурабын, мааны ыалдьыттарбар ас арааһын буһаран күндүлүөхтээхпин. Онон толлубакка көнөтүнэн: «Эһиги миэхэ мэһэйдиигит», – диэн эппитим. Онуоха дьонум, камераларын араара охсон, аҕабыт тэлгэһэ иһигэр таһырдьа хаар оҥоһук кыһарын уонна уолум Эдик кырааскалыырын уста тахсыбыттара. Инньэ гынан, хата, барытын ситиспитим уонна нэһилиэк кэнсиэрин ыыта үлэбэр ойбутум.

47d2fb97 b816 4bc3 8317 615cc553ef15

Омуктары кытта кэпсэтэрбит туһунан сырдатар буоллахха, бастаан ангылычаан тылынан кэпсэтэр этилэр. Мин кинилэри онон-манан син өйдүүрүм. «Эһиги биһиги тугу кэпсэтэрбитин өйдүүгүт дуо?» — диэн токкоолоспуттара. Мин: «Английскай тылын оскуолаҕа үөрэтэбит», — диэбиппэр сөҕөн-махтайан, аны бэйэлэрин икки ардыларыгар ньиэмэстии кэпсэтэр буолбуттара.

Уопсайынан, саха норуота билиҥҥэ диэри балаҕаҥҥа олорор курдук санаабыттар. Тупсаҕай дьиэлэргэ олорорбутуттан сүрдээҕин диэн сөхпүттэрэ. Уһун, тымныы кыһыннаах тыйыс айылҕабытыттан саллан барбыттара. Дьиҥэр, кинилэр киинэ уһулар кэмнэригэр халлаан олох да сылаас этэ, баара-суоҕа күнүһүн -28-36 кыраадыс тымныы­лар турбуттара. Баралларын саҕана эмискэ -50 тымныылар түспүттэригэр, үлүйэ сыһан эрэйи көрбүттэрэ. Дьэ, хаатыҥканы сөбүлээн бөҕө буолбуттара (күлэр). Сүөһүлэр, сылгылар дьүһүннэриттэн, бөдөҥнөрүттэн эмиэ олус сөхпүттэрэ.

Бу кэлин санаан этэр буоллахха, быра­йыак­ка саха ыалын уһулаары, хандьыдааттары биир сыл устата көрдөөбүттэрэ биллибитэ. Ол курдук, уон ыалтан ыраах сытар Үөһээ Бүлүү улууһун Кэнтик нэһилиэгиттэн биһиги дьиэ кэргэни талбыттар эбит.

Түгэнинэн туһанан, үүммүт сылга сахам дьонугар саха алмааһыныы кытаанах доруо­буйаны, дьолу, үөрүүнү, үлэҕитигэр үтүмэн үгүс ситиһиилэри баҕарабын. Киинэни бары даҕаны олус долгуйа, кэтэһэ хаалабыт.

  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0

Комментарии (2)

This comment was minimized by the moderator on the site

ситиһиилэри баҕарабын. Киинэни долгуйа куутэбин

This comment was minimized by the moderator on the site

Эдэр элбэх оҕолоох ыаллар бу сылга Саха сирин чиэһин көмүскээн атын дойдуларга тахсаллара уеруулээх. Ол гынан эрэ, омуктар атын сыаллаах кэлэ сылдьыбатылар ини диэн толкуйга киирдим. Туох дии саныыгыт

Никто ещё не оставил комментариев, станьте первым.

Оставьте свой комментарий

  1. Опубликовать комментарий как Гость.
Вложения (0 / 3)
Поделитесь своим местоположением