Издательский дом Редакция Подписка
Погода в Якутске: . -5 oC

Сүрүн сонуннар

Бүгүҥҥү сонуннар

Бэлиитикэ

Биир киһи үлэлиир, сэттэ киһи салайар

2024 с. уонна кэлэр икки сылга СӨ судаарыстыбаннай бүддьүөтүгэр 115 уларытыыны киллэрэргэ этии киирбит, онтон 72 көннөрүүнү ылынарга быһаарыммыттар. Инвестиционнай бырагыраамаҕа 26 көннөрүү киирбит, онтон 12-тин ылынарга быһаарбыттар. Өрөспүүбүлүкэ бүддьүөтүн…
24.04.24 15:57

Экэниэмикэ

Саха Сиригэр «Пятерочка» 30 маҕаһыына аһыллыаҕа

Дьокуускайга «Пятерочка» федеральнай ситим маҕаһыыннара аһыллан, олохтоох урбаанньыттар уйаларыгар уу киирдэ. Ааспыт нэдиэлэҕэ ити боппуруоһу Ил Түмэн Урбааҥҥа уонна туризмҥа сис кэмитиэтин мунньаҕар дьүүллэстилэр.
21.04.24 15:03

Уопсастыба

Төрүччү төлкөтүн түстүүргэ

Билигин хас биирдии ыал төрүччүтүн оҥорор, ийэтин-аҕатын ууһун үөрэтэр, өбүгэлэрин чинчийэр. Бу хайысханан өрөспүүбүлүкэҕэ туох үлэ ыытылларын туһунан бүгүн, муус устар 26 күнүгэр Ил Түмэҥҥэ дьүүллэстилэр.
26.04.24 16:24

Култуура

Дьааҥылар артыыстары тыыннаах тойугунан көрүстүлэр

"Артыыстар иhэллэр үhү",- диэн үтүө сурах дьааҥыларга өссө тохсунньу ыйга иhиллибитэ. Онон өр күүппүт артыыстарын көрсөөрү олохтоохтор кэлэр - барар күннэрин эрдэттэн аттаран, астарын-таҥастарын бэлэмнээбиттэрэ ыраатта. Болдьохтоох күн үүммүтүгэр күндү…
07.03.24 11:40

Түһүлгэ

Айылҕа уһуктан эрэр

Чаҕылыс-иҕилис мичээрдээх, сэргэх сэбэрэлээх, сааскы сандаархай күн сардаҥата сарсыардаттан аламаҕай тыыны киллэрдэ, сайаҕас санааны сахта. Түннүк аайы күөххэ тардыһар, тыллары-тиллэри көҕүлүүр сибэкки күн сардаҥатыгар сууланна, имэ кыыста, кустук өҥүнэн…
19.04.24 16:03

Тыа сирэ

Дойдуга бэриниилээх буолуу сыла

Эһиил Пионерия төрүттэммитэ 100 сылын бэлиэтиэхпит

Бүгүн, алтынньы 1 күнүгэр, Москуба куоракка «Кыайыы» түмэлигэр Норуоттар икки ардыларынааҕы «СПО-ФДО» оҕолор уопсастыбаннай түмсүүлэрин сойууһун ассамблеята ыытылла турар. Арассыыйа эригийиэннэриттэн уонна СНГ дойдуларыттан кэлбит делегаттар сайдар саҕахтары…
01.10.21 23:59

Устуоруйа

Устуоруйа

Стамбулга мунан хаалбыппар Таҥара көмөлөспүтэ

2000 сылларга дуоллар 24-25 солк. этэ, онон Сочига барардааҕар Турцияҕа сынньаммыт быдан чэпчэки буолара. Сылаас, ыраас муораҕа күөлэһийэ сөтүөлээн, үгүс-үтүмэн аквапаркаҕа хатааһылаан, бассейнҥа сөрүүкээн, рестораҥҥа төһөнү кыайаргынан ас арааһын амсайан,…
31.08.23 20:56

Амма улууһуттан төрүттээх, биир дойдулаахпыт, учуонай, уопсастыбаннай деятель, САССР атомнай бырамыысыланнаһын бэтэрээнэ, Новосибирск куоракка олорор Иоган Максимов төрөөбүт Амматын туһугар сүрэхтиин-быардыын ыалдьар, туруулаһар биир тумус туттар экологпыт буолар. Кини Амма баһыгар мас кэрдиитин олус харааста ылынна. Бу туһунан санаатын, бар дьонугар, кэнчээри ыччакка кэс тылын эһиги истиигитигэр таһаарабыт.

Амма улууһуттан төрүттээх, биир дойдулаахпыт, учуонай, уопсастыбаннай деятель, САССР атомнай бырамыысыланнаһын бэтэрээнэ, Новосибирск куоракка олорор Иоган Максимов төрөөбүт Амматын туһугар сүрэхтиин-быардыын ыалдьар, туруулаһар биир тумус туттар экологпыт буолар. Кини Амма баһыгар мас кэрдиитин олус харааста ылынна. Бу туһунан санаатын, бар дьонугар, кэнчээри ыччакка кэс тылын эһиги истиигитигэр таһаарабыт.

Амма, Алдан маһын кэрдии туһунан тус санаабын үллэстэбин

Саха сирин уопсастыбаннаһа коммерческэй кэрдиини утарар. Бырайыак уйан айылҕаҕа хайдах дьайыан бары өтө таайабыт. Муус устарга буолбут анал этиитигэр Ил Дархан бэйэтинэн Аммаҕа “мас кэрдиллиитэ тохтотулунна» диэн уоскуппута эбээт. Онтубут, икки ый устата (ыам ыйа – от ыйа) дуогабардаспыт өрүттэр “ойууру туһаҕа таһаарыы” (Проект освоения лесов) бырайыагын оҥоро олорбуттар эбит.

Дьону-сэргэни «рубки леса Амги не будет», “дезинформация» уо.д.а. тылынан оонньоон, уоскута олорбуттара биллэр.

От ыйын 16 күнүгэр сарсыарда 4 чааска түрбүөннээх сонун уубун көтүттэ. Коммерческай кэрдии бу күһүҥҥэттэн саҕаланар буолбутун өйдөөтүм.

Бу сырыыга кэрдэр-кэрдибэт боппуруос аны турбат. Хайдах кэрдэри быһаарсыы үлэтэ баран эрэрэ хомотто. Аренда дуогабарын суут эрэ нөҥүө көтүрүөххэ сөп.

Онон тустаах министиэристибэ төрөөбүт төрүт айылҕатын көмүскүөн кэриэтэ кэлии кэрдээччини өйөөтө.

Мин саныахпар уопсастыбаннаһы кытта кэпсэтии сыыһа хайысханы ылынна. Амма тыатын хайдах кэрдэри быһаарсар оннугар Амма айылҕатын хайдах көмүскүүбүт диэн ыҥырыы киэҥ эйгэҕэ тахсыахтаах.

Биһиги  тыҥааһыннаах кэмҥэ олоробут. Технократичнай уопсастыба киһи аймаҕы тыыннаах хаалар туһугар охсуһар дьылҕаҕа тэптэ. Сылтан сыл араас хабааннаах экологическай быһылааннар тахса тураллар. Айылҕаҕа сыһыаммытын уларытар кэммит тирээн кэллэ. Бу боппуруоһу үөрэппитим номнуо онус сылыгар барда.

«Экодуховнось» диэн өйдөбүл Арассыыйа духуобунай баайын сөргүтэр аналлаах. Киһи айылҕаны кытта сибээһин быспатын, төрөөбүт дойдутугар харыстабыллаах сыһыаны олохтуурун туһугар үлэлиибин.  

Амма – Аан дойдуга биир тыытыллыбатах ураты кэрэ сир буолар. Орто бараан дойду тыыннаах тэбэр тымыра биһиги илиибитигэр баар. Хоту сир баай айылҕатын мээкэ уйата, төрүт олохтоох омуктар түптээн олорор дьиэлэрэ буолар. Онон хаһааҥҥытааҕар да харыстабылаах, нарын сыһыаны ирдиир. Бу бүтүн сир ийэ, киһи-аймах бүттүүнүн баайа эбээт!

Хайдах буолбут киһи маннык үтүө сиргэ дураһыйыан, хаарыаннаах сири самнара сатыан сөбүй  ?

Түмүктэр. Этиилэр.

Бу улахан кыһалҕа тыҥаан турар. Инники дьылҕабыт, кэскилбит толук уурулунна. Онон бу боппуруос дириҥ хорутуулаах толкуйу, муударай быһаарыыны эрэйэр.

  • Коммерческай маһы кэрдиини ирбэт тоҥ сиригэр-уотугар оҥорор сатаммат. Бу аан дойду туруктаах сайдыытын стратегиятын кэһии буолар (Экофорум ООН, Рио-1992).
  • СӨ экология министиэристибэтэ бу дуогабары уопсастыбаннас утарсыбытан сибээстээн, итиэннэ маннык сиргэ маһыы кэрдии дьайыыта хайдах барара ситэ үөрэтиллэ илик буолан, көтүрэригэр ыҥырыам этэ.
  • Өскөтүн министиэристибэ “ойууру туһаҕа таһаарыы” бырайыагын олоххо киллэрэрдии санаммыт буоллаҕына, туох баар научнай күүһү түмэн, комплекснай научнай экспертизаны ыытарга.
  • 35-46 сыл тухары мас кэрдиллэр түгэнигэр буолуохтаах экологическай, экономическай уонна социальнай уларыйыылары быһа барыллаан суоттаан олохтоох нэһилиэнньэ истиитигэр таһаарарга.
  • Амманы ЮНЕСКО көмүскэлигэр киллэрэргэ үлэлииргэ.
  • Кэнчээри ыччакка экологическай иитиини иҥэрэргэ билиҥҥэттэн ылсыах кэрэх.
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0

Комментарии (1)

This comment was minimized by the moderator on the site

Тоҕо быһаарыллан испэт дьыаланый?

Никто ещё не оставил комментариев, станьте первым.

Оставьте свой комментарий

  1. Опубликовать комментарий как Гость.
Вложения (0 / 3)
Поделитесь своим местоположением